II SAB/Rz 206/24

II SAB/Rz 206/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Maria Mikolik
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 i § 1 a, art. 200, art. 205, art. 209, art. 250 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi J.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie zwrotu działki I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [....] w sprawie z wniosku J.S. z dnia 11 maja 2017 r.; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Starostę [...] do załatwienia wniosku skarżącego J.S. z dnia 11 maja 2017 r. w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; IV. wymierza Staroście [...] grzywnę w wysokości 3000 zł /słownie: trzy tysiące złotych/; V. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego J.S. kwotę 598 zł 20/100 /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt osiem złotych 20/100/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J.S. (dalej: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] (dalej: "Starosta") postępowania w sprawie zwrotu działki.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że Starosta [...] prowadzi postępowanie w sprawie zwrotu działki dożywotniego użytkowania nr [...] położonej w miejscowości B.
W toku powyższego postępowania Starosta postanowieniem z 19 października 2023 r. nr IG.6821.3.7.2017 zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku J.S. o zwrot działki dożywotniego użytkowania nr [...], obr. [...], gm. [...]. Powodem powyższego była konieczność zrealizowania wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 465/19, w szczególności konieczność dokonania zniesienia współwłasności wyżej wskazanej działki poprzez jej fizyczny podział.
Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu postanowieniem z 7 grudnia 2023 r. nr SKO.GG.2620.107.2023 utrzymało w mocy postanowienie Starosty.
Następnie WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. II SA/Rz 348/24 uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji.
SKO w Tarnobrzegu złożyło skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
W dniu 19 listopada 2024 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) J.S. złożył bezpośrednio do WSA w Rzeszowie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Starostę w przedmiocie zwrotu działki.
W odpowiedzi na skargę – pismo z 5 grudnia 2024 r. – Starosta wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania i zapadłe w sprawie wyroki WSA w Rzeszowie. Wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zwrotu działki zostało zawieszone. WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 lipca 2024 r. uchylił zapadłe w toku postępowania rozstrzygnięcia a dotyczące zawieszenia postępowania. SKO w Tarnobrzegu zaskarżyło ten wyrok do Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Zarządzeniem z 13 stycznia 2025 r., sygn. II SAB/Rz 206/24 Sąd wezwał Skarżącego do wyjaśnienia czy w toku postępowania administracyjnego wnosił ponaglenie do organu a jeśli tak to o potwierdzenie jego złożenia.
W odpowiedzi J.S. poinformował, że przez kilka lat zwracał się z ponagleniem w formie ustnej do Dyrektora i Kierowania (pracowników organu).
W piśmie procesowym z 28 maja 2025 r. ustanowiony dla Skarżącego, w ramach prawa pomocy, pełnomocnik r. pr. Ł.C. podtrzymał złożoną przez skarżącego skargę. Zwrócił się o:
1. uznanie dopuszczalności skargi;
2. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zobowiązanie organu do:
- dokonania podziału działki, aby powstała działka, której właścicielem była pierwotnie matka skarżącego, przejęta następnie na rzecz Skarbu Państwa - w terminie nie dłuższym, niż 1 miesiąc od wydania orzeczenia przez Sąd,
- zakończenia postępowania i wydania decyzji w sprawie zwrotu działki dożywotniego użytkowania nr [...], obr. [...], gm. [...], w terminie nie dłuższym, niż 2 miesiące od wydania orzeczenia przez Sąd;
3. przeprowadzenie dowodu z dokumentów zalegających w aktach postępowania Starosty nr IG.6821.3.7.2017 w sprawie zwrotu działki a zalegających w aktach NSA sygn. I OSK 2251/24;
4. przeprowadzenie dowodu z dokumentów zalegających w aktach postępowania SKO nr SKO.GG.2620.107.2023 w sprawie zażalenia J.S. na postanowienie Kolegium z 7 grudnia 2023 r., na okoliczności: przebiegu postępowania prowadzonego przez organy administracji z wniosku skarżącego w sprawie zwrotu działki dożywotniego użytkowania nr [...], treści dokumentów sporządzanych w toku postępowania, w tym dotyczących kierowania ponagleń do organu zmierzających do niezwłocznego zakończenia postępowania,
