II SAB/Rz 158/22

II SAB/Rz 158/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6299 Inne o symbolu podstawowym 629
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36, art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi A. S. i A. S.1 na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Podkarpackiego w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty - skargę oddala -
Uzasadnienie
A.S.1 oraz A.S. (spadkobiercy A.S.3) – reprezentowani przez pełnomocnika adw. A.G. złożyli dnia 1 lipca 2022 r. (data wpływu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Podkarpackiego postępowania w sprawie znak: N-II.7541.341.2019 (poprzednio N-II.7541.366.2018) dotyczącej wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawania nieruchomości poza granicami państwa polskiego.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 1 listopada 2008 r. A.S.3 zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości B., pow. [...], woj. [...].
Postanowieniem z dnia 29 października 2009 r. nr SPN.VII.MG.7725-856/08 Wojewoda Mazowiecki zawiesił na wniosek strony postępowanie w ww. sprawie.
Pismem z dnia 25 lipca 2011 r., adw. S.B działający jako pełnomocnik A.S.3 wniósł o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M.R. w miejscowościach B., C. oraz we L. Wniosek dotyczący nieruchomości pozostawionej we L. rozpatrzony został w odrębnym postępowaniu.
Wojewoda Mazowiecki, działając na wniosek strony, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. nr 2361/2011 (SPN.VIII.MG.7725-856/08), podjął zawieszone postępowanie. Zaś zawiadomieniem z tej samej daty przekazał Wojewodzie Podkarpackiemu do rozpatrzenia wg właściwości wniosek A.S.3 wraz z aktami sprawy.
Następnie po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 15 listopada
2012 r., nr N-VI.7541.2.2012 Wojewoda Podkarpacki odmówił A.S.3 potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M.R. w miejscowości: B., pow. [...], woj. [...] (obecnie U.) oraz w miejscowości: C., pow. [...], woj. [...] (obecnie U.).
Organ stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych w miejscowościach B. i C., jak też dokumentów potwierdzających, że M.R. była właścicielką tych nieruchomości w roku 1945 tj. w chwili opuszczenia przez nią byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 10 stycznia 2013 r., nr DRiR-MD-580-6/13 (MSP/DRiR/44/13) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 listopada 2012 r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją A.S.3 złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, który wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt. I SA/Wa 610/13 skargę oddalił. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w zakresie nieruchomości położonej we wsi B. nie wykazano, że M.R. była jej właścicielką. Natomiast w kwestii wniosku dotyczącego nieruchomości położonej we wsi C. ustalono, że złożony został po terminie.
Na skutek złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 594/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 10 stycznia 2013 r., nr DRiR-MD-580-6/13 (MSP/DRiR/44/13) oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 listopada 2012 r., nr N-VI.7541.2.2012. W uzasadnieniu wskazano by organy rozpatrujące ponownie sprawę w zakresie wniosku dotyczącego nieruchomości położonej w C. wzięły pod uwagę wiążące stanowisko NSA dotyczące charakteru terminu do złożenia wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm. – dalej "ustawa zabużańska"). Natomiast w zakresie wniosku dotyczącego nieruchomości pozostawionej we wsi B. Sąd wskazał, by organy ponownie przeanalizowały znajdujące się w aktach dokumenty, ewentualnie poszukały i przeprowadziły dodatkowe dowody zmierzające do ustalenia mienia pozostawionego przez M.R. w związku z przesiedleniem jej na terytorium Polski.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda Podkarpacki zwrócił się do archiwów państwowych z prośbą o pozyskanie dokumentów potwierdzających własność M.R. do nieruchomości ziemskich pozostawionych we wsi B. Nadto zwrócił się do wszystkich wojewodów z prośbą o odszukanie czy w prowadzonych przez nich postępowaniach nie występowały osoby zamieszkujące w chwili wybuchu II wojny światowej w miejscowości B. lub w miejscowościach sąsiednich, które mogłyby złożyć zeznania w przedmiotowej sprawie.
