II SAB/Rz 212/24

II SAB/Rz 212/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
zobowiązano do rozpoznania wniosku
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [....] w [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego K. J. z 22 stycznia 2021 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierza Dyrektorowi Zespołu Szkół [...] w [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąca) złotych, 4) przyznaje od Dyrektora Zespołu Szkół [....] w [...] na rzecz skarżącego K. J. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, 5) zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...] na rzecz skarżącego K. J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SAB/Rz 212/24
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. J. (dalej: wnioskodawca/skarżący) jest bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...] (dalej: organ/Dyrektor) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 22 stycznia 2021 r. Skarżący, za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do Dyrektora Zespołu Szkół [...][...]o udostępnienie (przesłanie w formie PDF lub DOC na wskazany adres e-mail) następujących informacji publicznych: 1) kopii statutu Zespołu, lub jeśli każda szkoła w Zespole ma swój oddzielny statut - to także ich kopie; 2) kopii lub skanu protokołu z ostatniego posiedzenia Rady Pedagogicznej Zespołu, lub jeśli każda szkoła w Zespole ma swoją oddzielną Radę Pedagogiczną - to także kopie lub skany ich ostatnich protokołów; 3) liczby absolwentów szkół w Zespole z roku szkolnego 2019/2020, z podziałem na oddziały (klasy); 4) kopii lub skanu listy płac pracowników i zleceniobiorców Zespołu za grudzień 2020 r. wraz z podaniem imion, nazwisk, stanowisk służbowych oraz przyporządkowanych kwot brutto tych wynagrodzeń ze wszystkimi dodatkami.
Pismem z 5 lutego 2021 r. organ zrealizował pkt 1, 2 i 3 wniosku, a w odniesieniu do pkt 4 wniosku stwierdził, że Szkoła prowadzona jest przez [...] w [...], więc nie jest szkołą prowadzoną przez jednostkę samorządu terytorialnego. Wskazał, że nauczyciele i pracownicy Szkoły są zatrudniani na podstawie Kodeksu pracy. Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy, wynikających wprost z przepisów prawa, m.in. z Kodeksu pracy, jest utrzymanie w tajemnicy wynagrodzeń pracowników. W związku z tym Szkoła nie może udzielić skarżącemu informacji na temat wynagrodzeń pracowników, ani tym bardziej udostępnić kopii dokumentacji płacowej pracowników Szkoły. Stanowisko Dyrektora w tej sprawie poparła również opinia uzyskana z Państwowej Inspekcji Pracy. Kopii tej opinii Dyrektor nie dołączył.
W dniu 5 lutego 2021 r. wnioskodawca zakwestionował ww. stanowisko w zakresie pkt 4 wniosku.
Decyzją z 17 lutego 2021 r. organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie udostępnienia listy płac pracowników i zleceniobiorców Zespołu za grudzień 2020 r. wraz z podaniem imion, nazwisk, stanowisk służbowych oraz przyporządkowanych kwot brutto tych wynagrodzeń ze wszystkimi dodatkami. W uzasadnieniu powołał się na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; dalej "u.d.i.p.").
Decyzją z 17 marca 2021r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, [...] w [...] utrzymała w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu wskazała, że odmowa udzielenia informacji publicznej przez Dyrektora w zakresie udostępnienia listy płac pracowników i zleceniobiorców Zespołu za grudzień 2020 r. wraz z podaniem imion, nazwisk, stanowisk służbowych oraz przyporządkowanych kwot brutto tych wynagrodzeń ze wszystkimi dodatkami, jest w pełni uzasadniona. Informacje o wynagrodzeniu należą do sfery prywatności każdego człowieka, a prawo do prywatności należy do dóbr osobistych podlegających prawnej ochronie, które Dyrektor Szkoły, jako pracodawca, jest obowiązany chronić. Żaden z pracowników szkoły nie wyraził zgody na ujawnienie swojego wynagrodzenia. Zdaniem organu odwoławczego, pracownicy obsługi, administracji, zleceniobiorcy czy też nauczyciele zatrudnieni w Zespole nie są funkcjonariuszami publicznymi, więc ochrona prawna w zakresie udzielenia informacji publicznej jak najbardziej im przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 września 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 461/21 oddalił skargę wniesioną przez skarżącego.