5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych,
6. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika pozwanego z urzędu – r. pr. Ł.C. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W rozwinięciu zarzutów pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w celu oceny kwestii dopuszczalności skargi koniecznym jest przeprowadzenie dowodu z dokumentów zalegających w aktach NSA a przekazanych w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie zawieszenia postępowania. W realiach sprawy należy przyjąć, że wystarczające jest zaistnienie dokumentu pochodzącego bezpośrednio od skarżącego lub od organu postępowania (np. notatki z rozmowy ze stroną postępowania, protokołu z przyjęcia strony etc.), z którego będzie wynikała wola strony w zakresie zastrzeżeń co do tempa prowadzenia postępowania. Podkreślono, że nawet jednak, gdyby w aktach sprawy nie było wprost dokumentu oznaczonego jako ponaglenie, bądź też pisemnej notatki organu zawierającej zastrzeżenia strony, to i tak na podstawie analizy dokumentów zalegających w aktach sprawy będzie można przyjąć, że z pozostałych dokumentów sprawy niewątpliwie wynika wola strony do mobilizacji organu postępowania, tożsama w swej istocie z ponagleniem w rozumieniu art. 37 k.p.a., na co w szczególności wskazuje kwestionowane przez skarżącego zawieszenie postępowania. Stwierdzono, że okoliczności sprawy, w tym całość zgromadzonych w sprawie dokumentów pozwalają na przyjęcie, że organ dopuścił się przewlekłości postepowania. Postępowanie o zwrot działki nr [...] użytkowanej jako dożywocie wszczęte zostało na wniosek skarżącego z 11 maja 2017 r. Złożony został zatem jeszcze 8 lat temu. Do chwili obecnej postępowanie nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji a sposób prowadzenia postępowania przez organy wskazuje na brak woli szybkiego i należytego zakończenia postępowania oraz na działania ze strony organów administracji zmierzające do jego przedłużenia, jak w szczególności złożenie skargi kasacyjnej od korzystnego dla skarżącego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2024 r. Podkreślono, że organy nie realizują wytycznych wyznaczonych przez WSA w Rzeszowie, które wynikają z niebudzącego wątpliwości przepisu. Obowiązkiem organu jest podjęcie czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i zakończenia postępowania, co w realiach sprawy oznacza obowiązek dokonania stosownego podziału działki, aby powstała w jego wyniku działka, której właścicielem była pierwotnie matka Skarżącego, przejęta następnie na rzecz Skarbu Państwa. Na istnienie takiego obowiązku wskazał jednoznacznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. II SA/Rz 465/19. Pomimo upływu niemal 6 lat od wydania tego wyroku, czynności organu administracji wynikające z tego orzeczenia, nie zostały jeszcze wykonane. Okoliczności sprawy przemawiają wyraźnie za przyjęciem, że doszło do przewlekłości postępowania.
W piśmie z 9 czerwca 2025 r., stanowiącym odpowiedź na zapytanie Sądu, organ poinformował, że w ostatnim czasie skarżący nie wnosił ponaglenia do organu wyższego stopnia.
Natomiast w piśmie procesowym z 16 czerwca 2025 r., będącym odpowiedzią na pismo pełnomocnika Skarżącego, Starosta wniósł o oddalenie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wyjaśnił, że sprawa zwrotu działki wraz z aktami została przez Starostę przekazana do kontroli instancyjnej oraz sądowoadministracyjnej wraz z zażaleniem Skarżącego na postanowienie z 19 października 2023 r. o zawieszeniu postępowania. Natomiast skarga na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Starostę została złożona przez Skarżącego do WSA w Rzeszowie dopiero 20 listopada 2024 r. Przebieg postępowania i czynności podejmowane przez organy w dotychczasowym postępowania w sprawie zwrotu działki dożywotniego użytkowania, motywy poszczególnych rozstrzygnięć zapadających dotychczas, mogą zostać ustalone jedynie na podstawie całości akt administracyjnych postępowania, stąd jako słuszny organ uznał wniosek pełnomocnika Skarżącego w zakresie uzyskania wglądu w celach dowodowych do tych akt, które obecnie znajdują się w NSA.