Z uwagi na fakt, że poczynione przez Wojewodę starania nie przyniosły zamierzonego rezultatu a pełnomocnik strony postępowania pomimo wezwań nie uzupełnił wniosku o dokumenty świadczące o powierzchni i rodzaju nieruchomości pozostawionej przez M.R., Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 16 stycznia 2018 r. nr N-II.7541.95.2016 odmówił potwierdzenia A.S.3 prawa do rekompensaty.
Na skutek złożonego odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 9 maja 2018 r., nr DAP-WOSR-7280-94/2018/MK uchylił wyżej opisaną decyzję Wojewody Podkarpackiego.
Pismem z dnia 22 maja 2019 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie zgłosił udział w przedmiotowym postępowaniu.
W toku prowadzonego postępowania Wojewoda Podkarpacki wystąpił do Konsulatu Generalnego RP we Lwowie z prośbą o dokonanie kwerendy w zasobach archiwum mających na celu pozyskanie dodatkowych materiałów dowodowych m. in. dot. mienia pozostawionego przez M.R., wyjaśnienia kwestii miejsca zamieszkania właścicielki mienia przed wybuchem II wojny światowej.
Z uwagi na fakt, że część dokumentów przesłanych przez Konsulat Generalny RP we Lwowie (odpowiedź z dnia 17 grudnia 2019 r., znak KG.LUCK 3131.196.2019) była w języku ukraińskim zlecono tłumaczowi przysięgłemu przetłumaczenie na język polski ww. dokumentu.
Natomiast wobec braku dowodu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez M.R., organ zwrócił się do wnioskodawcy (pisma z 9 września 2020 r. i 13 stycznia 2021 r.) o przedłożenie stosownych dokumentów.
Na wniosek strony z 11 marca 2021 r., Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z 28 kwietnia 2021 r. (N-II.7541.366.2018) zawiesił postępowanie. Dnia 16 listopada 2021 r. zostało ono podjęte na mocy postanowienia Wojewody nr N-II.7541.366.2018.
W dalszej kolejności pismem z dnia 3 lutego 2022 r. (N-II.7541.341.2019) Wojewoda Podkarpacki wezwał stronę do uzupełniania wniosku w terminie 3 miesięcy o dowody określające rodzaj i klasę użytków rolnych o pow. 609 ha oraz nadwyżki parcelacyjnej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 8 lutego 2022 r., pełnomocnik zawnioskował, by urząd zapisał w postanowieniu że " strukturę użytków określi rzeczoznawca na podstawie danych i źródeł historycznych jako właściwą dla obszaru na którym została pozostawiona nieruchomość".
Następnie Wojewoda wystąpił pismem z dnia 11 maja 2022 r. do Archiwum Akt Nowych w Warszawie z prośbą o dokonanie kwerendy w zasobach archiwum, mającej na celu odszukanie dodatkowych dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez M.R. w roku 1939 nieruchomości w miejscowości B., pow. [...], woj. [...].
Pismem z dnia 16 maja 2022 r., pełnomocnik strony wystąpił z zapytaniem do Wojewody jaki był cel kierowania pisma do Archiwum Akt Nowych w Warszawie.
Natomiast pismem z dnia 24 czerwca 2022 r. (data wpływu do organu – 30 czerwca 2022 r.) pełnomocnik skarżącego, złożył do Ministerstwa Rozwoju i Technologii, za pośrednictwem Wojewody Podkarpackiego, ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. Zdaniem strony organ celowo przedłuża postępowanie. Sprawa ta trwa już kilka lat, a organ podejmuje na ogół tzw. działania pozorowane.
W piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r. pełnomocnik poinformował o śmierci A.S.3 i jednocześnie wskazał, że spadkobiercami wyżej wymienionego są A.S.1 i A.S.
Pismem z dni 4 lipca 2022 r. Wojewoda Podkarpacki odpowiedział na zapytanie strony z dnia 16 maja 2022 r., zaś pismem z dnia 5 lipca 2022 r. przekazał do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyżej opisane ponaglenie.
