II SAB/RZ 108/25

II SAB/Rz 108/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Maria Mikolik
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania mające charakter rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art 149 § 1a, § 1 pkt 3, § 2, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy terenu I. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się przewlekłości postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. oddala skargę na bezczynność Wójta Gminy [...]; III. przyznaje od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącej Z. B. sumę pieniężną w wysokości 3 000 zł /słownie: trzy tysiące złotych/; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącej Z. B. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SAB/Rz 108/25
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi Z.B. jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy [...] postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego" na terenie działek nr [...] w miejscowości T. gm. [...].
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 22 września 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wójta o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na terenie w/w/ działek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie postanowieniem z 15 maja 2025 r. SKO.415/106/2025 uznało za uzasadnione ponaglenie skarżącej złożone w związku z bezczynnością oraz przewlekłością postępowania prowadzonego przez Wójta w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i wyznaczyło Wójtowi dodatkowy termin - 30 czerwca 2025 r. - na załatwienie sprawy. Zobowiązało również Wójta do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności i przewlekłości prowadzonego postępowania, a także do podjęcia środków zapobiegających przewlekłości w przyszłości. Stwierdziło także, że bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze do WSA w Rzeszowie Z.B. zarzuciła Wójtowi naruszenie:
1. art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130, dalej: u.p.z.p) poprzez odstąpienie od jego stosowania, czego skutkiem jest brak załatwienia sprawy mimo upływu okresu 32 miesięcy (od 22 września 2022 r. - wniesienie wniosku do wydania decyzji 30 maja 2025 r.),
2. art. 7 k.p.a. poprzez odstąpienie od jego stosowania, czego wynikiem jest pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w trakcie procedowania sprawy,
3. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od jego stosowania, czego wynikiem jest odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,
4. art. 9 k.p.a. poprzez odstąpienie od jego stosowania, w wyniku czego skarżąca poniosła szkodę spowodowaną brakiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze skarżąca na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. zażądała uznania, że Wójt z rażącym naruszeniem prawa dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wydania warunków zabudowy oraz przyznanie od Wójta w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skarżąca opisała przebieg postępowania, wskazując m in., że złożony w czerwcu 2024 r. wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uchwalenia przez Radę Gminy [...] planu ogólnego określonego w dyspozycji art. 13a ust. 1 u.p.z.p oraz wyznaczenia "Obszaru uzupełnienia zabudowy" o którym mowa w dyspozycji art. 13a ust. 4 pkt 2 lit. a) u.p.z.p. nie został rozpatrzony. W podstawie tego wniosku powołała art. 98 § 1 k.p.a. w zw. z art. 62 u.p.z.p., wskazując, że w obszarze uzupełnienia zabudowy mogą zostać ujęte działki objęte wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Podała, że zarówno projekt decyzji o warunkach zabudowy, jak też analiza oraz wyniki analizy, potwierdzały zasadność wniosku o wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. Do dnia złożenia skargi nie była informowana przez organ o okolicznościach prawnych bądź faktycznych skutkujących koniecznością zmiany przedstawionego jej projektu decyzji o warunkach zabudowy. Jako wysoce naganne oceniła działanie organu, który mając już w lipcu 2023 r. wiedzę o uchwaleniu zmian związanych z reformą planistyczną, dalej zwlekał z załatwieniem jej sprawy i oczekiwał na datę wprowadzenia zmian, tj. 24 września 2023 r., mając świadomość, że po tej dacie jej wniosek będzie bezprzedmiotowy. Sformułowała pytanie o przyczyny stanu, w którym organ od 20 lutego do 23 września 2023 r. mimo sporządzenia projektu decyzji o warunkach zabudowy i analizy oraz wyników analizy (część tekstowa i graficzna) nie wydał stosownego rozstrzygnięcia, gdy wniosek o wydanie decyzji złożony został 22 września 2022 r. Nieuzasadnione odstąpienie od stosowania przepisów prawa regulujących tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wskazuje na działanie organu na szkodę skarżącej, która zgodnie z art. 361 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny obejmuje straty które poszkodowany poniósł, oraz korzyści które mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono. W przypadku braku uznania administracyjnego już samo niewydanie decyzji w terminie będzie umożliwiało ustalenie wysokości szkody.
