II SAB/Rz 118/23

II SAB/Rz 118/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1424/24 - Wyrok NSA z 2025-04-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 7 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. Ś. na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala –
Uzasadnienie
W dniu 2 listopada 2023r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga MS (dalej: "Skarżący") na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcące [...] w [...] (dalej: "Dyrektor" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 21 kwietnia 2023r. Skarżący zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie statutu Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...]. Zdaniem skarżącego, organ pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności, bo w terminie przewidzianym w ustawie z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 902) – dalej: "u.d.i.p.", nie udostępnił wnioskowanej informacji, ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 u.d.i.p.
W ocenie skarżącego, opisana bezczynność stanowi naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1994r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że w wyniku przekierowania wiadomości do folderu spam, została ona skutecznie doręczona i zarejestrowania przez dziennik podawczy szkoły 28 kwietnia 2023r. Odpowiedź na wniosek wraz ze skanem statutu szkoły skarżący otrzymał 10 maja 2023 r. na wskazany adres skrzynki e-mail. Organ podał, że opóźnienie w przesłaniu korespondencji spowodowane było problemem technicznym, a także obarczone było niedogodnościami organizacyjnymi wynikającymi z przypadających w tym terminie egzaminów maturalnych. Ponadto status szkoły jest dostępny na stronie internetowej szkoły oraz na BIP. Mając na uwadze powyższe organ wniósł o nieobciążenie kosztami postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022.2492 t.j. z późn. zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023.259 t.j. dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa o dostępie do informacji publicznej, która jednak nie definiuje pojęcia bezczynności.
Na mocy art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie stosownych czynności. Do tych czynności należy albo udostępnienie informacji co odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej, albo też wydanie decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (zob. wyrok WSA w Krakowie z 25.10.2012r., II SAB/Kr 122/12, dostępny na str. CBOSA). Na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo traktuje przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, co może powodować uzasadnione wątpliwości adresata co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi na jego wniosek (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 10.01.2013r., II SAB/Sz 51/12, CBOSA). Niepodjęcie czynności udostępnienia informacji lub niewydanie decyzji administracyjnej rozpoznającej wniosek w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku uzasadnia ocenę zachowania organu w kategorii bezczynności. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 §1 p.p.s.a.
Celem skargi na bezczynność wniesionej w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania unormowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Dla rozstrzygnięcia takiej skargi znaczenie ma zatem kwestia tego, czy podmiot zobowiązany udostępnił żądaną od niego informację, względnie, czy wydał decyzję o odmowie jej udostępnienia bądź poinformował wnioskodawcę o niemożności udzielenia wnioskowanych danych (np. w sytuacji, kiedy ich nie posiada). Dla stwierdzenia bezczynności nie są natomiast istotne przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy brak działania był zawiniony czy też niezawiniony, jak też czy spowodowany był przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 9.12.2020r.,II SAB/Rz 107/20, CBOSA).
Przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p., określając termin realizacji kompetencji podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej i gwarantując szybkość realizacji prawa wnioskodawcy do uzyskania informacji publicznej ma aspekty materialnoprawne, chociaż jednocześnie stanowi jedną z regulacji cytowanej ustawy wskazującą, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. W judykaturze nakazuje się zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009r., I OSK 1277/08). Wyjaśnić też należy, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. post. NSA z 10.09.2015r., I OSK 1968/15; post. NSA z 3.11.2015r., I OSK 1940/15, CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob.: post. NSA z 5.11.2015r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16.02.2016r.,I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. post. NSA z 18.11.2015r., I OSK 2897/15). Z orzecznictwa wynika domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej – art. 61 ust. 1 Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. dyrektor liceum ogólnokształcącego jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji, a żądana informacja stosownie do art. 6 ust. 2 i 3 u.d.i.p. jest informacją publiczną.
Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest, że wniosek o udzielenie informacji publicznej skarżący złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej 21 kwietnia 2023r. okoliczność tę potwierdził organ w udzielonej odpowiedzi na skargę. Organ podał też, że skuteczne doręczenie nastąpiło 28 kwietnia 2023r. z tego względu, że skarga została przekierowana do folderu spam. Postawiona przez organ teza o dacie skutecznego doręczenia w dniu 28 kwietnia 2023r. w kontekście wyżej przywołanego orzecznictwa jest błędna, gdyż wniosku dotarł skutecznie do organu 21 kwietnia 2023r. i data ta jest istotna dla liczenia terminu 14 dniowego terminu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Termin do rozpatrzenia wniosku upłynął 5 maja 2023r. Odpowiedzi na wniosek wraz ze skanem statutu szkoły organ udzielił 10 maja 2023r. na wskazany przez skarżącego adres mailowy.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8. Z treści art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 8 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, który tworzy się w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej. Z kolei stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek.
Wobec tego bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje stosownych czynności, to jest nie udostępnia informacji w sposób przewidziany w ustawie m.in. w sposób wskazany w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a tym bardziej w sytuacji, gdy przekazuje informację, która została już udostępniona w drodze umieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stwierdzić zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie wobec umieszczenia żądanie informacji na stronie BIP nie istniał stan bezczynności organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącego.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.