W dniu 27 czerwca 2022 r. (1 lipca 2022 r. data wpływu do organu) A.S.1 i A.S. złożyli do WSA w Rzeszowie, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Podkarpackiego w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawania nieruchomości poza granicami państwa polskiego.
Skarżący zawnioskowali o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zawnioskowali o zasądzenie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej zgodnie z art 154 § 7 P.p.s.a oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podnieśli, że dnia 11 maja 2022 r. organ zwrócił się do Archiwum Akt Nowych z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do odszukania dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez M.R. w roku 1939 nieruchomości w miejscowości B. Tymczasem w pismach Urzędu, choćby z 3 lutego 2022 r. organ sam wskazywał, że ta kwestia została już ustalona. Wskazał tam, że: "M.R. zgodnie ze stanem na dzień 28 marca 1939 r. była właścicielką majątku we wsi B., o powierzchni 627 ha, w tym użytków rolnych 609 ha, nadwyżka parcelacyjna zapas ziemi 79 ha.".
Zdaniem Skarżących jest to celowe przedłużanie postępowania. Sprawa trwa kilka lat, a organ co parę miesięcy wysyła pismo wskazujące na jakiś rodzaj działań, albo wzywające do czegoś. Na ogół są to tzw. działania pozorowane. Już kilka lat temu Urząd mógł zgłosić ew. pytania w jednym piśmie. Zaś we wrześniu 2019 r zawiadomieniem wskazywał, że materiał dowodowy został zebrany. Nadto organ nie odpowiedział na pismo z 16 maja 2022 r.
Zdaniem skarżących postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły. Trwa dłużej nie jest to konieczne dla rzetelnego rozstrzygnięcia. Sprawa nie została załatwiona w terminie z winy organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki zawnioskował o jej oddalenie. Przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Nie zgodził się ze stanowiskiem stron, że prowadzone postępowanie prowadzone cechuje przewlekłość. Wyjaśnił, że wydłużony czas prowadzenia postępowania wynika z przyczyn obiektywnych i jest podyktowany skomplikowanym charakterem sprawy oraz brakami w materiale dowodowym, uniemożliwiającymi dokładne ustalenie stanu faktycznego pozostawionych nieruchomości. Potrzeba zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego w kwestii opuszczenia majątku przez M.R. wynika z wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 594/14, jak też decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 maja 2018 r., nr DAP-WOSR-7280-94/2018/MK. Natomiast konieczność wyjaśnienia co wchodziło w skład pozostawionego mienia wynika z niewystarczającego materiału dowodowego niepozwalającego precyzyjnie określić składników tego mienia, co skutkować może niewłaściwą wyceną nieruchomości. Wszystkie podejmowane przez organ czynności mają oparcie w art. 7 k.p.a. Brak wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego może skutkować niewłaściwym ustaleniem przysługującej rekompensaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy odnotować, że spełnia ona warunki formalne. W szczególności jej złożenie poprzedziło ponaglenie z dnia 24 czerwca 2022 r. złożone do Ministra Rozwoju i Technologii w Warszawie na podstawie art. 37 k.p.a. Ponaglenie to zostało przesłane przez Wojewodę Podkarpackiego pismem z dnia 5 lipca 2022 r. Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji jako właścicielem organowi na podstawie art. 37 § 4 k.p.a.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że bezczynność to stan niezałatwienia sprawy w terminie określonym przepisami art. 35 lub art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość zaś występuje, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy natomiast rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje takie przypadki prowadzenia postępowania, jak np.: wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, stan zastoju procesowego wynikający z zaniechania lub wadliwości działań organu (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Ol 9/12; z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Ol 85/15, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Dostrzec należy, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania związane jest z naruszeniem ustawowego terminu i przepisanej procedury do załatwienia sprawy.