W ocenie organu zagadnieniem wstępnym w sprawie zwrotu działki dożywotniego użytkowania, wywołanej wnioskiem Skarżącego, jest konieczność nie tylko geodezyjnego wydzielenia z obecnej działki nr [...], działki gruntu przewidzianej do zwrotu dla J.S., ale również jest nim zniesienie współwłasności tej działki. Należy mieć na uwadze jej stan prawny, zgodnie z którym stanowi ona obecnie współwłasność I.S. w 1/6 cz., J.S. w 1/6 cz. oraz Skarbu Państwa KOWR w 4/6 cz. Biorąc powyższe pod uwagę oraz z uwagi na dyspozycję art. 118 ust. 1 w zw. z ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r., poz. 197), zgodnie z którą uprawnionemu przyznaje się działkę grunt (a nie udział w prawie własności gruntu) na własność (a nie na współwłasność), przy czym zwrot nie może naruszać praw osób trzecich (w przedmiotowej sprawie praw do gruntu należnych I.S. i J.S.), dla załatwienia sprawy zwrotu, w sposób, w jaki organ został związany zaleceniami WSA w Rzeszowie zawartymi w wyroku sygn. akt II SA/Rz 465/19 z dnia 4 lipca 2019 r., będzie wymagane sporządzenie dokumentacji geodezyjno - prawnej do podziału tej działki, który musi być zatwierdzony odrębną decyzją Wójta Gminy [...], następnie zniesienie na podstawie odrębnej czynności prawnej (umowy lub postanowienia sądu powszechnego) współwłasności działek wydzielonych z obecnej działki nr [...] poprzez ich podział fizyczny w celu wydzielenia na wyłączną własność gruntów odpowiednio dla: I.S., J.S. i Skarbu Państwa KOWR - stosownie do obecnie posiadanych udziałów w prawie własności. Wobec powyższego jako nierealny organ ocenił wniosek strony o zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w sprawie zwrotu działki dożywotniego użytkowania w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wydania przez Sąd stosownego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Z przepisów art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.". Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1).
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2).
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4).
Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Z powyższych unormowań wynika więc, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, sprawa zasadniczo powinna być załatwiona w terminie jednego miesiąca.
Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).
Należy wskazać, że art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Na wstępie wymaga wyjaśnienie że zgodnie z żądaniem stron postępowania Sąd zwrócił się do NSA o wypożyczenie akt administracyjnych celem sprawdzenia, czy przed wniesieniem skargi Skarżący złożył do organu wyższego stopnia ponaglenie.
Analiza akt dała odpowiedź twierdzącą.
Pismem z 18 listopada 2019 r. Skarżący wniósł ponaglenie odpowiadające treści art. 37 k.p.a. W piśmie tym jest mowa o postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z 6 maja 1996 r. Nr L.G.III.7212/107/96, która dotyczyła przekazania na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, własności 4/6 części między innymi działki nr [...] obr. [...].
Zdaniem Sądu przy ocenie treści tego pisma należy wziąć pod uwagę fakt przedłużającego się postępowania a także samodzielne działanie przez Skarżącego.
Analiza akt wskazuje na to, że w istocie Skarżący podejmował różne próby ponaglania Organu w załatwieniu sprawy nieodpłatnego przekazania własności działki, upatrując w wymienionej decyzji podstaw odmownego załatwienia wniosku. Organ nie kontestował tego stanowiska, prowadząc postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji i zawieszał z tego powodu postępowanie w sprawie nieodpłatnego przekazania własności działki.
Z tych też przyczyn Sąd stwierdził, że wymogi formalne skargi zostały spełnione.