Warunkiem zastosowania art. 149 P.p.s.a. jest istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym zaniechaniem wydania decyzji administracyjnej a powstałą szkodą. W okolicznościach sprawy związek ten jest oczywisty. Decyzja o warunkach zabudowy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego warunkuje możliwość realizacji inwestycji poprzez uzyskanie pozwolenia na budowę. Jej niewydanie skutkuje zakwalifikowaniem nieruchomości jako gruntów rolnych, co bezpośrednio wpływa na istotne obniżenie jej wartości rynkowej, prowadząc do wymiernej szkody majątkowej po stronie wnioskodawczyni.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi w całości. Przyznał, że decyzja do chwili sporządzenia odpowiedzi na skargę nie została wydana, co oznacza, że doszło do niezamierzonej przewlekłości postępowania. Jedną z głównych przyczyn opóźnienia była śmierć jednego z wnioskodawców – J.W., do której doszło krótko po wszczęciu postępowania. Organ nie został o tym formalnie przez strony poinformowany, a wiedzę o prawdopodobnym zgonie uzyskał dopiero po zwrocie awizowanej przesyłki z projektem decyzji, która nie została przez adresata odebrana. Dodatkowo pojawiły się trudności w ustaleniu spadkobierców zmarłego uczestnika. Początkowo zakładano, że dziedziczyć będzie gmina z racji braku spadkobierców, jednak późniejsze ustalenia wykazały istnienie spadkobierców ustawowych. Sytuację skomplikowały również zmiany legislacyjne; 24 września 2023 r. weszła w życie nowelizacja u.p.z.p., która wywołała wątpliwości interpretacyjne dotyczące m.in. gruntów rolnych klas I–III i warunków uzyskania zgody na ich przekształcenie. Skarżąca powołując się na te zmiany złożyła wniosek o zawieszenie postępowania, podnosząc w nim, że jego prowadzenie jest aktualnie niecelowe z uwagi na to, że działka objęta decyzją wymaga uzyskania zgody na przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Teren inwestycji nie jest objęty zgodą na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych uzyskaną w toku opracowania Miejscowego Planu Ogólnego Gminy [..] i w związku z tym nie ma możliwości wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. Organ jednak odmówił zawieszenia postępowania, uznając, że nie zachodzą ku temu przesłanki, a w międzyczasie podejmował działania w celu ustalenia, czy toczy się postępowanie spadkowe po zmarłym J.W. Dopiero w 2025 r. uzyskał potwierdzenie wydania przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienia z [...] czerwca 2024 r. [...]. Mimo że od tego czasu organ nie podejmował aktywnych czynności, ostatecznie poinformował nowo ustalonych spadkobierców o toczącym się postępowaniu i umożliwił im zapoznanie się z aktami sprawy.
Wójt podkreślił, że przewlekłość nie była zamierzona, a opóźnienia wynikały z obiektywnych okoliczności, takich jak brak formalnej informacji o śmierci strony, konieczności ustalenia spadkobierców oraz zmiany w przepisach prawa. Zdaniem organu skarżąca nie poniosła żadnej szkody w wyniku opóźnień, wobec czego żądanie nałożenia grzywny lub przyznania odszkodowania jest bezzasadne.
7 sierpnia 2025 r. do WSA w Rzeszowie wpłynęło pismo, w którym Wójt poinformował, że [...] lipca 2025 r. wydał decyzję o warunkach zabudowy nr [...] objętą niniejszym postępowaniem, którą dołączył do pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawy bezczynności i przewlekłości administracji publicznej zostały poddane kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a.).
Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przypomnieć także należy, że zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Co istotne, w myśl art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Z zacytowanymi powyżej regulacjami w ścisłym związku pozostaje przewidziana w art. 12 § 1 k.p.a. zasada szybkości i prostoty postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Szybkość stosowania prawa administracyjnego pozwala na realizację zasady praworządności (art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP), obligującą organy do działania na podstawie przepisów prawa.
