II SAB/Po 68/09

II SAB/Po 68/09 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2010-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Drzazga /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 1 ust. 1, art. 6, art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 4a i ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 161 § 1 pkt 3, art. 54 § 3, at. 149, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2010r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w K. do rozpatrzenia wniosku J. K. z dnia 16 listopada 2009 r. w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, II. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ W.Batorowicz
Uzasadnienie
J. K. w dniu 16 listopada 2009r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej tj. o przesłanie mu kopii wyroku tegoż Sądu, ogłoszonego w dniu ... 2009r., sygn. akt ... wraz z uzasadnieniem w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego o przeznaczeniu magazynowym na chlewnię (świniarnię), bez wymaganego prawem zgłoszenia tj. o wykroczenie z art. 93 pkt 9b ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do szeroko rozumianych władz publicznych oraz wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie władzy publicznej. Sąd jako organ władzy (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej) ma obowiązek udostępnić wyrok jako rozstrzygnięcie, o którym jest mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a powołanej ustawy, na zasadach i w trybie określonym w tejże ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2009r., sygn. akt .... sędzia sprawozdawca Sądu Rejonowego w K. na podstawie art. 38 § 1 kpow w zw. z art. 157 § 1 i 3 kpk odmówił J. K. udzielenia żądanej kopii wyroku, bowiem wnioskodawca nie był stroną w sprawie. Ponadto wskazał, że wyrok w tejże sprawie nie jest informacją publiczną, tj. wytworzoną wiadomością odnoszącą się do władz publicznych, czy też podmiotów wykonujących funkcje publiczne, tylko oceną zachowania obwinionego – osoby prywatnej, w oparciu o przepisy karne Prawa budowlanego.
W dniu 7 grudnia 2009r. J. K., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego G. W. wniósł skargę na bezczynność Sądu Rejonowego w K. w załatwieniu wniosku z dnia 16 listopada 2009r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący podniósł, iż z uwagi na niezałatwienie przez ponad 14 dni przez Sąd Rejonowy w K. sprawy z wniosku z 16 listopada 2009r. wniósł o przesłanie żądanego wyroku przez Sąd Rejonowy w K. zgodnie z wnioskiem, tj. o uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ewentualnie, w przypadku niezałatwienie sprawy przez Sąd Rejonowy w K., o uwzględnienie skargi na bezczynność przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i zobowiązanie Sądu Rejonowego w K. do załatwienia przedmiotowej sprawy w określonym terminie oraz o zasądzenie od Sądu Rejonowego w K. na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 837 zł (wynagrodzenie pełnomocnika – 720 zł [3 x stawka minimalna wynosząca 240 zł, tj. 50% kosztów dopuszczalnych], koszty sądowe – wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł). Skarżący zaznaczył, że zasądzając wynagrodzenie za czynności pełnomocnika Sąd winien wziąć pod uwagę duży wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy i stopień jej skomplikowania.
Skarżący zarzucił Sądowi Rejonowemu w K. naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 2 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadniając skargę wskazano, że od złożenia wniosku upłynęło 21 dni, a Sąd Rejonowy wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie udostępnił do tej pory żądanej informacji publicznej. Tymczasem wyrok, jako wiadomość wytworzona przez sąd tj. organ władzy publicznej, jest informacją publiczną, co znajduje uzasadnienie w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy. Udostępnienie wyroku sądu jest tego rodzaju czynnością, która nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Załatwienie sprawy przyjmuje tu formę czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej, do której zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś – jak twierdzi Sąd Rejonowy w K. – przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, czy też Kodeksu postępowania karnego. W związku z powyższym nawet gdyby Sąd Rejonowy w K. zamierzał odmówić skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej, winien był wydać decyzję administracyjną zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Na marginesie skarżący podał, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. Do jej wniesienia przepisy prawa nie wymagają również złożenia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w K. wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wskazując, że 10 grudnia 2009r. udzielił J. K. przetworzonej informacji publicznej w przedmiocie złożonego wniosku. Tym samym zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego uwzględniono w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) skargę J. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Pojecie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej: ustawa. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienianych w art. 6 ustawy. Z uwagi na użycie niezbyt precyzyjnych sformułowań przy ich wykładni należy kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Uwzględniając powyższe w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym informacją publiczną jej każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt II SAB/Ke 7/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 października 2007r., sygn. akt II SAB/Wa 85/07, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2009r., sygn. akt II SAB/Kr 109/08, wyrok NSA z dnia 30 października 2002r., sygn. akt II SA 181/02 publikowane na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28).