W wyniku wywiedzionej przez skarżącego skargi kasacyjnej sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 15 listopada 2023r. sygn. akt III OSK 228/22, uchylił wyrok sądu I instancji oraz obie wydane w sprawie decyzje. Zdaniem NSA, sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy błędnie zaaprobował wadliwe postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy obu instancji, a w szczególności brak wyjaśnienia, którzy pracownicy pełnią funkcje publiczne lub mają związek z pełnieniem takich funkcji i w jakim zakresie wynagrodzenie pracowników jest pokrywane ze środków publicznych. Taki zaś zakres postępowania dowodowego wyznaczony jest zastosowanym przez organy przepisem prawa materialnego – art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd zalecił, aby ponownie rozpoznając wniosek skarżącego w zakresie pkt. 4., organ ustalił, którzy pracownicy i zleceniobiorcy pełnią funkcje publiczne lub mają związek z pełnieniem takich funkcji i w jakim zakresie ich wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych, a następnie udzielił żądanej informacji publicznej w stosownym zakresie lub odmówił jej udzielenia w drodze decyzji.
W skardze z 27 sierpnia 2024r. na bezczynność organu w zakresie wniosku złożonego w dniu 22 stycznia 2021r. skarżący zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - przez nierozpoznanie wniosku skarżącego pomimo upływu terminu ustawowego, wnosząc o:
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażącego naruszenia prawa.
- nakazanie organowi rozpoznanie wniosku
- wymierzenie organowi grzywny w wysokości wedle uznania Sądu, ale nie mniejszej niż 1000,00 zł.
- przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości wedle uznania Sądu, ale nie mniejszej niż 500,00 zł
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pomimo upływu wielu miesięcy organ ani nie udostępnił żądanej informacji publicznej, ani nie załatwił wniosku skarżącego w żaden inny sposób.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że Zespół nie ma rozbudowanych struktur organizacyjno - zarządczych, tak jak jest to w ramach szkół funkcjonujących w strukturze jednostek samorządu terytorialnego, co spowodowało swego rodzaju brak zrozumienia u.d.i.p. i przepisów pokrewnych, a co za tym idzie m.in. brak zrozumienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt: III OSK 228/22. W rozumowaniu organu sprawa jako prawomocnie rozstrzygnięta została zakończona, stąd nie podejmowano dalszych czynności - ani w ramach dalszego procedowania wniosku czy też skargi na bezczynność z dnia 27 sierpnia 2024 r. Dopiero we wrześniu 2024r., wobec napływu szeregu nowych wniosków o udzielenie informacji publicznej nawiązano współpracę z kancelarią adwokacką, w wyniku czego organ został uświadomiony co do obowiązków w ramach formalnych procedur. Pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt: II SO/Rz 17/24 i całościowa analiza sprawy przez fachowego pełnomocnika pozwoliła dojść do konstatacji jakie kroki należy podjąć w sprawie. Z tej racji nie można przyjąć po stronie organu uporczywości i rażącego naruszenia prawa, i uwzględnić przyczyny dopuszczenia się przez organ bezczynności, a ocena charakteru bezczynności musi uwzględniać charakter sprawy i specyfikę trybu jej załatwienia.
W piśmie z 16 grudnia 2024r., stanowiącym odpowiedź na wniosek z 22 stycznia 2021r. Dyrektor stwierdził, że informacja w żądanym zakresie nie posiada waloru informacji publicznej, bo nie stanowią jej informacje o wysokości wynagrodzeń osób zatrudnionych w jednostce; wyjątek w tym zakresie dotyczy informacji o wysokości wynagrodzeń osób pełniących funkcje publiczne - osoby zatrudnione na stanowiskach służbowych, których zakres uprawnień nie obejmuje wydawania decyzji administracyjnych bądź dysponowania (zarządzania) mieniem samorządu terytorialnego nie zaliczają się do grona osób pełniących funkcje publiczne.
