II SAB/RZ 174/24

II SAB/Rz 174/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Joanna Zdrzałka /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 81
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. C. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] w przedmiocie przeprowadzenia kontroli – skargę oddala –
Uzasadnienie
W dniu 25 października 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga R. C. (dalej: "Skarżący") na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] (dalej: "PINB"), w przedmiocie przeprowadzenia kontroli.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych wynika, że w dniu 17 lipca 2023 r. Skarżący złożył w PINB Miasta [...] interwencję dotyczącą lokalizacji murowanej części stodoły wraz z oknami od strony jego działki oraz pod wiatą przy stodole, a także gnojownika zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] obr. 5 [...]. W odpowiedzi z dnia 18 lipca 2023 r. organ poinformował Skarżącego, iż podejmie stosowne działania w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
Następnie pismem z 18 lipca 2023 r. zawiadomiono właściciela działki nr ewid. [...] przy ul. [...] – R. N. o przeprowadzeniu czynności kontrolnych stajni, wiaty oraz gnojownika na ww. działce w zakresie zgodności z przepisami prawa budowlanego w dniu 1 sierpnia 2023 r.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. PINB udzielił odpowiedzi na złożoną interwencje z dnia 17 lipca 2023 r. w której szczegółowo opisał sytuację oraz poinformował, iż w związku z tym, że od zakończeniu budowy wyżej omawianych obiektów upłynęło co najmniej 20 lat, stosownie do przepisów art. 49f ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (j. t. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. - dalej: "p.b.) w dniu 7 sierpnia 2023 r. właściciel obiektów złożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego Miasta [...] wnioski o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W dniu 18 kwietnia 2024 r. Skarżący złożył do Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB") za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] ponaglenie, dotyczące wniosku z dnia 17 lipca 2023 r.
W wyniku powyższego Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie postanowieniem nr [...] z dnia 30 kwietnia 2024 r. po rozpatrzeniu ponaglenia R. C. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] w sprawie dot. wniosku o przeprowadzenie kontroli z dnia 17 lipca 2023 r. postanowił uznać ponaglenie za nieuzasadnione.
Następnie w dniu 7 października 2024 r. R. C. złożył osobiście opisaną na wstępie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do nadania dalszego biegu sprawie, a ponadto zasądzenie koszów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że do chwili obecnej Organ nie podjął żadnych czynności w celu rozpoznania wniosku z dnia 17 lipca 2023 r. co do meritum, w szczególności nie wydał żadnych decyzji lub postanowień. Jeżeli natomiast organ podjął jakieś działania, to Skarżący nie został o nich w żaden sposób poinformowany. Podkreślił, że jego wniosek do PINB Miasta [...] został złożony wcześniej, niż dwa wnioski właściciela sąsiedniej działki o wszczęcie postępowań legalizacyjnych dotyczących ww. stodoły oraz gnojownika. Nadto jego wniosek nie ma związku z postępowaniami legalizacyjnymi, wszczętymi później. W jego ocenie organy zupełnie bezpodstawnie "połączyły" jego wniosek z ww. postępowaniami legalizacyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta [...] wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
W uzasadnieniu szeroko opisał stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w związku ze złożonym wnioskiem Skarżącego, przeprowadzono czynności kontrolne stajni, wiaty oraz gnojownika w zakresie zgodności z przepisami prawa budowlanego a następnie pismem z 9 sierpnia 2023 r. udzielono odpowiedzi, w której przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz poinformowano Skarżącego, iż w związku z tym, że od zakończeniu budowy wyżej omawianych obiektów upłynęło co najmniej 20 lat, stosownie do przepisów art. 49 f ust. 1 i ust. 2 p.b. w dniu 7 sierpnia 2023 r. właściciel obiektów złożył w tut. Inspektoracie wnioski o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
PINB wskazał, że zgodnie z art. 49i ust 1 pkt 1 oraz ust. 2 p.b. organ nadzoru budowanego wydaje decyzję o legalizacji. Mając powyższe na uwadze podał, że decyzją:
- nr [...] z dnia 25 stycznia 2024 r. zalegalizowano budynek stodoły zlok. na działce nr ewid. [...] przy ul. [...], oznaczony na mapie inwentaryzacyjnej "gl" będącej własnością R. N.. W wyniku wniesionego odwołania, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją nr [...] z dnia 11 kwietnia 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy,
- nr [...] z dnia 25 stycznia 2024 r. zalegalizowano gnojownik zlok. na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] będącej własnością R. N. W wyniku wniesionego odwołania, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją nr [...] z dnia 11 kwietnia 2024 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem postępowania jest bezczynność organu. Ten rodzaj aktywności organu a w zasadzie jej brak został poddany kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sądy administracyjne sprawują bowiem kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, między innymi w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, w tym w sprawach, w których organ wydaje decyzje.
Bezczynność organu została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i oznacza nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Jest zatem skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane.
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu – art. 53 § 2b p.p.s.a. Ponaglenie zatem, z jednej strony inicjuje administracyjną kontrolę sprawy pod kątem terminowego i sprawnego jej prowadzenia, z drugiej zaś spełnia określony w art. 53 § 2 b p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. wymóg wyczerpania środków zaskarżenia. Stanowi sygnalizację dla organu zamiaru wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, ponieważ sprawa nie została załatwiona lub jest załatwiana dłużej niż to niezbędne.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W przypadku nie uwzględnienia skargi Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W sprawie nie ulega wątpliwości i nie było kwestionowane, że Skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał administracyjny tok instancji.