W związku z tym, w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej charakteru (zob. wyrok WSA w Warszawie z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/13, CBOSA). Rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o następujące kryteria: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne prowadzenie postępowania dowodowego (co nie zawsze znaczy szybkie), zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), dalej: k.p.a., sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Organ administracji publicznej powinien prowadzić więc postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. należy traktować jako terminy maksymalne, a organ prowadzący postępowanie powinien dążyć, aby nie tylko zachować terminy określone w k.p.a., ale także w razie możliwości załatwić sprawy w terminie krótszym (zob. wyrok WSA w Warszawie z 21 września 2006 r., sygn. akt VII SAB/Wa 40/06, CBOSA). Dążenie organu prowadzącego postępowanie do jak najszybszego załatwienia sprawy nie powinno jednak prowadzić do naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Zgodnie natomiast z art. 35 § 3 k.p.a. sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego, a więc sprawy, których załatwienie wiąże się z koniecznością zgromadzenia dowodów, wyjaśnień i informacji, powinny być załatwiane przez organ pierwszej instancji nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Jeżeli natomiast sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany, organ powinien załatwić taką sprawę nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia jej wszczęcia.
O szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy można mówić, gdy stan faktyczny sprawy jest zawiły, wymaga przeprowadzenia licznych czynności dowodowych, a także w przypadku złożonego, niełatwego do ustalenia stanu prawnego, wymagającego wnikliwej analizy i wykładni przepisów prawa.
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Zdaniem Sadu, pomimo, iż czas trwania postępowania przekroczył terminy z art. 35 k.p.a. w sprawie nie można zarzucić organowi przewlekłości w jego prowadzeniu.
Niesporny jest bowiem bardzo skomplikowany pod względem faktycznym i prawnym przedmiot postępowania.
Cechuje go konieczność poszukiwania dowodów w zewnętrznych archiwach i ich następczej weryfikacji. Zachodzi też konieczność zwracania się o pomoc prawną za granicą, na Ukrainę, aktualnie objętą działaniami wojennymi.
Analizując przebieg całego postępowania należy przyznać rację Wojewodzie, iż na żadnym jego etapie przewlekłość nie miała miejsca.
Rację ma Wojewoda akcentując, że "wnioskiem z dnia 1 listopada 2008 r., A.S.3 zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości B., pow. [...], woj. [...]. Pismem z dnia 25 lipca 2011 r., adwokat S.B. działający jako pełnomocnik A.S.3 doprecyzowując ww. wniosek wniósł o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M.R. w miejscowościach B., C. oraz we L. Wniosek dotyczący nieruchomości pozostawionej we Lwowie rozpatrzony został w odrębnym postępowaniu.
Zawiadomieniem z dnia 20 grudnia 2011 r., nr SPN.VIILMG.7725-856/08 Wojewoda Mazowiecki przekazał Wojewodzie Podkarpackiemu do rozpatrzenia wg właściwości wniosek A.S.3 wraz z aktami sprawy.
Decyzją z dnia 15 listopada 2012 r., nr N-YI.7541.2.2012 Wojewoda Podkarpacki odmówił A.S.3 potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez M.R. w miejscowości B., pow. [...] i w miejscowości C., pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Podkarpacki wskazał, iż w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych w miejscowościach B. i C., jak też dokumentów potwierdzających, że M.R. była właścicielką tych nieruchomości w roku 1945, tj. w chwili opuszczenia przez nią byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek wniesionego przez adwokata S.B. w dniu 7 grudnia 2012 r., odwołania od ww. decyzji Wojewody Podkarpackiego, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 10 stycznia 2013 r., nr DRiR-MD-580-6/13 (MSP/DRiR/44/13) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 listopada 2012 r., nr N-VL7541.2.2012.