Przechodząc do meriti tj. oceny terminowości i skuteczności podjętych przez organ działań konieczne jest przedstawienie chronologii podejmowanych czynności. I tak:
1. postępowanie o zwrot działki nr [...] użytkowanej jako dożywocie wszczęte zostało na wniosek Skarżącego z 11 maja 2017 r.
2. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta decyzją z dnia 13 listopada 2017 r. odmówił Skarżącemu nieodpłatnego przyznania na własność działki dożywotniego użytkowania oznaczonej nr [...].
3. Kolegium decyzją z 28 grudnia 2017 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
4. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Starosta, decyzją z 28 września 2018 r. ponownie odmówił przyznania Skarżącemu prawa własności przedmiotowej działki.
5. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy przez Kolegium decyzją z 13 listopada 2018 r.
6. Wyrokiem z 4 lipca 2019 r. sygn. II SA/Rz 465/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie decyzje. W uzasadnieniu wskazał, że: "skoro spełnione zostały przesłanki do uwzględnienia wniosku, to wystarczyło dokonać stosownego podziału działki, aby powstała w jego wyniku działka, której właścicielem była pierwotnie matka Skarżącego, przejęta następnie na rzecz Skarbu Państwa, jako udział 4/6 części działki nr [...]".
7. Pismem z 29 października 2019 r. Organ poinformował Skarżącego, że sprawa nie będzie mogła zostać załatwiona w ustawowym terminie, wyznaczając termin załatwienia sprawy na 30 kwietnia 2020 r.
8. Pismem z 18 listopada 2019 r. Skarżący wniósł ponaglenie
9. Pismem z 27 listopada 2019 r. Organ poinformował wnioskodawcę, że zlecił uprawnionemu geodecie wykonanie mapy dla celów prawnych wraz z wykazem synchronizacyjnym dla działki nr [...]. Operat z tych czynności został wpisany do ewidencji w dniu 2 grudnia 2019 r. [...].
10. Pismem z 12 grudnia 2019 r. Organ zwrócił się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z 6 maja 1996 r.
11. Następnie pismem z 29 stycznia 2020 r. Starosta Powiatu [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny o założenie KW dla działki nr [...].
12. Kolejnym zawiadomieniem z 6 lipca 2021 r. poinformowano Skarżącego, że sprawa nie może być załatwiona w terminie, z uwagi na przesłanie całości akt przedmiotowego postępowania do WSA w Rzeszowie w związku ze skargą J.S. na uchwałę Powiatu [...] z 27 listopada 2020 r. dotyczącą odmowy złożenia przez Starostę Powiatu [...] wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z 6 maja 1996 r. i wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2021 r.
13. Kolejnym zawiadomieniem z 30 grudnia 2021 r. wyznaczono termin załatwienia sprawy na dzień 31 lipca 2022 r.
14. Postanowieniem z 19 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 870/21 WSA w Rzeszowie odrzucił skargę na uchwałę. Postanowienie stało się prawomocne w dniu 25 listopada 2021 r. Akta zwrócono organowi w dnu 26 stycznia 2022 r.
15. Postanowieniem z 19 października 2023 r. Starosta zawiesił postępowanie dotyczące zwrotu działki.
16. Postanowienie to zostało utrzymanej w mocy przez Kolegium w Tarnobrzegu postanowieniem z 7 grudnia 2023 r.
17. Oba postanowienia uchylił WSA w Rzeszowie wyrokiem z 23 lipca 2024 r., sygn., akt II SA/Rz 348/24.
Opisany przebieg postępowania, nie nasuwa wątpliwości co do tego, że postępowanie prowadzone jest przewlekle. Już samo porównacie daty złożenia winsoku 11 maja 2017 r. i daty złożenia skargi - listopad 2024 r. świadczą o tym, że podejmowane przez organ działania nie były nastawione na załatwienie spawy.
Pomijając fakt, że ustawowy termin załatwienia spawy skomplikowanej wynosi 2 m, a o każdym nie załatwieniu sprawy Organ powinien poinformować strony, co na przestrzeni 7 lat miało miejsce jedynie kilka razy, to również okoliczności faktyczne i prawne nie uzasadniały tak długiego procedowania.