Zdaniem organu, brak jest podstaw, aby pojęcie funkcji publicznej odnosić do każdej osoby zatrudnionej w jednostce organizacyjnej podmiotu finansowanego ze środków publicznych (subwencji oświatowej), albowiem pełnienie funkcji publicznych można przypisać tyko pracownikom z wyboru i powołania, zaś pozostałym gdy pełnią zadania publiczne. Zatem nie pełnią nigdy funkcji publicznych osoby zatrudnione na stanowiskach pomocniczych i obsługi; dla przypisania przymiotu pełnienia funkcji publicznej dana osoba powinna posiadać uprawnienia m.in. do dysponowania majątkiem publicznym, lub zarządzania nim albo wykonywania innych zadań z zakresu spraw publicznych. Istotne jest więc posiadanie prawa do działania wyraźnie wpływającego na podejmowanie decyzji w tej materii (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2013 roku, sygn. akt I OSK 1044/13). W tym zakresie zasadniczo rzecz biorąc informacje o wynagrodzeniu "szeregowych" pracowników jednostki organizacyjnej mogą być przypisane do konkretnych pracowników zatrudnionych i jako takie stanowią one dobra osobiste przysługujące tym osobom i nawet jeżeli by hipotetycznie uznać tego typu dane za informację publiczną, ich ujawnienie naruszało by prawnie chronioną sferę prywatności tych osób (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 maja 2012 roku, sygn. akt IV SAB/G1 46/12).
Mając na uwadze powyższe organ uznał, że wniosek mógłby być zrealizowany jedynie w zakresie informacji dotyczących Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...], jednakże z uwagi na treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może to nastąpić, albowiem jest to informacja przetworzona (wymaga podjęcia określonego działania intelektualnego w odniesieniu do odpowiedniego zbioru informacji i nadania skutkom tego działania cech informacji publicznej - zebranie na podstawie różnych kryteriów, pojedynczych wiadomości dotyczących wysokości i składników wynagrodzenia, całkowitego stażu pracy jak i na obecnym stanowisku, trybu zatrudnienia), a nie wynika z treści wniosku, że uzyskanie tej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, co jest warunkiem koniecznym dla udostępnienia tego typu informacji.
W piśmie z 7 stycznia 2025r. skarżący podtrzymał wnioski i twierdzenia skargi wskazując, że stan bezczynności organu trwa nadal.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Nadto w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art.154 § 6 p.p.s.a.
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art.153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast w myśl art.170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W związku z powyższym zarówno organy, jak i Sąd orzekający obecnie związane są w niniejszej sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 15 listopada 2023r. sygn. akt III OSK 228/22.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy udostępnienia informacji publicznej, tj. kopii lub skanu listy płac pracowników i zleceniobiorców Szkoły za grudzień 2020 r. wraz z podaniem imion, nazwisk, stanowisk służbowych oraz przyporządkowanych kwot brutto tych wynagrodzeń ze wszystkimi dodatkami. Na obecnym etapie postępowania organ podnosi, że informacje te nie stanowią informacji publicznej, bo w większości odnoszą się do osób, które nie pełnią funkcji publicznych. Jedynie w odniesieniu do dyrektora Szkoły można by uznać, że jest osobą publiczną, lecz w informacja taka wymagałaby przetworzenia, a do jej udostepnienia wymagane jest istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego, czego wnioskodawca nie wykazał.