II SAB/RZ 151/22

II SAB/Rz 151/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
658
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Sygn. powiązane
II GSK 419/23 - Wyrok NSA z 2024-02-20
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
zobowiązano do wydania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35 i art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1a i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi L. B., B. B. i F. B. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie opłaty za zajęcie pasa drogowego I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do wydania decyzji ustalającej opłatę za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej nr [...] pod stoisko handlowe na działce nr [...] o powierzchni 33,28 m2 w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje na rzecz skarżących L. B., B. B. i F. B. solidarnie sumę pieniężną w kwocie 5000 zł /słownie: pięć tysięcy złotych/; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżących L. B., B. B. i F. B. solidarnie kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 maja 2022 r. L.B., F.B. i B.B. (dalej: "Skarżący"), reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, wnieśli skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt"/"organ") z powodu niewydania decyzji w zakresie ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej [...] w miejscowości S. na działce nr [...] za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 35 § 1, § 2 i § 3, a także art. 36 § 1 i § 2, art. 37 § 6 pkt 2a i pkt 2b oraz art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "K.p.a.").
W skardze sformułowano wnioski o:
1. zobowiązanie Wójta do wydania wobec Skarżących decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej [...], w miejscowości S. na działce nr [...] pod stoisko handlowe za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 stycznia (powinno być 31 grudnia – uwaga Sądu) 2019 r., według stawek ustalonych dla stoisk handlowych, w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w Gminie [...], na podstawie Uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 22 lutego 2012 r., w sprawie ustalania opłat za zajęcie pasa drogowego na terenie Gminy [...], zmienionej uchwałami Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 24 marca 2017 r., Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 28 czerwca 2017 r., opublikowaną w Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z dnia [...] 2017 r., poz. [...].,
2. stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,
3. zasądzenie od Wójta na rzecz Skarżących kwoty 10.000 złotych, stosownie to treści przepisu art. 149 § 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."),
4. zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu podano, że Wójt, decyzją z dnia 15 stycznia 2020 r. znak: WG.6852.209.2017 w pkt 1 ww. decyzji zezwolił Skarżącym na zajęcie części pasa drogowego ww. drogi gminnej w zakresie wskazanym we wniosku, tj. w celu umiejscowienia w pasie drogowym stoiska handlowego, na okres od dna 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Następnie w pkt 3 decyzji, z tego tytułu, Wójt ustalił opłatę za zajęcie pasa drogowego za wskazany wyżej okres czasu (365 dni) w wysokości 25.509,12 zł. Zatem ustalenie opłaty w kwocie 25.509,12 zł, to jest według stawki 2,10 zł za jeden metr kwadratowy (a nie wg obowiązującej wówczas w Gminie stawki 0,70 zł) za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r., odbyło się bez podstawy prawnej. W całym 2019 roku, a więc w roku objętym treścią złożonego wniosku, w Gminie [...] obowiązywała jedna stawka dzienna za zajęcie 1 m kw. pasa drogowego pod stoisko handlowe, w wysokości 0,70 zł, na podstawie § 1 przywołanej wyżej uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 28 czerwca 2017 r. Dlatego opłata dzienna za zajęcie części pasa drogowego drogi gminnej Nr [...] winna wynosić: za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r., tj. 120 dni: 33,28m kw. x 0,70 zł x120 dni = 2.795,52 zł oraz za okres od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., tj. za 245 dni: 25,40 x 0,70 zł x 245 = 4.356,10 zł – razem za cały 2019 rok jest to kwota 7.151,62 zł. Tymczasem Wójt działając bez podstawy prawnej w pkt 3. decyzji z dnia 15 stycznia 2020 r. ustalił dla Skarżących opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości 25.509.12 zł a więc więcej, niż zezwalała na to obowiązująca uchwała Rady Gminy. Po rozpatrzeniu wniosku Skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium"), decyzją z dnia 16 października 2020 r., znak: SKO.4122.5.1813.2020, stwierdziło nieważność decyzji Wójta z dnia 15 stycznia 2020 roku w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej [...] w miejscowości S. na działce nr [...] (wcześniej [...]), w zakresie pkt 3 tej decyzji, tj. w części dotyczącej ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości 25.509,12 zł. Decyzja ta stała się ostateczna. Pomimo to Wójt w zakresie wydania decyzji ustalającej wysokość opłat za zajęcie części pasa nie wywiązał się ze swego obowiązku, dlatego do Kolegium wniesione zostało ponaglenie na bezczynność Wójta w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 21 września 2021 r. znak: SKO.4122.8.2138.2021 Kolegium stwierdziło, że Wójt dopuścił się bezczynności w sprawie ustalenia opłat za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej [...] za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. uznając jednocześnie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązało Wójta do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od otrzymania postanowienia. Tymczasem Wójt, decyzją z dnia 22 października 2021 r. znak: WG.6852.136.2018, wymierzył Skarżącym solidarnie karę za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego drogi gminnej nr [...] pod stoisko handlowe na działce nr [...] (obecnie [...]) o pow. 33,28 m.kw. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w kwocie 85.030,40 zł. Na skutek odwołania, Kolegium decyzją z dnia 2 marca 2022 r., znak: SKO.4122.5.395.2022, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. Tym samym do dnia sporządzenia skargi Wójt, pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego m.in. z art. 40 ust. 1, 2, 3, 8 i 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1376, dalej: "u.d.p."), co najmniej od dnia 16 października 2020 r. (data decyzji Kolegium stwierdzającej nieważność pkt 3 decyzji Wójta z dnia 15 stycznia 2020 r., nie wydał wobec Skarżących decyzji ustalającej wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej [...] na działce nr [...] pod stoisko handlowe, w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Zatem Wójt dopuścił się bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi i przeprowadzenia dowodu z załączonych dokumentów: ugody mediacyjnej z dnia 10 stycznia 2020 r., zawartej pomiędzy Gminą [....], a Skarżącymi, postanowień Sądu Rejonowego w [...] z dnia 3 lutego 2020 r., sygn. akt [...] oraz z dnia 3 lutego 2020 r., sygn. akt [...] dla wykazania, że Skarżący nie posiadali tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością w latach 2018-2019, a Gmina uzyskała ochronę prawną. Ponadto strony ustaliły w § 2 ust 1 ugody wysokość opłaty za korzystanie z przedmiotowej drogi w latach 2018 i 2019 na kwotę 25.509,12 zł. Skarżący zobowiązali się do pokrycia opłaty tej wysokości za rok 2018 oraz 2019, tj. za okres w którym posiadali nieruchomość bez zezwolenia, a Sąd Rejonowy zatwierdził w całości tę ugodę i umorzył postępowania w sprawach, w których toczył się spór między stronami, stwierdzając tym samym zgodność z prawem przedmiotowej ugody. Na mocy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ugoda została uznana za alternatywną wobec decyzji administracyjnej formą załatwienia sprawy indywidualnej wywołującej skutki prawne identyczne jak decyzja (art. 120 K.p.a.). Wójt szczegółowo omówił aspekt cywilny ugody. Podkreślił, że zawarcie ugody mediacyjnej nie stoi również w sprzeczności z przepisami K.p.a., ponieważ procedura administracyjna również przewiduje możliwość przeprowadzenia postępowania mediacyjnego oraz, że sąd administracyjny nie jest władny i nie ma kognicji do oceny ważności bądź nieważności wspomnianej ugody. Temu celowi służy droga instancyjna przed sadem powszechnym. To rolą sądu powszechnego II instancji jest ocena prawidłowości zawarcia powyższej ugody i ewentualnego stwierdzenia jej nieważności. Art. 3 P.p.s.a. nie daje sądowi administracyjnemu uprawnienia do kontroli orzeczeń i aktów podejmowanych przez sądy powszechne. O ile dla organu nie jest wiążąca sama ugoda sądowa, choć w tym przypadku organ jest nią związany, ponieważ był jej stroną, o tyle wiążącym jest prawomocne postanowienie Sądu o zatwierdzeniu w całości przedmiotowej ugody, co wiąże się ze stwierdzeniem jej zgodności z prawem. Zatem według organu w świetle powołanych norm i w stanie faktycznym sprawy, brak jest podstaw do nieuznania za wiążącą w postępowaniu administracyjnym ugody mediacyjnej dnia 10 stycznia 2020 r. Tym samym Wójt jest związany wysokością opłaty, którą strony ustaliły w ugodzie. Wobec powyższego nie zachodzi konieczność ponownego wydawania decyzji w tym przedmiocie. Organ zwrócił uwagę, że samo złożenie wniosku w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie uprawnia do korzystania z takiego pasa, dlatego skoro decyzja z 15 stycznia 2020 r. została zakwestionowana, należało zastosować przepisy ogólne, tj. art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. Zgodnie z nim za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art 22 ust 2, 2a oraz 2c, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty za zajęcie pasa drogowego. Niewątpliwie Skarżący nie posiadali zgody na korzystanie z pasa drogowego, zatem podpadają pod normę z art. 40 ust. 12 u.d.p., a Wójt nie pozostaje w bezczynności co do wymierzenia opłaty z art. 3, 8 i 11 u.d.p. Opłata za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej nr [...] pod stoisko handlowe na działce nr [...] (obecnie nr [...]) o powierzchni 33,28 m² w okresie od 1 styczna do 31 grudnia 2019 r., zgodnie ze stawkami obowiązującymi w Gminie powinna wynosić 8503,04 zł. Zatem dziesięciokrotność tej opłaty, stanowiąca karę za zajęcie pasa drogowego bez wymaganej zgody, to kwota 85.030,40 zł. W świetle powołanych przepisów i stanu sprawy oraz z uwagi na możliwości wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zgody w wysokości dziesięciokrotnej opłaty należy przyjąć, że nie zachodzi bezczynność w zakresie ustalenia jednokrotnej opłaty za korzystanie z nieruchomości wobec faktu z pasa drogowego bez uprzedniej zgody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest uzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący.