Nawet jeśli przyjął, że do czasu wydania przez WSA w Rzeszowie wyroku z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 465/19 Organ nie działał przewlekle i wyrok ten niejako zakreślił sposób procedowania, to czas jaki upłynął po wydaniu tego wyroku nie może zostać w żaden sposób usprawiedliwiony.
W powołanym wyroku przesądzone zostało, że spełniono przesłanki do uwzględnienia wniosku, i że wystarczyło dokonać stosownego podziału działki nr [...], która mogła stanowić przedmiot żądania.
Pomimo tak długiego okresu, jaki upłynął od daty wydania wyroku, sprawa nie została zakończona. Zlecenie synchronizacji i założenie KW dla działki nr [...] nastąpiło zgodnie z żądaniem w dniu 25 czerwca 2020 r.
Przewłoki Organu nie usprawiedliwia ani trwające postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z 6 maja 1996 r, zainicjowane przez Skarżącego zakończone postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 1 grudnia 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, czy też podjęta przez Skarżącego próba zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji przez organ, zakończona podjęciem negatywnej uchwały i w konsekwencji odrzuceniem wniesionej przez Skarżącego skargi postanowieniem tutejszego Sądu z 19 października 2021 r. II SA/Rz 870/21.
Jak już wyżej nadmieniono, wobec przedłużającego się postępowania, Skarżący podejmował różne próby obrony swoich praw, niemniej jednak nie wstrzymywały one działania organów, którym kierunek wyznaczył WSA w wyroku z 4 lipca 2019 r. sygn. II SA/Rz 465/19.
Również zawieszenie postępowania 19 października 2023 r., w związku z koniecznością dokonania podziału, nie mogło niweczyć stanu zwłoki. Jak słusznie zauważył WSA w Rzeszowie w wyroku z 23 lipca 2024 r., II SA/Rz 348/24 uchylającym postanowienia wydane w tym przedmiocie, w postanowieniach nie zamieszczono rozstrzygnięcia o wystąpieniu do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego ani nie wezwano strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie. Taki stan utrzymywał stan niepewności co do dalszego biegu postępowania i zatwierdzał stan dalszej bezczynności i przewlekłości organu.
Nie ulega wątpliwości, że tak długie procedowanie wiąże się z niebezpieczeństwem zbycia nieruchomości, niweczącej w świetle art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników żądanie zwrotu, a w aktach znajduje się pismo z 2 października 2023 r. kierowane do Skarżącego z informacją o nieograniczonym przetargu i wystosowane w odpowiedzi na nie pismo Starosty z 17 października 2023 r. "z prośbą" o nieobejmowanie przetargiem działki nr [...].
W świetle przedstawionych okoliczności Sąd nie ma wątpliwości, że Organ w sposób rażący naruszył przepisy o terminach załatwienia sprawy.
Mając to na uwadze orzeczono, jak w punkcie I i II wyroku. Z tego też powodu Sąd wymierzył Organowi grzywnę w wysokości 3000 zł. W ocenie Sądu kwota ta jest współmierna do stwierdzonej przewlekłości. Wyznaczając Organowi termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy Sąd musiał uwzględnić terminy przewidziane ustawą. Przy czym dla oceny zachowania tych terminów znaczenie będą miały również poczynione wcześniej uwagi.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205, 209 i 250 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 764).
Stosownie do treści § 23 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie – 480 zł. Jednocześnie § 4 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że opłatę, o której mowa powyżej, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W związku z powyższym ustalono, że opłata dla pełnomocnika z urzędu wynosi 480 zł i powinna być podwyższona o kwotę 110,40 zł stanowiącą stawkę 23% podatku od towarów i usług, a zatem łącznie wynagrodzenie wynosi 590,40 zł. Zgodnie z żądaniem Sąd doliczył do tej kwoty również koszty korespondencji w kwocie 7,80 zł, zasądzając kwotę 598,20 zł.