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że informacja o wydatkach podmiotu publicznego na wynagrodzenia pracowników jest informacją publiczną. W tych ramach można żądać szczegółowych danych dotyczących wydatkowania środków publicznych na wynagrodzenia konkretnej grupy pracowników zatrudnionych na określonym stanowisku, a także składników takiego wynagrodzenia. Natomiast jeżeli wynagrodzenie zawiera składniki nie związane z pełnieniem funkcji przez daną osobę, a dotyczące jej sytuacji osobistej wówczas posiada to znaczenie dla zakresu ochrony wynikającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 24 marca 2022 r., III OSK 1129/21, LEX nr 3327533). W sytuacji gdy w ocenie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej dostęp do żądanej informacji wymaga ograniczenia ze względu na przesłanki przewidziane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wówczas obowiązkiem tego podmiotu jest ocena czy osoba, której dotyczy żądana informacja publiczna, jest osobą pełniącą funkcję publiczną, czy też nią nie jest. Jeżeli informacja dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną i informacja ta ma związek z wykonywanymi przez tę osobę zadaniami lub sprawowaną funkcją, to dostęp do tej informacji nie może zostać ograniczony z uwagi na ochronę prywatności lub tajemnicę przedsiębiorcy - oznacza to, że organ nie może odmówić udzielenia informacji, powołując się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Z kolei ustalenie, że żądana informacja publiczna nie dotyczy osoby pełniącej funkcji publicznej i nie ma ona związku z wykonywanymi przez nią zadaniami lub sprawowaną funkcją, wówczas możliwe jest wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 3 marca 2020 r., I OSK 3955/18,(LEX nr 3007295).
W powołanym wyżej wyroku III OSK 228/22, wydanym w niniejszej sprawie, NSA stwierdził, że przedmiot pytania stanowi informację publiczną, czego nie kwestionowały ani organy obu instancji, ani sąd pierwszej instancji, jednakże żaden z organów nie ocenił czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakim zakresie przedmiot pytania z pkt. 4. wniosku dotyczy osób pełniących funkcje publiczne lub nie dotyczy osób pełniących takiej funkcji. Z tych względów NSA zobowiązał Dyrektora do ustalenia, którzy pracownicy i zleceniobiorcy pełnią funkcje publiczne lub mają związek z pełnieniem takich funkcji i w jakim zakresie ich wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych, a następnie do udzielenia żądanej informacji publicznej w stosownym zakresie lub odmowy jej udzielenia w drodze decyzji.
Nie ulega wątpliwości, że mimo wydania prawomocnego wyroku Dyrektor nie udzielił informacji wnioskowanej w pkt 4 wniosku z 22 stycznia 2021r., ani nie wydał w tej sprawie decyzji. Nie przeprowadził też żadnego postępowania wyjaśniającego dotyczącego statusu osób – pracowników i zleceniobiorców Szkoły, a także zakresu finansowania wynagrodzenia tych osób ze środków publicznych.
Stan ten – mimo przekroczenia wszelkich terminów ustawowych i mimo wyraźnych zaleceń wynikających z prawomocnego wyroku NSA - istnieje nadal i jednoznacznie świadczy o bezczynności organu.
Wskazywanie na obecnym etapie postępowania, że informacja o wynagrodzeniach pracowników i zleceniobiorców Szkoły nie jest informacją publiczną, jest sprzeczna z oceną prawną zawartą w tym wyroku. Oznacza to, że żądane w pkt 4 wniosku informacje należy uznać za informację publiczną, a ewentualna odmowa ich udostępnienia może nastąpić w drodze decyzji, w sytuacji wystąpienia przesłanek z art.5 ust.2 u.d.i.p. – jeśli organ uzna za zasadne ograniczenie dostępu do informacji z uwagi na ochronę prywatności osób, które nie pełnią funkcji publicznych. Natomiast w odniesieniu do osób pełniących funkcję publiczną to dostęp do informacji o ich wynagrodzeniu związanym z pełnieniem tej funkcji nie może zostać ograniczony z powołaniem się na treść art.5 ust.2 u.d.i.p.