1. Decyzją z dnia 28 marca 2019 r. Wójt wymierzył Skarżącym solidarnie karę pieniężną za zajęcie bez wymaganego zezwolenia części pasa drogi krajowej poprzez ustawienie na działce nr [...] stoiska handlowego o powierzchni 33,28 m², za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 27 lutego 2018 r. w wysokości 13.511 zł 68 gr. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Kolegium rozstrzygnięciem z 8 maja 2019 r. Na skutek skargi, WSA w prawomocnym wyrokiem z dnia 4 września 2019 r. sygn. II SA/Rz 75/19, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Wójta.
2. Decyzją z dnia 22 stycznia 2019 r., utrzymaną w mocy przez Kolegium decyzją z dnia 13 marca 2019 r., Wójt wymierzył Skarżącym solidarnie karę za zajęcie tej samej części pasa drogowego za okres od dnia 28 lutego 2018 r. do dnia 30 października 2018 r. w wysokości 57 308 zł 16 gr. Na skutek skargi Skarżących WSA prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r. sygn. II SA/Rz 531/19, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
3. Decyzją z dnia 11 marca 2019 r., po rozpoznaniu wniosku z dnia 5 września 2018 r., Wójt odmówił Skarżącym udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod stoisko handlowe na działce nr [....] o powierzchni 33,28 m² na okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 8 maja 2019 r., utrzymało w mocy decyzją Wójta, natomiast WSA skargę Skarżących uwzględnił i prawomocnym wyrokiem z dnia 4 września 2019 r. sygn. II SA/Rz 674/19, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
Wskazane w punktach I.1-3 fakty są Sądowi znane z urzędu.
4. Decyzją z dnia 15 stycznia 2020 r. nr WG.6852.136.2018, Wójt zezwolił Skarżącym na zajęcie części pasa drogowego drogi gminnej [...] w miejscowości S. w zakresie wskazanym we wniosku na działce nr [...] (wcześniej nr [...]), tj. w celu umieszczenia w pasie drogowym stoiska handlowego, na okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r.; w pkt 3 decyzji ustalił opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości 25 509,12 zł (k. 2 akt adm.). Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2020 r. Skarżący wystąpili o stwierdzenie nieważności pkt 3 powyższej decyzji (k. 3 - 10). Kolegium wniosek uwzględniło i decyzją z dnia 16 października 2020 r. nr SKO.4122.5.1813.2020, stwierdziło nieważność decyzji Wójta z dnia 15 stycznia 2020 r. w zakresie pkt 3, to jest w części dotyczącej ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości 25 509,12 zł. W uzasadnieniu podało, że wymierzając opłatę Wójt wskazał na kwoty wynikające z § 4 ust. 2 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie ustalenia opłat za zajęcie pasa drogowego na terenie gminy [....]. Tymczasem uchwała ta w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2017 r. nie określała opłaty za zajęcie pasa drogowego pod stoisko handlowe. Zapis dotyczący określenia wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego pod stoisko handlowe w wysokości 1,60 zł za metr kwadratowy wprowadzony został dopiero na podstawie uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia [...] marca 2017 r. Kolejną uchwałą nr [...], która weszła w życie w dniu 9 sierpnia 2017 r., Rada zmieniła uchwałę w sprawie ustalenia opłat za zajęcie pasa drogowego, wprowadzając stawkę 70 gr za zajęcie 1 m kw. pasa drogowego pod stoisko handlowe. Tym samym ustalenie wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. w oparciu o wyższą stawkę opłaty, niż wynikającą z obowiązującej wówczas uchwały, ustalone zostało przez Wójta z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że ustalenia powyższe nie podważa zawarcie w dniu 10 stycznia 2020 r. ugody pomiędzy stronami (Skarżącymi a Wójtem), zatwierdzonej następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 3 lutego 2020 r. sygn. [...]. Ugoda ta ma pełny walor mocy wiążącej w sferze praw i obowiązków wynikających ze stosunków cywilnoprawnych, natomiast na gruncie prawa administracyjnego punktem wyjścia jest akt prawa administracyjnego w postaci decyzji (k. 21 – 23 akt j.w.).