Powyższa decyzja Ministra Skarbu Państwa stała się przedmiotem skargi A.S.3 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt. I SA/Wa 610/13 oddalił skargę A.S.3 na decyzję Ministra Skarbu Państwa. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w zakresie nieruchomości położonej we wsi B. nie wykazano, że M.R. była jej właścicielką, natomiast w kwestii wniosku skarżącego dotyczącego nieruchomości położonej we wsi C. ustalono, że złożony został po terminie. W związku z wniesioną przez A.S. skargą kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., Sygn. akt I OSK 594/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 10 stycznia 2013 r., nr DRiR-MD-580-6/13 (MSP/DRiR/44/13) oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 listopada 2012 r., nr N-V1.7541.2.2012. W uzasadnieniu swego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał aby organy rozpatrujące ponownie sprawę w zakresie wniosku dotyczącego nieruchomości położonej w C. wzięły pod uwagę wiążące stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące charakteru terminu do złożenia wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, natomiast w zakresie wniosku dotyczącego nieruchomości pozostawionej we wsi B. ponownie przeanalizowały znajdujące się w aktach dokumenty, ewentualnie poszukały i przeprowadziły dodatkowe dowody zmierzające do ustalenia mienia pozostawionego przez M.R. w związku z przesiedleniem jej na terytorium Polski.
W ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Wojewoda Podkarpacki zwracał się archiwów państwowych z prośbą o pozyskanie dokumentów potwierdzających własność M.R. do nieruchomości ziemskich pozostawionych we wsi B. Ponadto organ zwracał się do wszystkich wojewodów z prośbą o odszukanie czy w prowadzonych przez nich postępowaniach nie występowały osoby zamieszkujące w chwili wybuchu II wojny światowej w miejscowości B. lub w miejscowościach sąsiednich - które mogły by złożyć zeznania w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na fakt, że poczynione przez Wojewodę starania nie przyniosły zamierzonego rezultatu a pełnomocnik strony postępowania pomimo wezwań nie uzupełnił wniosku o dokumenty świadczące o powierzchni i rodzaju nieruchomości pozostawionej przez M.R., decyzją z dnia 16 stycznia 2018 r., nr N-IL7541.95.2016 Wojewoda Podkarpacki odmówił potwierdzenia Panu A.S.3 prawa do rekompensaty.
Na skutek wniesionego przez adwokata S.B. w dniu 5 lutego 2018 r., odwołania od ww. decyzji Wojewody Podkarpackiego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 9 maja 2018 r., nrDAP-WOSR-7280-94/2018/MK uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 16 stycznia 2018 r., nr N-I.7541.95.2016.
W uzasadnieniu swej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał aby Wojewoda w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględnił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2015 r. w kwestii pozostawienia przez M.R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast w kwestii opuszczenia byłych terytoriów RP przez ww. repatriantkę w przypadku uznania, że występują braki w materiale dowodowym przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające.
Pismem z dnia 17 maja 2019 r., nr N-II.7541.95.2016 Wojewoda Podkarpacki mając na uwadze wielkość pozostawionego majątku, zawiadomił i poprosił o udział w postępowaniu administracyjnym Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie. Pismem z dnia 22 maja 2019 r., nr PO IV Pa 16.2019 kierowanym do Wojewody Podkarpackiego Prokurator Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie zgłosił udział w przedmiotowym postępowaniu oraz poprosił o wypożyczenie akt sprawy. Akta sprawa zostały zwrócone po wykorzystaniu w dniu 17 lipca 2019 r.
W związku z znajdującym się w aktach sprawy niezbyt precyzyjnym materiałem dowodowym dot. mienia pozostawionego przez M.R., jak też kwestią miejsca zamieszkania właścicielki mienia przed wybuchem II wojny światowej, pismem z dnia 21 października 2019 r., Wojewoda Podkarpacki wystąpił z prośbą do Konsulatu Generalnego RP we Lwowie z prośbą o dokonanie kwerendy w zasobach archiwum mających na celu pozyskanie dodatkowych materiałów dowodowych.
