II SAB/Rz 125/24

II SAB/Rz 125/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 133
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. w R. na bezczynność Wojewody Podkarpackiego w przedmiocie nieustanowienia strefy ochrony pośredniej dla ujęcia wód podziemnych – skargę oddala –
Uzasadnienie
W dniu 5 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga R sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca" lub "spółka") na bezczynność Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ") w przedmiocie nieustanowienia strefy ochronnej bezpośredniej i strefy ochronnej pośredniej dla ujęcia wód podziemnych.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że 22 czerwca 2021 r. skarżąca przekazała Wojewodzie "Analizę ryzyka dla obszaru zasobowego ujęcia wody podziemnej", składającego się z trzech studni skarżącej – S-1, S-2 oraz S-2bis, zlokalizowanych w [...]. W piśmie wskazano, że analizę przeprowadzono w trybie z art. 133 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.) – dalej: "u.p.w.". W dokumentacji stwierdzono, że w celu zapewnienia właściwej ochrony zasobów ujęcia, czyli prawnego zagwarantowania ochrony praw nabytych, należy ustanowić dla niego teren ochrony pośredniej, w kształcie zaproponowanym w dodatku nr 2 do dokumentacji hydrologicznej (część VIII: wnioski i zalecenia, pkt 13). Wnioskiem z 28 grudnia 2021r. spółka zwróciła się do Wojewody o ustanowienie strefy ochronnej w postaci terenów ochrony bezpośredniej wokół studni S-1, S-2 i S-2bis oraz terenu ochrony pośredniej.
Zdaniem skarżącej, organ pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności, ponieważ do dnia wniesienia skargi nie ustanowił wnioskowanych stref ochrony. Stanowi to naruszenie art. 133 ust. 2 pkt 1 u.p.w. poprzez wadliwe przyjęcie, że z wnioskiem w tej sprawie nie wystąpił właściciel ujęcia wody, a także naruszenie art. 133 ust. 2 pkt 2 u.p.w. poprzez niewydanie zarówno na wniosek właściciela ujęcia, jak i z urzędu, aktu prawa miejscowego o ustanowieniu strefy ochrony bezpośredniej i pośredniej ujęcia wód podziemnych. Spółka zarzuciła błędne przyjęcie, że studnia S-2 nie stanowi jej własności, co spowodowało nieuwzględnienie wniosku. Wskazała, że studnia S-2 zlokalizowana jest na działce nr [...], należącej aktualnie do FK, jednak jako urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. d) u.p.w. stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności, stanowiący zarazem składnik przedsiębiorstwa - spółki. Studnia S-2 jest od 1981 r. połączona instalacją elektryczną oraz instalacją wodociągową z rozlewnią wód mineralnych skarżącej i prawo jej własności nie było dotychczas kwestionowane. Tym samym wniosek Spółki winien zostać uwzględniony bez zbędnej zwłoki.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Zdaniem Wojewody, brak jest podstaw do przyjęcia, że studnia S-2 stanowi własność Skarżącej. Spółce nie przysługuj bowiem prawo własności działki, na której zlokalizowana jest ww. studnia. W świetle art. 49 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.) – dalej: "k.c.", do przyjęcia, że urządzenie przesyłowe wchodzi w skład przedsiębiorstwa Skarżącej, zasadnicze znaczenie ma ustalenie podmiotu, który sfinansował koszt budowy urządzeń. Spółka nie wykazała w żaden sposób wskazanych okoliczności, wobec czego Wojewoda nie był uprawniony do ustanowienia stref ochronnych na wniosek w trybie art. 133 ust. 2 pkt 1 u.p.w. Ponadto niewykazanie prawa własności wnioskodawcy studni S-2 skutkuje przyjęciem, że brak jest również podstaw do ustanowienia strefy ochronnej z urzędu w trybie art. 133 ust. 2 pkt 2 u.p.w.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej formie oraz w określonym terminie. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego albo podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Dla uznania bezczynności prowadzenia postępowania przez organ konieczne jest więc ustalenie, że organ administracyjny był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do prowadzenia postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji, aktu lub podjęcia czynności i mimo to nie podejmuje w terminie działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi lub odmawia ich podjęcia.
Skarżąca skargę na bezczynność wywodzi z treści art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 190 dalej: "u.w.a.) wobec zarzucając, że Wojewoda Podkarpacki nie wykonał czynności nakazanej prawem wobec nieustanowienia strefy ochrony pośredniej dla ujęcia wód podziemnych zgodnie z wnioskiem skarżącej.