5. Pismem z dnia 13 stycznia 2021 r. Skarżący wystąpili do Wójta z wezwaniem do zapłaty na ich rzecz kwoty 18.357,50 zł wraz odsetkami do dnia zapłaty, a to wobec stwierdzenia nieważności decyzji w tym przedmiocie oraz wobec wyliczeń dokonanych przez stronę. Z wyliczeń tych wynika, że prawidłowo obliczona kwota opłaty wynosi 7.151,62 zł (k.30 – 31). Wójt żądania nie uwzględnił, co nastąpiło pismem z dnia 19 stycznia 2021 r. (k. 32 akt adm.).
6. W związku z bezczynnością Wójta złożone zostało ponaglenie z dnia 29 lipca 2021 r. w przedmiocie wydania decyzji za zajęcie pasa drogowego za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. (k. 37 – 39 akt j.w.).
Postanowieniem z dnia 21 września 2021 r. nr SKO. 4122.8.2138.2021 Kolegium stwierdziło, że Wójt dopuścił się bezczynności w sprawie ustalenia opłat za zajęcie pasa drogowego na działce nr [...] (wcześniej [...]) za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. uznając jednocześnie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W pkt 2 postanowienia Kolegium zobowiązało Wójta do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od otrzymania niniejszego postanowienia i jednocześnie zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności oraz podjęcie środków zapobiegających bezczynności w przyszłości (pkt 3) – k. 44 – 46).
7. Decyzją z dnia 22 października 2021 r. nr WG.6852.136.2018, Wójt na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p., wymierzył Skarżącym solidarnie karę pieniężną za zajęcie bez zezwolenia pasa drogi gminnej pod stoisko handlowe na działce nr [...] (obecnie nr [...]) o powierzchni 33,28 m² w okresie od 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., w kwocie 85 030 zł 40 gr. Jednocześnie wskazał, że różnice pomiędzy kwotą uiszczoną dotychczas, a powyższą karą należy uiścić w terminie wynikającym z art. 40 ust. 13 ustawy o drogach publicznych, to jest w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna (k.47 – 48).
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżących Kolegium, decyzją z dnia 2 marca 2020 r. nr SKO. 4122.5.395.2022 uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazało, że Wójt decyzją z dnia 15 stycznia 2020 r. w pkt 1 zezwolił Skarżącym na zajęcie części pasa drogowego drogi gminnej na działce nr [...] (wcześniej [...]) w celu umieszczenia w pasie drogowym stoiska handlowego na okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., a w pkt 3 tej decyzji ustalił opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości 25 509,12 zł. Decyzją z dnia 16 października 2020 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Wójta w pkt 3, to jest w części dotyczącej ustalenie ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego. Stwierdzenie nieważności decyzji w części oznaczało, że w pozostałym zakresie, to jest w zakresie udzielenia zgody na zajęcie pasa drogowego, decyzja pozostawała w obrocie prawnym. Zatem niezrozumiałe jest stanowisko organu I instancji, który zamiast ustalić opłatę za zajęcie pasa drogowego za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w oparciu o prawidłową stawkę, wymierza karę administracyjną pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia, skoro strony legitymują się takim zezwoleniem (k.51 – 53).
II. Stosownie do przepisu art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl ustępu 3 tego artykułu, za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Nie ulega więc wątpliwości, że opłaty za zajęcie pasa drogowego stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym.
Przepis art. 40 ust. 11 u.d.p. stanowi, że opłatę, o której mowa w ust. 3, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Zarówno sposób ustalenia opłaty, szczególne przypadki ustalenia opłaty oraz wyłączenia co do stosowania jednego z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w K.p.a., uregulowane zostały w art. 40 ust. 4 – 6d u.d.p. Natomiast wysokość stawek opłat dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, ustala organ stanowiący tej jednostki, w drodze uchwały (art. 40 ust. 8 u.d.p.), czyli w formie aktu prawa miejscowego, będącego źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organu stanowiącego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP).