W odniesieniu natomiast do podnoszonej obecnie przez organ "przeszkody" w udzieleniu informacji o wynagrodzeniu Dyrektora Szkoły, o której mowa w art.3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p., Sąd stwierdza, że brak jest podstaw aby informację taką uznać za przetworzoną. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, za "informację przetworzoną" uznaje się informację, która:
- w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste,
- jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów,
- jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu,
- której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów.
Często przygotowanie takiej informacji wiąże się z poniesieniem określonych środków finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu państwa Powstanie tego rodzaju informacji powoduje, że dla jej wytworzenia koniecznym jest zaangażowanie ponadprzeciętnych zasobów zobowiązanego, niezwiązanych z jego zwykłą, codzienną działalnością;
W ocenie Sadu brak podstaw do uznania, aby informację o wynagrodzeniu dyrektora Szkoły uznać za informację przetworzoną. Przeciwnie, jest to informacja prosta, która znajduje się w posiadaniu organu i może być udostępniona od razu albo po dokonaniu pewnych zwykłych, nie wymagających większego wysiłku czynności. Brak było zatem podstaw do wymagania od wnioskodawcy, aby wykazał on szczególnie istotny interes publiczny w jej udostępnieniu.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, "Bezczynność organu administracji publicznej" to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak NSA w wyroku z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX).
Na mocy art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W myśl art.16 ust.1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.
Z tych względów Sąd uznał, że Dyrektor dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku skarżącego z 22 stycznia 2021r.i zobowiązał go do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Stwierdzenie bezczynności organu obliguje Sąd do oceny czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zaznaczyć też trzeba, że wskazany przepis dopuszcza orzeczenie zarówno o grzywnie, jak i o sumie pieniężnej.
Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie takiego stanu w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (tak NSA w wyroku z 28 czerwca 2024 r., sygn. I OSK 521/24).
Podzielając zaprezentowane stanowisko Sąd stwierdza, że bezczynność organu w niniejszej sprawie ma rażący charakter.
Trzeba zauważyć, że wydany w sprawie wyrok NSA jednoznacznie rozstrzygnął, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej, a odmowa ich udzielenia może nastąpić w drodze decyzji z powodów określonych w u.d.i.p. Jednocześnie Sąd wskazał, jakie kwestie wymagają wyjaśnienia przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego i jaka powinna być forma rozstrzygnięcia. Mimo tego organ nie podjął żadnych czynności i w dalszym ciągu uchyla się od udzielenia informacji lub wydania decyzji, co świadczy o rażącym lekceważeniu zarówno przepisów art.2, art.5 ust.2, art.13 i art.16 ust.1 u.d.i.p., jak również o ignorowaniu wiążącego stanowiska wyrażonego w prawomocnym orzeczeniu sądu.
Przewidziane przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. środki mają dyscyplinująco-represyjny charakter, są środkami dodatkowymi, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Innymi słowy, z uprawnienia określonego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia praworządności względnie ochrony praw strony.
W rozpoznawanej sprawie stan rażącej bezczynności, który istnieje nadal, wymaga zastosowania obu środków przewidzianych w art. 149 § 2 P.p.s.a.
W orzecznictwie przyjmuje się, że grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco - represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących na to, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r. sygn. I OSK 978/24). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł w wystarczający sposób zdyscyplinuje organ do podjęcia wymaganych prawem działań.
Przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej stronie skarżącej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Przyjąć jednak należy, że kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma przede wszystkim znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma być ona swego rodzaju rekompensatą i zadośćuczynieniem za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością organu i za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakie strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. "Suma pieniężna" nie ma charakteru odszkodowania za poniesione szkody i co do kwoty, podobnie jak grzywna, podlega uznaniu Sądu.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że odpowiednią sumą pieniężną będzie kwota 500zł. Stanowić ona będzie rekompensatę za oczywiste lekceważenie strony. Kwota ta nie jest wygórowana, jeśli się weźmie pod uwagę rażącą bezczynność organu w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej.
Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się: uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480zł.