W ramach kontroli przestrzegania terminów do załatwienia sprawy Sąd weryfikuje zarówno terminowość, celowość, jak i racjonalność oraz efektywność podejmowanych czynności w aspekcie dochowania terminów załatwienia sprawy, tzn. czy podejmowane przez organ czynności zmierzały do załatwienia sprawy, czy też w nieuzasadniony sposób ją przedłużały.
Wymogiem formalnym warunkującym skuteczne złożenie skargi jest wniesienie ponaglenia (art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.). Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone przy rozpatrzeniu ponaglenia nie ma jednak wpływu na ustalenie, czy w danej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością lub przewlekłością. Skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. W niniejszej sprawie opisany wyżej tryb został przez skarżącą wyczerpany. Złożone przez skarżącą ponaglenie zostało postanowieniem Kolegium uznane za zasadne, zatem skarga może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.
Celem wydania właściwego rozstrzygnięcia Sąd przeanalizował poszczególne czynności procesowe podejmowane przez zaskarżony organ w toku postępowania pod kątem stwierdzenia, czy można mu przypisać zarzut bezczynności i przewlekłości.
Z analizy tej wynika, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy wpłynął do organu 22 września 2022 r. Pismami z 20 lutego 2023 r., a zatem po upływie ok. 5 miesięcy od złożenia wniosku, Wójt zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, jak również zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...], Dyrektora Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie w [...], Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Warszawie oraz Geologa Powiatowego w [...] na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 5, pkt 5a, pkt 6 i pkt 13 u.p.z.p. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Pismem datowanym na 22 czerwca 2024 r., które w tym samym dniu wpłynęło do Urzędu Gminy [...], skarżąca zwróciła się do Wójta o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy do czasu uchwalenia przez Radę Gminy Planu ogólnego określonego w dyspozycji art. 13 a ust. 1 u.p.z.p. oraz o wyznaczenie obszaru uzupełnienia zabudowy o którym mowa w art. 13a ust. 4 pkt 2 lit. a) u.p.z.p., w którym zostaną ujęte działki objęte wnioskiem. Organ nie rozpoznał wniosku.
Pismem z 5 marca 2024 r., które wpłynęło do siedziby organu 6 marca 2024 r., Kolegium zwróciło się do Wójta o przesłanie całości akt sprawy w związku z złożonym przez skarżącą ponagleniem. Kolejnym pismem z 10 kwietnia 2024 r. (11 kwietnia 2024 r. – data wpływu do organu) Kolegium zwróciło się ponownie o przekazanie akt przedmiotowej sprawy.
W aktach sprawy znajdują się również poświadczone 1 sierpnia 2024 r. za zgodność z oryginałem kopie wypisów z ewidencji gruntów uwzględniające spadkobierców J.W. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] [...] (prawomocne od 4 lipca 2024 r.) o stwierdzeniu nabycia spadku po J.W.
Postanowieniem z 15 maja 2025 r. nr SKO.415/106/2025 Kolegium uznało za uzasadnione ponaglenie skarżącej złożone w związku z bezczynnością oraz przewlekłością prowadzonego przez Wójta postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i wyznaczyło Wójtowi dodatkowy termin – do 30 czerwca 2025 r. - na załatwienie sprawy. Stwierdziło także, że bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
30 maja 2025 r. do Wójta wpłynęła skarga skarżącej na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postpowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Wójt pismami z 10 czerwca 2025 r. zawiadomił o toczącym się postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy wszystkich spadkobierców po J.W., jak również Z.B. o tym, że skierował opisane wyżej zawiadomienia do spadkobierców.
Kolejno do akt administracyjnych sprawy dołączono sporządzony 3 czerwca 2025 r. wypis z rejestru gruntów dotyczący działki należącej uprzednio do J.W., uwzględniający jego spadkobierców oraz odpis skrócony aktu zgonu J.W. sporządzony 25 czerwca 2025 r.
Decyzją z [...] lipca 2025 r. nr [...] Wójt ustalił warunki zabudowy dla objętej postępowaniem inwestycji.
Analiza czynności procesowych podejmowanych przez Wójta w okresie od złożenia wniosku o wszczęcie postępowania (22 września 2022 r.) do dnia wniesienia skargi (30 maja 2025 r.), a zatem w okresie ponad 2 lat i ośmiu miesięcy, uprawnia Sąd do konkluzji, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, a przewlekłość ta miała charakter rażący.