Przepis art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj. Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały. Sądy są więc organami władzy publicznej stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 3 ustawy podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 obowiązane są do udostępnienia informacji będącej w ich posiadaniu (M. Kłaczyński, S. Szuster, Komentarz do art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, Lex; również wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt II SAB/Ke 7/08, publikowany: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na względzie powyższe oraz fakt, iż w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4a ustawy informację publiczną stanowi m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i rozstrzygnięć w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że treść wyroku sądu jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sądy, stosownie do uprzednio powołanego art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy należą do kategorii podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej, a wyrok sądowy jest rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentów urzędowych zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4a ustawy (vide: powołany wcześniej wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008r., II SAB/Ke 7/08). Nadto zauważyć należy, że dokumentem urzędowym określonym w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy jest w myśl art. 6 ust. 2 treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Zważywszy zaś, że zgodnie z art. 115 § 13 pkt 3 Kodeksu karnego funkcjonariuszem publicznym jest m.in. sędzia oczywistym jest, że informacją publiczną jest też wyrok Sądu sporządzony przez sędziego lub sędziów w ramach ich kompetencji.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie należało przyjąć, że żądanie J. K. skierowane w dniu 16 listopada 2009r. do Sądu Rejonowego w K. o udostępnienie kopii wyroku tegoż Sądu dotyczyło informacji publicznej, a Prezes tegoż Sądu, jako kierujący Sądem, reprezentujący go na zewnątrz i pełniący czynności z zakresu administracji sądowej (art. 22 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) zobowiązany był informacji tej udzielić, biorąc przy tym pod uwagę ograniczenia wynikające z art. 5 ustawy.
Wyjaśnić należy, iż zasadą jest, że udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 ust. 1 ustawy). W zależności jednak od treści dokumentu podlegającego udostępnieniu organ władzy publicznej zobowiązany do udostępnienia informacji ocenia, czy dokument ten może być udostępniony w całości, czy też z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 ustawy należy zawarte w nim informacje przetworzyć. Czym innym bowiem jest kwestia czy dana informacja ma charakter publiczny od tego, na ile uprawnienie do uzyskania dostępu do informacji publicznej, w tym wynikającej z postępowania sądowego (treść wyroku) należy ograniczyć. Zważyć bowiem trzeba, że ustawa w art. 5 przewiduje ograniczenia w dostępie do tego rodzaju informacji ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (chyba, że dotyczy to osób pełniących funkcje publiczne) (ust. 2), a także wówczas, gdy informacje te mają charakter informacji niejawnych lub stanowią tajemnice ustawowo chronioną (ust. 1).
Nie przesądzając zatem o zakresie udostępnienia informacji publicznej polegającej na udostępnieniu J. K. wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia ... 2009r. sygn. akt ... wraz z uzasadnieniem, stwierdzić należy, że ograniczenie się do poinformowania wnioskodawcy, iż wyrokiem tym "J. O. /.../ został uznany za winnego popełnienia wykroczenia polegającego na tym, że w okresie od sierpnia 2007 roku do 28 sierpnia 2008 roku w S. przy ulicy O., będąc właścicielem budynku o przeznaczeniu magazynowym zmienił sposób użytkowania tego obiektu na budynek inwentarski bez wymaganego prawem zgłoszenia tj. wykroczenia z art. 93 pkt 9b ustawy z dnia 07.07.1994r. prawo budowlane i za to wymierzono mu karę grzywny w kwocie 100,00 zł oraz obciążono kosztami sądowymi" nie wyczerpuje przesłanek udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy. Wnioskodawcy nie udostępniono bowiem, bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, żądanej przez niego informacji w formie kopii wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 14 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy).
W tej sytuacji tutejszy Sąd nie mógł przychylić się do wniosku Prezesa Sądu Rejonowego w K. o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jako postępowania bezprzedmiotowego. W ocenie Sądu niniejszej postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, bowiem udzielona skarżącemu po wniesieniu skargi informacja z dnia 10 grudnia 2009r. nie uwzględniała skargi w całości, w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a. Skarżący wnosił bowiem o przesłanie żądanego wyroku przez Sąd Rejonowy w K. zgodnie z wnioskiem bez zbędnej zwłoki.
Dodatkowo, zważywszy na treść zarządzenia sędziego sprawozdawcy Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt ..., który na podstawie art. 38 § 1 kpow w zw. z art. 157 § 1 i 3 kpk odmówił J. K. wydania kopii wyroku, wyjaśnić należy, że w sprawach o dostęp do informacji publicznej nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, jak i Kodeksu postępowania karnego, które dotyczą prawa udostępniania treści orzeczeń przez strony i uczestników postępowania oraz stwarzają możliwości dla innych zainteresowanych. Do czasu wejścia w życie ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko te przepisy mogły mieć zastosowanie przy udostępnianiu informacji o treści zapadłych orzeczeń. Z chwilą wejścia w życie ustawy o dostępie do informacji publicznej sytuacja prawna uległa zmianie i jeżeli informacja ma charakter informacji publicznej, a domaga się jej udostępnienia podmiot niebędący uczestnikiem postępowania, zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2009r., sygn. akt IV SAB/Po 28/08, publikowany: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 149 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Sądu Rejonowego w K. winien zastosować się do wytycznych zawartych w niniejszym wyroku.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot poniesionych przez niego kosztów sądowych w kwocie 100 zł (wpis od skargi) oraz kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (240 zł – wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przez sądem I instancji, 17 zł – tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa). W ocenie Sądu zważywszy, iż przedmiotem sprawy była jedynie kwestia bezczynności organu trudno uznać, by sprawa miała na tyle skomplikowany charakter, by zasadne było przyznanie radcy prawnemu reprezentującemu skarżącego wynagrodzenia w wysokości trzykrotności stawki minimalnej. Nie można uznać by pełnomocnik skarżącego wniósł duży wkład pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, bowiem jego działanie sprowadziło się jedynie do sporządzenia i wniesienia skargi. Dlatego zasądzono wynagrodzenie według minimalnych stawek.
/-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ W.Batorowicz