II SAB/Rz 170/22

II SAB/Rz 170/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
zobowiązano do wydania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12 § 1, art. 35, art. 36, art. 103
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi G. R. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej warunków zabudowy I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżącego G. R. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G.R. (dalej: "skarżący") jest bezczynność Wójta Gminy D. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") w sprawie wydania decyzji dotyczącej ustalenia warunków zabudowy. Stan sprawy przedstawia się następująco;
Wnioskiem z dnia 20 września 2021 r. E.R. i G.R. (dalej: "wnioskodawcy", "inwestorzy") wystąpili do Wójta Gminy D. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie kurnika o obsadzie do 40 DJP, na działce nr ewid. [...] położonej w N.
Pismem z dnia 4 października 2022 r. Wójt skierował do inwestorów wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku. Odpowiedź na wezwanie została przez inwestorów udzielona pismem z dnia 6 października 2021 r., które do organu I instancji wpłynęło w dniu 7 października 2021 r.
W okresie od 4 października 2021 r. do 11 października 2021 r. do Urzędu Gminy D. wpłynęły sprzeciwy mieszkańców N. i D. wobec planowanej inwestycji oraz wnioski o dopuszczanie do udziału w toczącym się postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r. nr [...], Wójt zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy, do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym nie dłużej niż do 19 czerwca 2022 r.
Pismem z dnia 4 marca 2022 r. wnioskodawcy zwrócili się o podjęcie zawieszonego postępowania, argumentując, że brak było podstaw do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Z kolei pismem z dnia 7 marca 2022 r. H.L., powołując się na pełnomocnictwa udzielone przez inwestorów, zwrócił się z wnioskiem o umożliwienie wglądu do akt sprawy. Następnie pismem z dnia 13 marca 2022 r. ww wezwał Wójta do podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego.
Wezwaniem z dnia 14 marca 2022 r., Wójt wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, poprzez złożenie stosownego pełnomocnictwa wraz z opłatą skarbową. Za pismem z dnia 14 marca 2022 r. E.R. uzupełniła braki wniosku.
W piśmie z dnia 15 marca 2022 r. H.L. poinformował, że w związku z upływem terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania, zawnioskuje o stwierdzenie nieważności wydanego w tym przedmiocie postanowienia.
W piśmie z dnia 30 marca 2022 r., w odpowiedzi na wniosek z dnia 7 marca 2022 r., Wójt poinformował H.L. o możliwości i terminie zapoznania się z aktami sprawy.
W dniu 28 marca 2022 r. H.L. wystosował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (dalej: "SKO", "Kolegium") wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy D. o zawieszeniu postępowania w sprawie. Pismem z dnia 31 marca 2022 r. Kolegium zwróciło się do Wójta o przesłanie akt administracyjnych oraz zajęcie stanowiska w sprawie.
W dniu 1 kwietnia 2022 r. Wójt wydał postanowienie o odmowie podjęcia postępowania w sprawie oraz przesłał inwestorom oświadczenie odnośnie udostępnienia akt sprawy do wglądu. W dniu 4 kwietnia 2022 r. do Urzędu Gminy D. wpłynęło zażalenie inwestorów na postanowienie Wójta odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania.
W dniu 7 kwietnia 2022 r. umożliwiono wnioskodawcom wgląd do akt sprawy w siedzibie organu. Następnie za pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Wójt przesłał akta sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Za pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. Wójt przesłał do SKO ww. zażalenie na postanowienie o odmowie podjęcie postępowania.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2022 r. Kolegium zawiadomiło pełnomocnika inwestorów o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz poinformowało, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 maja 2022 r. Z kolei pismem z dnia 19 maja 2022 r. SKO poinformowało, że zażalenie na postanowienie o odmowie podjęcia postępowania zostanie rozpoznane do dnia 25 czerwca 2022 r., ze względu na konieczność wcześniejszego załatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r., nr [...], SKO odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2022 r., nr [...], na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 31 maja 2022 r.
Z kolei postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r., [...], Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Wójta z dnia 1 kwietnia 2022 r. odmawiające podjęcia postępowania w sprawie.
Pismem z dnia 20 czerwca 2022 r. organ I instancji zwrócił się do SKO z prośbą o niezwłoczne przesłanie akt sprawy, celem wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania.
Za pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. Kolegium zwróciło akta sprawy organowi I instancji. Akta wpłynęły do organu w dniu 22 czerwca 2022 r. W tym samym dniu Wójt wezwał H.L. do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa z dnia 4 marca 2022 r. udzielonego mu przez G.R.
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r., nr [...], Wójt podjął zawieszone postępowanie, w związku z upływem przewidzianego terminu jego zawieszenia.
Pismami z dnia 25 i 26 czerwca 2022 r. H.L. wniósł w imieniu wnioskodawców ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy D. postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisane wyżej postanowienia Kolegium o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania oraz o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania.