Z przedstawionych unormowań zawartych w art. 40 u.d.p. wynika, że decyzja w przedmiocie opłat za zajęcie pasa drogowego jest tzw. decyzją związaną. Oznacza to, że wydanie oraz treść decyzji jest ściśle określona przepisami prawa, natomiast ocena organu wydającego taką decyzję jest bardzo ograniczona i sprowadza się do zbadania czy spełnione są przesłanki do wydania decyzji określone przepisami.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że:
- publiczno – prawny charakter opłaty za zajęcie pasa drogowego wyklucza możliwość przeprowadzenie mediacji przewidzianej w Rozdziale 5a Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wysokości tej opłaty,
- związany charakter decyzji o ustaleniu opłaty za zajęcie pasa drogowego obliguje właściwego zarządcę drogi do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 40 u.d.p.
III. Z przedstawionego na wstępie stanu sprawy wynika, że Wójt, pomimo złożenia przez Skarżących wniosku o zwrot części uiszczonej opłaty za zajęcie pasa drogowego (co jest równoznaczne z żądaniem wydania decyzji w przedmiocie opłaty) oraz pomimo wydania przez Kolegium w dniu 21 września 2021 r. postanowienia stwierdzającego, że organ ten dopuścił się bezczynności (rażącej), nie wydał decyzji ustalającej opłatę za zajęcie części pasa drogi gminnej pod stoisko handlowe na działce nr [...] (obecnie nr [...]) o powierzchni 33,28 m² w okresie od 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. Oznacza to, że Wójt dopuścił się bezczynności.
Uwzględniając opisane wyżej działania tego organu Sąd stwierdza, że bezczynność miała rażący charakter. Wójt, pomimo wydania w dniu 15 stycznia 2020 r. decyzji zezwalającej Skarżącym na zajęcie części pasa drogowego, prawidłowo skorygowanej przez Kolegium decyzją z dnia 16 października 2020 r. przez stwierdzenie nieważności punktu 3 tej decyzji orzekającej wadliwie o opłacie, w sposób uporczywy nie wydawał rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Nie wydał też decyzji na skutek uwzględnionego ponaglenia, w którym Kolegium jednoznacznie określiło i wskazało, na czym polega bezczynność tego organu. Co więcej, przy jednoznacznych wskazaniach wynikających zarówno z decyzji Kolegium z dnia 16 października 2020 r. oraz postanowienia z dnia 21 września 2021 r., decyzją z dnia 22 października 2021 r., wymierzył Skarżącym solidarnie karę za zajęcie pasa drogi gminnej, która objęta jest zezwoleniem (decyzja Wójta z dnia 15 stycznia 2020 r.). Wszystko to jednoznacznie świadczy o działaniach pozostających w oczywistej oraz wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, co nie jest możliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa.
Wobec rażącej bezczynności Wójta, Sąd przyznał solidarnie Skarżącym sumę pieniężną – kwotę 5.000 zł, ponieważ bezczynność wywołuje nie tylko dotkliwe skutki indywidualne, ale również społeczne ("władza może wszystko").
Końcowo, odnosząc się do stanowiska Wójta, który w ugodzie mediacyjnej zawartej w sprawach cywilnych upatruje przeszkodę w wydaniu decyzji o ustaleniu opłaty za zajęcie pasa drogowego Sąd zauważa, że mediacja prowadzona (i zatwierdzona) była w sprawach cywilnych: sygn. [...], z powództwa Skarżących przeciwko Gminie [...] reprezentowanej przez Wójta o ochronę posiadania oraz w sprawie sygn.[...] z powództwa Gminy [...] reprezentowanej przez Wójta przeciwko m.in. Skarżącym, o ochronę własności.
Nie oceniając postanowień z dnia 3 lutego 2020 r. sygn. [...] oraz sygn. [...] zatwierdzających ugodę zawartą przed mediatorem (sąd administracyjny nie jest w tej materii właściwy) zauważyć jednak należy, że opłata za zajęcie pasa drogowego nie jest sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych; nie jest też "inną sprawą", do której przepisy Kodeksu miałyby zastosowanie z mocy ustaw szczególnych (vide: art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Tym samym opłata, o której mowa, jako świadczenie publiczno – prawne, nie mogła być objęta ugodą cywilną. Poza tym wypada wskazać, że w myśl art. 18314 § 3 K.p.c., sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Z akt sprawy wynika, że ugoda w części dotyczącej opłat za zajęcie pasa drogowego jest sprzeczna z prawem (miejscowym).
Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.