Jak wynika z akt sprawy zarzucana bezczynność organów nadzoru budowlanego dotyczy braku interwencji: "w zakresie wyegzekwowania przestrzegania przez użytkowników posesji przy ul. [...] na osiedlu [...] obowiązujących przepisów prawa oraz:
1) likwidacji okien w ścianie stajni w granicy działki Skarżącego,
2) likwidacji stajni zorganizowanej pod wiatą w bezpośrednim sąsiedztwie działki Skarżącego,
3) zmiany lokalizacji "gnojownika" lub odsunięcie "gnojownika" od działki Skarżącego na odległość zgodną z przepisami oraz zapewnienie szczelnej pokrywy na gnojowniku uniemożliwiającej rozmnażanie się much, komarów, bąków i innych insektów".
Wyjaśnienia wymaga, że zakres kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego określny jest w przepisach Prawa budowlanego i obejmuje, zgodnie z art. 81 P.b.:
1) nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności:
a) zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska,
b) warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych,
c) zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej,
d) właściwego wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie,
e) stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych wyrobów zgodnie z art. 10;
2) wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych ustawą;
2a) współpraca z Prezesem Krajowego Zasobu Nieruchomości w realizacji zadań określonych w art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości;
2b) nadzór nad użytkowaniem elektrowni wiatrowych w zakresie oceny stanu technicznego tych elektrowni;
3) (uchylony).
4. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego ( art. 81 P.b.)
Zaznaczyć przy tym należy, że podjęcie czynności kontrolnych nie jest równoważne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Dopiero jeżeli na skutek ich przeprowadzenia okaże się, że zostały naruszone przepisy prawa budowlanego, właściwy organ wszczyna postępowanie przewidziane w tej ustawie, np. na podstawie art. 48, 49b lub 50 i 51.
W postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2010 r., II OSK 1500/09, LEX nr 743275) NSA stwierdził, że z faktu, iż "organ nadzoru budowlanego podejmuje czynności kontrolne, nie można wywodzić, że ich podjęcie winno być oceniane jako prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, które każdorazowo zmierza do wydania kwalifikowanego aktu administracyjnego".
W innym postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r., II OSK 2132/10, LEX nr 743383, NSA przyjął, że "postępowanie kontrolne, prowadzone przez organ nadzoru budowlanego, nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Oznacza to, że jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Dopiero wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego winna współtworzyć materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym i być podstawą rozstrzygnięcia".
Z akt sprawy wynika że w wyniku interwencji Skarżącego z 17 lipca 2023 r, na działce należącej do R. N. nr ewid. [...] podjęto czynności kontrolne w tym w dniu 1 sierpnia 2023 r. przeprowadzono oględziny gnojownika oraz stodoły. Ustalono, że gnojownik powstał w latach 80-tych ubiegłego wieku, a stodoła w latach 50-tych, obydwa obiekty zrealizował ojciec R. N. bez wymaganego pozwolenia na budowę. O czynnościach tych zawiadomiono Skarżącego, który pomimo zawiadomienia nie stawił się w miejscu przeprowadzonych oględzin. Jednocześnie pismem z 18 lipca 2023 r. organ poinformował Skarżącego, że w związku ze złożoną interwencją, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości organ podejmie stosowne działania.
Kolejnym pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. Organ poinformował Skarżącego o wynikach przeprowadzonych oględzin a także o tym, że w związku z tym, że od zakończenia budowy obiektów upłynęło co najmniej 20 lat właściciel obiektów złożył w inspektoracie wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Wszczęte postępowanie legalizacyjne zakończyło się legalizacją obiektów – decyzje PINB w [...] z dnia 24 stycznia 2024 r. Nr [...] i PINB.5160.5.29023, które zostały utrzymane w mocy przez Podkarpackiego wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzjami z 11 kwietnia 2024 r. Nr [...] i Nr [...].
Skarżący zarzucając Organom bezczynność podnosi, że pomimo jego interwencji organ nie zbadał kwestii, które były przedmiotem wniosku.
Ze stanowiskiem Skarżącego nie można się zgodzić. Wbrew twierdzeniu Skarżącego Organ podjął działania, które należały do jego obowiązków, a następnie wobec stwierdzenia nielegalności postawionych obiektów, wszczął na wniosek inwestora przewidziane prawem postępowanie legalizacyjne. W wyniku tego postępowania wydano decyzje, które były przedmiotem kontroli instancyjnej.
Czynności podjęte przez Organ były działaniami, jakie Organ powinien był podjąć w ramach przysługujących mu kompetencji i w żaden sposób nie można organom postawić zarzutu bezczynności.
W ramach podjęcia czynności kontrolnych, zainicjowanych interwencją Skarżącego Organ ustalił, że kwestionowane obiekty nie zostały zgłoszone do organu architektoniczno-budowlanego. O wynikach tych Skarżący został bezzwłocznie poinformowany. Dalszy etap tej interwencji został objęty procedurą naprawczą, w ramach której Skarżącemu przyznano przymiot strony, z którego Skarżący skorzystał wnosząc środki odwoławcze.
Należy podkreślić, że w ramach kontroli działania organów, Sąd bada wyłącznie kwestię tego czy Organ działał i czy podejmowane przez Organ czynności mieściły się w ustawowych terminach, nie kontroluje prawidłowości podjętych decyzji, te kontrolowane są w postępowaniu odwoławczym, co miało miejsce w sprawie.
Bezczynność organu to nie brak działania Organu jakiego domaga się wnioskodawca ale brak działania do którego zobowiązują Organ przepisy prawa. Na wstępie wyjaśniono jakie kompetencje ma organ nadzoru budowalnego, do którego Skarżący zwrócił się z interwencją i jeszcze raz podkreślić należy, że organ wywiązał się z obowiązków jakie nakłada na niego prawo. Działania Organów w ramach zgłoszonej interwencji były działaniami podjętymi w ramach prawa i w przewidzianych do tego terminach. Nie ma zatem mowy o bezczynności Organów.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.