W związku ze złożonymi skargami, pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. Kolegium zwróciło się do organu I instancji o przekazanie całości akt sprawy.
W odezwie na powyższe, Wójt poinformował, że w dniu 4 lipca 2022 r. akta sprawy zostały przesłane do Kolegium wraz ze stanowiskiem organu odnośnie wniesionego ponaglenia. Z kolei w piśmie z dnia 8 lipca 2022 r. Wójt zwrócił się do SKO o przesłanie akt nr [...], w związku z koniecznością dalszego procedowania wniosku w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
W piśmie z dnia 11 lipca 2022 r. Kolegium poinformowało Wójta, że całość akt sprawy zostanie przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w związku ze skargami złożonymi na wydane w toku postępowania postanowienia.
Następnie w związku z rozpatrzeniem ponaglenia na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy D. postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., nr [...], SKO uznało, że organ rozpatrujący sprawę nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego jej prowadzenia.
W dniu 27 lipca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęły skargi wniesione na wydane w toku postępowania postanowienia wraz z udzieloną przez organ odpowiedzią oraz aktami sprawy. Sprawy zarejestrowano pod sygnaturami: II SA/Rz 924/22 i II SA/Rz 925/22.
W kolei w dniu 9 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga G.R. na bezczynność Wójta Gminy D. w sprawie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1, 36 § 1, art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy i opierając się na powyższym zarzucie, wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie organu do załatwienia sprawy i wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący podniósł, że wydłużenie przez organ I instancji okresu zawieszenia postępowania poza wyznaczony przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym termin dziewięciu miesięcy nie znajduje uzasadnienia. Wskazał, że brak jest jakiejkolwiek regulacji prawnej uzasadniającej stanowisko Kolegium wyrażone w postanowieniu z dnia 12 lipca 2022 r., że bieg terminu dla organu niższego szczebla nie może rozpocząć się wcześniej, niż z chwilą uzyskania przez ten organ oryginalnych akt sprawy przekazanych organowi wyższego stopnia. Jednocześnie podkreślił, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy i rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii.
Skarżący zaznaczył, że od dnia 1 kwietnia 2022 r. organ I instancji miał przynajmniej kilka razy sposobność sporządzić kserokopię akt postępowania. Jego zdaniem, co najmniej od dnia 17 kwietnia 2022 r. wiadomym było, że organ nie będzie w stanie uchwalić miejscowego planu przed dniem 19 czerwca 2022 r., tj. dniem podjęcia przedmiotowego postępowania. Wskazał, że do chwili złożenia skargi organ I instancji nadal nie wydał jednej z decyzji kończących postępowanie, a nawet nie poinformował o przyczynach zwłoki, czy też nowym terminie załatwienia sprawy, jak również nie odpowiada na wezwania o udzielenie informacji o stanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie. Na wstępie organ zwrócił uwagę, że złożona skarga nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych ustawą Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.
W ocenie Wójta argumentacja skargi sprowadza się do kwestionowania stanowiska SKO przedstawionego w postanowieniu z dnia 12 lipca 2022 r., którym organ ten rozpoznał ponaglenie na bezczynność organu I instancji.
Organ podkreślił, że postępowanie zostało podjęte bez jakiejkolwiek zwłoki, a już po kilku dniach skarżący złożył w tej sprawie ponaglenie. Wójt podał, że w zaistniałym stanie sprawy nie mógł wówczas podjąć jakichkolwiek czynności, gdyż był zobowiązany do przesłania stanowiska wraz z aktami sprawy do Kolegium. Następnie pismem z dnia 8 lipca 2022 r. organ zwrócił się do SKO z prośbą o przesłanie akt, celem dalszego prowadzenia postępowania, jednakże w odpowiedzi Kolegium poinformowało, że całość akt zostanie przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W związku z powyższym, pismem z dnia 14 lipca 2022 r., organ zawiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 30 września 2022 r. z powodu braku oryginałów akt sprawy.
W ocenie organu wszystkie czynności w sprawie podejmowane są na bieżąco, jednak działanie strony skarżącej uniemożliwia skutecznie prowadzenie postępowania, z uwagi na ciągłe wnoszenie różnorodnych środków zaskarżenia. Organ zaznaczył, że jeszcze w okresie rozpatrywania ponaglenia podjął działania, celem pozyskania akt sprawy. W chwili obecnej organ nie dysponuje tymi aktami i na tą okoliczność nie ma żadnego wpływu. Wójt podkreślił, że zwracał się do Kolegium z prośbą o wypożyczenie akt, wyczerpując tym samym dostępne sposoby wykazania dbałości o sprawę w zakresie jej rozpoznania.