W art. 64 u.w.a. uregulowano problematykę skargi na bezczynność. Zgodnie z tym przepisem, przepis art. 63 stosuje się odpowiednio, gdy wojewoda lub organy niezespolonej administracji rządowej nie wykonują czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne naruszają prawa osób trzecich (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny może nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego ust. 2).
Wniesienie skargi było poprzedzone ponagleniem zawartym w piśmie z 1 lutego 2024r. w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie, a nadto organ nie uczynił zadość warunkom określonym w art. 64 § 2 k.p.a., gdyż Spółka nie została wezwana w terminie 7 dni do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wnioskiem z 28 grudnia 2021r. wystąpiła do Wojewody Podkarpackiego o ustanowienie strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej dla ujęcia wody podziemnej składającego się z trzech studni S -1, S -2, S-2bis. Pismem z 15 lutego 2022r., nr ŚR-III.7081.29.2021 Wojewoda zwrócił się do skarżącej o uzupełnienie w zakresie przedstawienia granic terenu ochrony bezpośredniej oraz terenu ochrony pośredniej w wymaganym formacie oraz załączników graficznych, które staną się częścią aktu prawa miejscowego. Po uzupełnieniu wniosku Wojewoda wystąpił 16 marca 2022r. do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie o uzgodnienie projektu rozporządzenia ustanawiającego strefę ochrony ujęcia wody zgodnie z art. 135 ust. 4 u.p.w. Pismem z 1 kwietnia 2022r. zwrócono całą dokumentację do Wojewody, wskazując brak możliwości uzgodnienia do czasu przedłożenia prawomocnej decyzji zatwierdzającej dodatek nr 2 do dokumentacji hydrologicznej. O powyższym poinformowano też skarżącą pismem z 11 kwietnia 2022r.
W trakcie prowadzonej sprawy do Wojewody wpłynęło pismo Burmistrza [...] z 28 kwietnia 2022r., w którym poinformował, że jest dzierżawcą studni S-2, której dotyczy wniosek o wydanie rozporządzenia o ustanowienie stref ochronnych wody i dysponuje aktualną umową dzierżawy podpisaną z FK, którą udostępnił Wojewodzie. Wojewoda zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienie powyższej kwestii, gdyż w ramach uzupełnienia wniosku przy piśmie z 8 marca 2022r. skarżąca wskazała na tytuł prawny do ujęcia wody w studni S-2 dołączając umowę dzierżawy z 1 lutego 2017 r. zawartą z FK na używanie i pobieranie pożytków z części działki nr [...] wraz ze studnią, ogrodzeniem i dojazdem do studni. Umowę zawarto na 10 lat. Burmistrz Gminy [...] w piśmie z 7 czerwca 2022r. poinformował, że umowa dzierżawy zawarta z FK została przez skarżącą wypowiedziana około 3 lata temu ze względu na zły stan techniczny studni S-2.
Wojewoda Podkarpacki pismem z 29 czerwca 2022r. poinformował skarżącą, że wniosek o ustanowienie strefy ochronnej ujęcia składającego się z trzech studni S-1, S-2, S-2bis pozostawia się bez rozpatrzenia. Wyłączenie bowiem z analizy jednej ze studni może skutkować zmianą parametrów uwarunkowań hydrologicznych. Podkreślono, że to właśnie ochrona ilościowa zasobów była jedynym powodem uzasadniającym ustanowienie strefy ochronnje pośredniej.
Skarżąca pismem z 13 kwietnia 2023r. wniosła o kontynuację postępowania w sprawie ustanowienia stref ochronnej w wskazano, że studnia S-2 jest własnością Spółki.
Wojewoda ustalił (pismo Burmistrza [...] z 11 maja 2023r.), że dzierżawa umowy działki wraz z ujęciem wody – studnia S-2 nadal obowiązuje. Ponadto przedmiotowa studnia nie wchodzi w skład Gospodarki Komunalnej Gminy [...] Sp. z o.o., ani nie jest odprowadzany od niej podatek od budowli.
Pismem z dnia 2 maja 2023r. Wojewoda Podkarpacki zwrócił się do skarżącej Spółki o przedstawienie dokumentów potwierdzających, że urządzenie wodne tj. studnia S-2 jest własnością firmy R Sp. z o.o. W odpowiedzi na powyższe skarżąca przy piśmie z 27 lipca dołączono szereg dokumentów wymienionych szczegółowo w odpowiedzi na skargę w pkt 1 do 22 na str. 5 do 8, z których nie wynika, że ma tytuł prawnym do studni S-2.