Z uwagi na fakt, iż cześć dokumentów przesłanych przez Konsulat Generalny RP we Lwowie (odpowiedź z dnia 17 grudnia 2019 r., znak KG.LUCK 3131.196.2019) była w języku ukraińskim tut. urząd zmuszony był podjąć działania mające na celu zlecenie tłumaczenia na język polski ww. dokumentu tłumaczowi przysięgłemu.
Podczas ponownej szczegółowej analizy akt sprawy stwierdzono, że brakuje jednego z podstawowych dowodów tj. dowodu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez właścicielkę pozostawionych nieruchomości tj. M.R. W związku z powyższym tut. Urząd dwukrotnie wzywał pismami z dnia 9 września 2020 r., nr N-II.7541.492.2017 oraz z dnia 13 stycznia 2021 r., nr N-II.7541.366.2018 pełnomocnika A.S.3 do przedłożenia stosownych dowodów. Wspomnieć należy też, że na wniosek adwokata H.G. z dnia 11 marca 2021 r., przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone (do czasu kiedy pełnomocnik uzyskał, przetłumaczył oraz przedłożył do urzędu wymagane dowody) czyli do dnia 16 listopada 2021 r.
Pismem z dnia 3 lutego 2022 r., nr N-II.7541.341.2019 r., wezwano pełnomocnika strony postępowania do uzupełniania wniosku w terminie 3 miesięcy o dowody określające rodzaj i klasę użytków rolnych o pow. 609 ha oraz nadwyżki parcelacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 8 lutego 2022 r., pełnomocnik poprosił aby urząd zapisał w postanowieniu iż "strukturę użytków określi rzeczoznawca na podstawie danych i źródeł historycznych jako właściwą dla obszaru na którym została pozostawiona nieruchomość". Następnie po wnikliwej analizie zgromadzonej dokumentacji Wojewoda Podkarpacki stwierdził, że w trakcie. prowadzonego postępowania nie występowano dotychczas do Archiwum Akt Nowych w Warszawie, które może być w posiadaniu dokumentacji dotyczącej pozostawionego mienia. W związku z powyższym pismem z dnia 11 maja 2022 r., nr N-II.7541.81.2022 zwrócił się do Archiwum Akt Nowych w Warszawie z prośbą o dokonanie kwerendy w zasobach archiwum, mającej na celu odszukanie dodatkowych dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez M.R. w roku 1939 nieruchomości w miejscowości B., pow. [...], woj. [...]. Pismem z dnia 16 maja 2022 r., pełnomocnik strony wystąpił z zapytaniem jaki był cel kierowania pisma do Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Odpowiedź na powyższe zapytanie została wysłana w dniu 4 lipca 2022 r.
W piśmie tym Wojewoda wyjaśnił, że w związku z bardzo skąpym materiałem dowodowym, niepozwalającym precyzyjnie określić składników mienia pozostawionego przez M.R., jak też de facto nieskutecznym wezwaniem z dnia 3 lutego 2022 r., postanowił on podjąć próbę pozyskania dodatkowego materiału dowodowego z archiwum, które w swych zasobach posiada dokumentację tzw. "mienia zabużańskiego". Postępowanie to nie ma zdaniem Sądu na celu ani przedłużenia postępowania, ani markowania czynności.
Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 414). Natomiast o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wydłużony czas prowadzenia postępowania wynikał z przyczyn obiektywnych i jest podyktowany skomplikowanym charakterem sprawy oraz brakami w materiale dowodowym, uniemożliwiającymi dokładne ustalenie stanu faktycznego pozostawionych nieruchomości. Potrzeba zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego w kwestii opuszczenia majątku przez M.R. uzasadniona była treścią wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., Sygn. akt I OSK 594/14, jak też decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 maja 2018 r., nr DAP-WOSR-7280-94/2018/MK. Natomiast konieczność wyjaśnienia co wchodziło w skład pozostawionego mienia wynikała z niewystarczającego materiału dowodowego niepozwalającego precyzyjnie określić składników tego mienia, co skutkować mogło niewłaściwą wyceną nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.