W okresie 32 miesięcy organ podjął jedynie kilka czynności procesowych. Otóż pismami z 20 lutego 2023 r. (po 5 miesiącach od złożenia wniosku) zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz zwrócił się do organów współdziałających o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy, a pismem z 10 czerwca 2025 r. (po 27 miesiącach od poprzedniej udokumentowanej czynności) zawiadomił o wszczęciu postępowania spadkobierców zmarłego J.W. Ponadto uzupełnił akta administracyjne sprawy o odpis skrócony aktu zgonu, kserokopie wypisu oraz wypis z rejestru gruntów oraz odpis postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Z akt nie wynika, kiedy dokumenty te zostały dołączone do akt sprawy. Decyzja została wydana po 34 miesiącach od złożenia wniosku. Organ nie informował stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, ani o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Nie rozpatrzył również wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania.
Argumenty podniesione w odpowiedzi na skargę w żaden sposób nie usprawiedliwiają opisanej wyżej opieszałości organu. O ile rzeczywiście z akt nie wynika kiedy organ powziął informację o śmierci strony postępowania – J.W., o tyle już w odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że mimo braku na podwójnie awizowanej przesyłce z 20 lutego 2023 r. (zawierającej zawiadomienie o wszczęciu postępowania) adnotacji doręczyciela o śmierci adresata, organ o prawdopodobnej jego śmierci dowiedział się w toku procedury związanej z wysyłaniem do stron postępowania projektu decyzji przygotowanej przez urbanistę. Zatem miało to miejsce już w 2023 r., bowiem znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy projekt decyzji opatrzony jest taką datą. W żadnym stopniu nie usprawiedliwia bezczynności organu podniesiony w odpowiedzi na skargę argument, że od momentu wysłania do stron "projektu decyzji o warunkach zabudowy w lutym 2023 r. żadna ze stron nie kontaktowała się z organem", bowiem po pierwsze, z akt administracyjnych sprawy nie wynika jakoby taki projekt został do stron wysłany, a po drugie - to również na organie, nie tylko na stronach, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikającą z art. 7 k.p.a., spoczywa obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zatem to w gestii organu pozostawało podjęcie udokumentowanych działań zmierzających do potwierdzenia informacji o śmierci strony oraz, w dalszej kolejności, uzyskania informacji o tym, czy ustalono spadkobierców po zmarłym J.W. poprzez zwrócenie się o taką informację do stron postępowania czy też sądu spadku. Sąd stwierdza, że wskazane w odpowiedzi na skargę "uzyskanie w międzyczasie informacji" o tym, że spadek po zmarłym może dziedziczyć gmina z uwagi na brak spadkobierców nie ma żadnego znaczenia procesowego w kontekście obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i nie zwalnia organu z zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Uzyskanie powyższej informacji (niepotwierdzonej i nieudokumentowanej w aktach) nie dezaktualizowało ciążącego na organie obowiązku formalnego utrwalenia w aktach czynności zmierzających do ustalenia spadkobierców po J.W. Tymczasem nawet odpis skrócony akt zgonu dołączony do akt administracyjnych sprawy opatrzony jest datą 25 czerwca 2025 r.; sporządzony więc został po upływie 28 miesięcy od deklarowanej daty uzyskania przez organ informacji o śmierci strony.
Również zmiana u.p.z.p. od 24 września 2023 r. i związane z nią ewentualne wątpliwości i niejasności co do postępowań w sprawach wydania decyzji o warunkach zabudowy, na które powołał się organ w odpowiedzi na skargę, nie usprawiedliwiają zignorowania przez organ obowiązków wynikających z art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz podejmowania czynności procesowych w kilkumiesięcznych odstępach czasu. To Wójt jest odpowiedzialny za taką organizację pracy organu, aby owe wątpliwości wyjaśniać np. przy pomocy osób sprawujących obsługę prawną Gminy, nie uchybiając przy tym terminom załatwiania spraw oraz działając w ramach przysługującego mu władztwa administracyjnego, profesjonalnie i zgodnie z prawem.
