II SAB/Rz 120/24

II SAB/Rz 120/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1330
art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1a, art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. Kancelaria Komornicza Nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. Kancelaria Komornicza Nr [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego P. D. z dnia 9 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek skarżącego P. D. o wymierzenie grzywny; IV. zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. Kancelaria Komornicza Nr [...] na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SAB/Rz 120/24
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi P.D. jest bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. - Kancelaria Komornicza nr [...] dotycząca braku udzielenia informacji publicznej.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, P.D. wnioskiem z 9 lipca 2024 r. – na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1330, dalej: u.d.i.p.) - zwrócił się do Komornika Sądowego przy SR w R. J.F. (Kancelaria Komornicza nr [...]) o udzielenie informacji publicznej dot. pracy Kancelarii poprzez "przesłanie kopii lub scanu (po anonimizacji) potwierdzenia dopełnienia ustawowego obowiązku wynikającego z art. 304 § 2 k.p.k. i zawiadomienia przez Komornika Prezesa Sądu oraz organów ścigania o sygnalizowanym przez niego w pismach (skargach i wniosku o umorzenie) podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa i posługiwania się upoważnieniem z prawdopodobnie sfałszowanym podpisem Ministra Sprawiedliwsi Zbigniewa Ziobro w celu bezprawnego wszczęcia egzekucji, która została wszczęta przez Komornika i zarejestrowania pod sygn. akt [...]. Wskazał, że informację należy przesłać drogą elektroniczną na podany adres e-mail.
9 sierpnia 2024 r. Komornik udzielił wnioskodawcy odpowiedzi, przesyłając ją na podany w skardze adres e-mail. Wskazał w niej, że nie posiada pism o jakich mowa we wniosku.
W skardze do WSA w Rzeszowie z 14 sierpnia 2024 r. złożonej w trybie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) P.D. zaskarżył bezczynność Komornika w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej.
Zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej - poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
Ponadto wskazał, że "informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku - poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie.
W związku z powyższym wniósł o:
1. Na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011 r., Nr 34 poz. 173) w zw. z art. 149 P.p.s.a. o orzeczenie, że naruszenie procedury, bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
2. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi podał, że Komornik odpowiadając na jego wniosek z 9 lipca 2024 r. w dniu 9 sierpnia 2024 r. uchybił 14–dniowemu terminowi do udzielenia odpowiedzi o 16 dni. Niedotrzymanie terminu jest równoznaczne z bezczynnością organu. O rażącym charakterze bezczynności i przewlekłości w udzieleniu informacji publicznej świadczy nie tylko o okres oczekiwania na odpowiedź, ale również postawa pytanego organu przejawiająca się lub nieprzejawiająca się w dobrej woli w załatwieniu sprawy.
W piśmie przekazującym skargę Komornik Sądowy nie ustosunkował się do treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Kwestię dostępu do informacji publicznej reguluje u.d.i.p., której regulacje określają zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonym.
Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1) i 3) u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej i podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa.
Udostępnienie informacji może zatem nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem podmioty o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji.
Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Obejmują one m.in. informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych oraz
treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (pkt 4 a, c); zgodnie z ust. 2 tego artykułu, dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się przy tym szerokie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", za którą uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
W kontekście przytoczonych wyżej regulacji nie ulega wątpliwości, że Komornik sądowy jest podmiotem na którym ciąży obowiązek udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej.
Zadaniem organu do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany prawem sposób, czyli udostępnienie informacji jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, odmowa udostępnienia informacji publicznej lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie wnioskodawcy, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej ma więc miejsce wówczas, gdy w prawnie przewidzianym terminie (art. 13 u.d.i.p.) podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie, tj. nie udostępnił informacji, bądź też nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1) lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1), a także nie poinformował wnioskodawcy, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej; na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje przedstawienie informacji innej niż ta której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub nieadekwatnej do treści wniosku (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2024 r. III OSK 1560/24 - LEX nr 3815775 i z 20 października 2021 r. III OSK 1092/21 - LEX nr 3245934).
Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2024 r. III OSK 273/23 - LEX nr 3771585, gdy organ informacji nie posiada, doktryna i orzecznictwo wypracowały stanowisko, zgodnie z którym należy bez zbędnej zwłoki pisemnie poinformować stronę o tym fakcie. Jest to, co prawda, sposób nie przewidziany expressis verbis w ustawie o dostępie do informacji publicznej, jednak również stanowi pewnego rodzaju udzielenie informacji o ustalonym stanie faktycznym, a tym samym dopuszczalne i wystarczające załatwienie wniosku, które skutecznie chroni organ od zarzutu bezczynności.
Zbieżne z tym orzeczeniem pozostają wcześniejsze wyroku tego Sądu (m.in. z 25 września 2024 r. III OSK 2859/22 - LEX nr 3790744 i z 23 czerwca 2022 r. III OSK 4955/21 - LEX nr 3358097), wg których w przypadku gdy informacja o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądanej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej 9 lipca 2024 r. przesłany został drogą elektroniczną do Komornika, który w odpowiedzi udzielonej dopiero 9 sierpnia 2024 r. poinformował wnioskodawcę, że nie posiada pism o jakich mowa we wniosku. Wynika z tego, że 14-dniowy termin do udzielenia odpowiedzi przez Komornika upłynął - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. – 23 lipca 2024 r.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Wobec ustania stanu bezczynności z dniem 9 sierpnia 2024 r., Sąd nie miał podstaw do zobowiązania Burmistrza do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 9 lipca 2024 r. (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Załatwienie przez Komornika wniosku skarżącego przed wniesieniem skargi i wydaniem wyroku w niniejszej sprawie nie dezaktualizowało jednak kompetencji Sądu z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania.
W tym zakresie w pkt I sentencji wyroku stwierdzono zatem, że Komornik dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 9 lipca 2024 r. Bezczynności tej nie wyłącza wskazanie w odpowiedzi na skargę, że w ocenie Komornika, żądane przez skarżącego informacje nie mają charakteru informacji publicznej oraz że informacji udzielono "bez zbędnej zwłoki w możliwie najkrótszym czasie do załatwienia tego typu pism".
W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Za rażące naruszenie prawa przy bezczynności organu lub przewlekłym prowadzeniu postępowania uznaje się w orzecznictwie sądowym działanie /bezczynność organu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, nacechowane złą wolą lub ignorancją wnioskodawcy, co zachodzi w razie oczywistego lekceważenia jego wniosków, jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa lub ich naruszenia, skutkujące długotrwałym prowadzeniem postępowania. Przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyrok NSA z 21 kwietnia 2023 r. III OSK 2865/21 - LEX nr 3550470).
Brak spełnienia tych przesłanek połączony z faktem rozpatrzenia wniosku skarżącego przed wniesieniem skargi, przy stosunkowo niewielkim (17-dniowym) opóźnieniu, przemawiał w ocenie Sądu za uznaniem, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.
Z tych samych względów Sąd oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie Komornikowi wnioskowanej w skardze grzywny (pkt III sentencji wyroku).
O należnych skarżącemu od Komornika kosztach postępowania (obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł) orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów), bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.