Zdaniem Wójta nie doszło do przekroczenia terminu rozpoznania złożonego wniosku, a postępowanie organu nie jest nacechowane złą wolą i nie było zachowaniem intencjonalnym. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem, że powinien prowadzić postępowanie nie posiadając oryginału akt postępowania. W opinii organu jego działania nie mogą sprowadzać się wyłącznie do kserowania akt i przekazywania ich różnym podmiotom, ponieważ nie są to wówczas w całości akta sprawy, bowiem nie zawierają rozstrzygnięć organu odwoławczego i nie można się z nimi w pełni zapoznać. Wójt zaznaczył, że nie w każdym przypadku istnieje możliwość stworzenia pełnowartościowych kserokopii całych akt bądź nie jest to celowe (ze względu na ich objętość lub zawartość), a co należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sprawy.
Organ podkreślił, że nie dopuszcza się zwłoki w realizacji ustawowych obowiązków, podjął czynności wynikające z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji oraz poinformował stronę o nowym terminie załatwienia sprawy. Końcowo zaznaczył, że bezczynności organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru, a rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów oraz znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a.").
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jak ponadto stanowi § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie zaś z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Natomiast stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd oddala skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o przepis art. 119 pkt 4 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzucała organowi bezczynność w procedowaniu jej wniosku z dnia 20 września 2021 r. o ustalenie warunków zabudowy dla opisanej na wstępie inwestycji.
Tytułem wstępu przypomnieć należy, że zgodnie z orzecznictwem, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku jego działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej i wymuszenie na organie załatwienia danej sprawy. Ma ona służyć ochronie praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia zasadność skargi na bezczynność na dzień jej wniesienia, uwzględniając przy tym wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia do chwili orzekania.
Pokreślenia wymaga, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 K.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 569 i 1002), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
Należy również dodać, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza, że pozostaje on w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. np. wyroki NSA z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11 oraz z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 K.p.a.).
W kontekście oceny zasadności skargi na bezczynność organu, równie istotne znaczenie ma przepis art. 36 K.p.a., który stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Do powyższych uwag końcowo dodać należy, że w aktualnym stanie prawnym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b P.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, skarga została poprzedzona ponagleniem, wniesionym w dniu 27 czerwca 2022 r. i rozpoznanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r. nr [...], co pozwoliło Sądowi na dokonanie merytorycznej oceny sprawy.
Dokonana przez Sąd szczegółowa analiza akt sprawy wykazała, że Wójt Gminy D. dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania zainicjowanego podaniem E.R. i G.R. w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
Taki wniosek płynie przede wszystkim z oceny działań organu podejmowanych w początkowej fazie postępowania, tuż po wpłynięciu wniosku. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 20 września 2021 r., tj. w dniu doręczenia żądania organowi (art. 61 § 3 K.p.a.). W dniu 5 października 2021 r. (a więc po ponad 2 tygodniach), Wójt działając w oparciu o art. 64 § 2 K.p.a., wezwał inwestorów do uzupełnienia wniosku – pismo nr [...]. Do wskazanego wezwania inwestorzy ustosunkowali się pismem z dnia 6 października 2021 r., które do Urzędu Gminy D. wpłynęło w dniu 7 października 2021 r. Następną czynnością organu po uzyskaniu odpowiedzi na wezwanie było zawieszenie postępowania, co miało miejsce dopiero w dniu 18 listopada 2021 r. Zestawienie powyższych dat wskazuje, że pomiędzy uzyskaniem odpowiedzi na wezwanie a zawieszeniem postępowania upłynęło czterdzieści dwa dni. W tym okresie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Uwzględniając ten fakt, jak również kodeksowy nakaz załatwiania spraw w terminie jednomiesięcznym (art. 35 § 1 K.p.a.), a przy tym procedurę poprzedzającą wydanie decyzji o warunkach zabudowy wynikającą z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w procedowaniu złożonego wniosku. Z akt sprawy nie wynikają żadne okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać stwierdzoną na tym etapie bezczynność organu. Zawieszenie postępowania nastąpiło bowiem z urzędu i było podyktowane powzięciem informacji o pracach związanych z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postępowanie zostało zawieszone do czasu uchwalenia planu miejscowego, przy czym nie dłużej niż do 19 czerwca 2022 r. Z kolei podjęcie zawieszonego postępowania miało miejsce w dniu 22 czerwca 2022 r. i nie nadano sprawie dalszego biegu choćby w celu sporządzenia projektu decyzji. Trudno również twierdzić, aby przedłużenie postępowania miało związek ze skomplikowanym charakterem sprawy, gdyż we wskazanym okresie przeszło czterdziestu dni w sprawie nie podejmowano żadnych czynności wyjaśniających. W tym kontekście nie mniej istotny jest fakt, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy we wskazanym okresie organ nie uczynił zadość dyspozycji przepisu art. 36 K.p.a., ponieważ nie zawiadomił stron postępowania o niemożności załatwienia sprawy w terminie oraz przyczynach takiego stanu rzeczy, jak również nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt II GSK 5346/16, organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych zmierzających do usunięcia przeszkody w wydawaniu decyzji. Powyższej oceny nie może zmieniać przywołana w odpowiedzi na skargę treść pisma organu z dnia 14 lipca 2022 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, gdyż nie ma go w aktach, nie zostało załączone do odpowiedzi na skargę, ani nie przedstawiono dowodu jego doręczenia stronom, ewentualne przedłużenie nastąpiłoby już po tym jak wcześniej (przed zawieszeniem postępowania) upłynął termin załatwienia sprawy, a przy tym sama skarga została złożona właśnie w dniu 14 lipca 2022 r.