W piśmie z 24 sierpnia 2023r Wojewoda zwrócił się do skarżącej, między innymi o wyjaśnienie, czy studnia S-2 stanowi skałdnik majątkowy skarżącej Spółki oraz czy Spólka jest podatnikiem od ww. budowli. Na to ostatnie pytanie skarżąca w piśmie z 15 września 2023r. nie udzieliła odpowiedzi. Poinformowała natomiast, że nie toczy się żadne postępowanie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.
Analiza wszystkich przedawnionych dowodów przez skarżącą oraz udzielone wyjaśnienia doprowadziły do wniosku, że skarżąca Spółka nie dysponuje prawem własności do studni S-2.
Pismem z 3 października 2023r. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej [...] poinformowało Wojewodę, że stało się posiadaczem studni S-2 na postawie umowy dzierżawy zawartej z FK i zamierza rozpocząć prace przygotowawcze do włączenia studni S-2 do wodociągu gminnego.
W myśl art. 133 ust. 2 u.p.r. strefę ochronną obejmującą teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia się: na wniosek właściciela ujęcia wody lub z urzędu, jeżeli właściciel ujęcia wody nie złożył przedmiotowego wniosku, a z analizy ryzyka wynika potrzeba jej ustanowienia. Powyższą strefę ochronną ustanawia się na podstawie analizy ryzyka obejmującej ocenę zagrożeń zdrowotnych z uwzględnieniem czynników negatywnie wpływających na jakość ujmowanej wody, przeprowadzoną w oparciu o analizy hydrogeologiczne lub hydrologiczne oraz dokumentację hydrogeologiczną lub hydrologiczną, analizę identyfikacji źródeł zagrożenia wynikających ze sposobu zagospodarowania terenu, a także o wyniki badania jakości ujmowanej wody.
Powołana wyżej treść art. 133 ust. 2 u.p.w. wskazuje na dwa tryby wydania aktu prawa miejscowego odnośnie ustanowienia strefy ochronnej obejmującą teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej, co może nastąpić na wniosek właściciela ujęcia wody (pkt 1), albo z urzędu, jeżeli właściciel ujęcia wody nie złożył wniosku, o którym mowa w pkt 1, a z przeprowadzonej analizy ryzyka , o której mowa w ust. 3 , wynika potrzeba jej ustanowienia.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie strefy ochronnej bezpośredniej i teren ochrony pośredniej przedkładając analizę ryzyka. Materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania prawodawczego doprowadził do stwierdzenia, że studnia S-2 wymieniona przez wnioskodawcę nie stanowi jego własności. Twierdzenie skarżącej o tytule prawnym do spornej studni nie zostało poparte żadnym aktualnym dokumentem, że studnia ta stanowi majątek wnioskodawcy. Z tego też względu żądanie wydania aktu prawa miejscowego obejmującego studnię S-2 nie znajdowało umocowania w powołanych wyżej przepisach.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się projekt rozporządzenia Wojewody Podkarpackiego w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody podziemnej w miejscowości [...] obejmujący obszar wokół trzech studni S-1, S-2, S-2bis (kart akt admin. od 36 do 112). Okolicznością bezsporną jest, że w piśmie z 7 czerwca 2022r. skarżąca potwierdziła brak tytułu prawnego do studni S-2. Nie można zatem stwierdzić, że organ uchylał się od wydania aktu prawa miejscowego na podstawie art. 133 ust. 2.
Sąd stwierdza, że nie doszło też do bezczynności w zakresie uchwalenia strefy ochrony bezpośredniej i strefy ochrony pośredniej z urzędu (art. 134 ust. 2 pkt 1 u.p.w.), gdyż nie pozwalał na takie działania zakres przedmiotowy analizy ryzyka, gdyż dokumenty ten obejmował swoim zakresem trzy studnie, a nie tylko te, których właścicielem jest skarżąca. Również i w tym przypadku nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania do wydania aktu prawa miejscowego.
Rację ma Wojewoda Podkarpacki, że wydanie aktu prawa miejscowego na wniosek podmiotu może nastąpić tylko w zakresie w jakim podmiot ten jest właścicielem ujęć wodnych. Wydanie aktu prawa miejscowego na wniosek skarżącej Spółki wymagałoby korekty analizy, której przedmiotem byłyby studnie, do których skarżąca ma prawo własności.
Sąd stwierdza też, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 64 u.a.w. nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.