Nic nie usprawiedliwia również kompletnej ignorancji wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania. Jeśli, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, organ uznał, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, winien był wydać w tym zakresie stosowne postanowienie odmowne.
Sąd negatywnie ocenia również opieszałość organu I instancji w przekazaniu akt administracyjnych sprawy niezbędnych do rozpatrzenia złożonego 25 lutego 2025 r. ponaglenia. Organ wyższego stopnia dwukrotnie zwracał się (w marcu i w kwietniu 2025 r.) do organu I instancji o ich przesłanie. Opieszałość w przekazaniu akt należy zakwalifikować jako utrudnianie Kolegium podejmowania czynności procesowych.
Sąd stwierdza, że nadesłane akta administracyjne dokumentują rażącą opieszałość w podejmowaniu czynności procesowych przez organ I instancji oraz ignorowanie zasady szybkości i prostoty postępowania administracyjnego (art. 12 § 1 k.p.a.) oraz związanych z nią reguł procesowych dotyczących terminów załatwiania spraw wynikających z art. 35 i 36 k.p.a. obligujących organ do informowania stron o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu obiektywnych przesłanek i przyczyn usprawiedliwiających przewlekłe prowadzenie postępowania, na które powołuje się Wójt w odpowiedzi na skargę. W ocenie Sądu, w dacie prawomocnego ustalenia spadkobierców po zmarłym J.W., organ miał możliwość zakończenia postępowania merytorycznym rozstrzygnięciem. Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, akta administracyjne uzasadniają tezę, że Wójt w sposób nieuzasadniony przedłużał postępowanie i tezy tej nie podważył w odpowiedzi na skargę.
Brak jest również podstaw do uznania za zasadne stanowiska organu, że skarżąca nie poniosła żadnej szkody do której mógłby przyczynić się organ, bowiem wydanie w terminie decyzji ustalającej warunki zabudowy otwierało drogę do podjęcia dalszych czynności prawnych zmierzających do uzyskania pozwolenia na budowę i w rezultacie rozpoczęcia realizacji inwestycji, czego jednakże wskutek opieszałości organu została obiektywnie pozbawiona.
Kilku lub kilkunastomiesięczne nieusprawiedliwione odstępy czasowe pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami procesowymi, niedochowanie obowiązku zawiadamiania stron o przedłużającym się postępowaniu jak również o przyczynach niedochowania terminów załatwiania spraw (art. 36 k.p.a.), zignorowanie wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania, wniosku Kolegium o nadesłanie akt administracyjnych sprawy oraz wyznaczonego przez ten organ w wyniku rozpatrzenia ponaglenia terminu załatwienia sprawy skutkowały uznaniem, że Wójt pozostawał w zarzucanej w skardze przewlekłości, a przewlekłość ta miała charakter rażący, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 31 lipca 2025 r. III SAB/Gb 173/25, LEX nr 3898254)
Stwierdzenia rażącego naruszenia prawa stanowiło podstawę do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny (art. 149 § 2 P.p.s.a.), którą wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa GUS z dnia 11 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2024 r., wyniosło ono 8181,72 zł (M.P. z 2025 r., poz.125). Sąd wymierzył grzywnę w kwocie poniżej połowy jednokrotności miesięcznego wynagrodzenia (III sentencji wyroku), uznając ją za adekwatną do zaistniałej sytuacji.
Niezasadny okazał się zarzut bezczynności. Istotne w tym zakresie jest, że skarga na bezczynność musi się odnosić do zarzucanego nią stanu istniejącego przed jej wniesieniem oraz w dacie jej wniesienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2024 r. I OSK 2166/23, CBOSA). Z akt sprawy wynika, że skarga została złożona 30 maja 2025 r., a decyzja ustalająca warunki zabudowy zapadła 29 lipca 2025 r., a więc po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem. Ponieważ decyzja została wydana przed wydaniem wyroku, stan bezczynności ustał, zatem zbędne jest zobowiązywanie organu do wydania decyzji. W takiej sytuacji Sąd zobligowany był oddalić skargę w zakresie, w jakim zarzucała ona organowi bezczynność (pkt II sentencji wyroku).
O należnych skarżącej kosztach postępowania sądowego (pkt IV sentencji wyroku) – obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a.