Natomiast z oczywistych względów Sąd nie może oceniać działań czy zaniechań organu podejmowanych w okresie zawieszenia postępowania. Jak bowiem stanowi przepis art. 103 K.p.a., zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Ostatecznie więc zawieszenie postępowania eliminuje możność powstania bezczynności lub przewlekłości związanych z upływem terminu załatwienia sprawy. Ponadto jak wcześniej wskazano, w myśl art. 35 § 5 K.p.a., do kodeksowych terminów załatwienia sprawy nie wlicza się m.in. okresów zawieszenia postępowania. Niemniej zauważenia wymaga, że każde zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje obowiązek kontroli przez organ czy podstawa zawieszenia postępowania jest nadal aktualna. Innymi słowy organ ma obowiązek czuwać nad zasadnością dalszego trwania tego stanu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 184/22).
Należy jednak stanowczo podkreślić, że w ramach skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd nie jest władny dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania. Po pierwsze brak ku temu podstaw na gruncie przepisów P.p.s.a., po wtóre zaś dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości zawieszenia postępowania w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1310/21). Tym bardziej, oceniając to czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd nie bada prawidłowości wydanych w toku postępowania postanowień o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz o odmowie podjęcia zawieszone postępowania. Tego rodzaju postanowienia mogą być odrębnie zaskarżane przez strony do sądu administracyjnego, co zresztą skarżący uczynił, przy czym postanowieniem z dnia 15 września 2022 r. sygn. II SA/Rz 925/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na postanowienie Kolegium z dnia 9 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Z kolei oceniając aktywność organu zaistniałą po podjęciu postępowania, a przy tym odnosząc się do przedstawionej w odpowiedzi na skargę argumentacji, wskazać należy, że jak słusznie podnosi skarżący, niedysponowanie aktami administracyjnymi wynikłe z konieczności przekazania ich innemu organowi lub sądowi, nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej zwłokę organu w załatwieniu sprawy w terminie. Nie jest to bowiem przyczyną niezależną od organu. Tym bardziej nie można uznać, że brak akt sprawy stoi na przeszkodzie w rozpoznaniu sprawy. Sąd podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu bądź samych akt administracyjnych bądź ich kopii, w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprostać tego rodzaju przeszkodzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1257/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 461/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 197/19). Jak natomiast wynika z akt sprawy, organ kilkukrotnie miał sposobność sporządzenia kopii akt, a przy tym mając na uwadze składane przez pełnomocnika inwestorów wnioski i konieczność ich procedowania, organ winien liczyć się z ryzykiem wystąpienia sytuacji braku dostępu do oryginału akt sprawy. W istocie bowiem duża aktywność strony postępowania powinna zawczasu uświadomić i skłonić organ do zapobieżenia takiej ewentualności.
Z przedstawionych wyżej przyczyn należało więc stwierdzić, że Wójt Gminy D. dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd zobowiązał więc organ do wydania w sprawie decyzji w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt organowi wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt I wyroku). Mając natomiast na uwadze treść art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku.
W orzecznictwie przyjmuje się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa przekroczenie terminów załatwienia sprawy musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Ocena naruszenia prawa jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Chodzi więc o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1419/19).
Okoliczności opisane wyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu ograniczona aktywność ze strony organu nie była działaniem zamierzonym, a tym bardziej nie wynikała z lekceważącego stosunku do złożonego wniosku inwestorów. Organ podejmował starania o pozyskanie dostępu do akt sprawy, zaś podjęcie postępowania nastąpiło z nieznacznym opóźnieniem względem wskazanego maksymalnego okresu na jaki zostało zawieszone. Należy przy tym zaznaczyć, że wymieniona w art. 149 § 1a P.p.s.a. kwalifikowana forma bezczynności winna być zarezerwowana do sytuacji oczywistych, niebudzących wątpliwości i niedających się usprawiedliwiać w żaden sposób.
O kosztach postępowania, które obejmowały wpis od skargi w kwocie 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.