II SAB/PO 6/24

II SAB/Po 6/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w rozpoznaniu wniosku M. K. z 20 listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów: 2, 3, 7, 9, 10, 16, 18; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. do rozpoznania wniosku M. K. z 20 listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów: 2, 3, 7, 9, 10, 16, 18 w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; IV. oddala skargę w pozostałej części; V. zasądza od [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz M. K. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 22 listopada 2023 r. do [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej zwany jako: "Organ" lub "[...] PIS") wpłynął wniosek M. K. (dalej zwana jako: "Skarżący", "Strona", "Wnioskodawca") o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?
2. Ile wszczętych na wniosek tut. organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?
3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?
4. Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku.
5. Ile upomnień tutejszy Organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?
6. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?
7. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym.
8. Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków.
9. Czy tutejszy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
10. Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
11. Ile osób pracuje w komórce tut. organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?
12. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?
13. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?
14. Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?
15. W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?
16. Czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?
17. Ile organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?
18. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?
19. Ile tutejszy organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?
20. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?
Odpowiadając na powyższy wniosek, pismem z 4 grudnia 2023 r. Organ udzielił informacji w zakresie punków wniosku o nr 1, 4, 5, 11, 14 , 17, 19. W odniesieniu do pkt. 9, 10,12,13,15, 16 i 18 wniosku PIS poinformował, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Z kolei w odnosząc się do punktów 2, 3 i 7 wyjaśnił, że organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, a zatem wszelkie pytania w tym zakresie należy kierować do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. ([...] [...], [...] P. ). Co do pkt. 6, 8 i 20 wniosku Organ wskazał, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek przetworzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – dalej: "u.d.i.p."). W związku z powyższym PIS wezwał Wnioskodawcę do wykazania, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, że udostępnienie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie powiadomiono, stosownie do treści art. 13 ust. 2 u.d.i.p., że wyznaczono nowy termin na rozpatrzenie wniosku w części dotyczącej pkt. 6, 8 i 20 wskazując dzień 22 stycznia 2024 r. Powodem opóźnienia w załatwieniu wniosku jest weryfikacja spełnienia przesłanki "istotności" w udzieleniu żądanej informacji, do czego niezbędne jest udzielenie dodatkowych wyjaśnień.
W dniu 2 stycznia 2024 r. M. K. złożył skargę na bezczynność [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. , zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wniosła o:
- zobowiązanie PIS do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
- na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr34, poz 173) w związku z art 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm – dalej: "p.p.s.a.") o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wykonując czynności naruszyła art.6 kpa jak i naruszyła przepisy dotyczące udostępniania informacji publicznej. Do dnia wniesienia skargi Wnioskodawca nie dostał wyczerpującej odpowiedzi na swój wniosek, organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 pkt. ustawy o dostępie do informacji publicznej, czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pytania 2,3,6,7,8,9,10,12,13,15,16,18,20 pozostały bez odpowiedzi. Na pytania 11, 14 odpowiedź nie była wyczerpująca.
Podniesiono, iż za uzasadnione w związku z tym należy uznać zobowiązanie Organu do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a., gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka.
Odpowiadając na skargę [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wniósł o jej oddalenie całości, a także o oddalenie wniosku o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; oddalenie wniosku o nałożenie grzywny na organ; przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w treści niniejszego pisma i oddalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżącego.
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż Skarżący nie ustosunkował się do wezwania z 4 grudnia 2023 i nie wykazał, że udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z powyższym, organ w dniu 9 stycznia 2024 r. wydał decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej. Skarga na bezczynność organu wpłynęła w terminie, w którym nie upłynął jeszcze termin wyznaczony przez organ w piśmie z dnia 4 grudnia 2023 r. na rozpatrzenie wniosku w części dotyczącej pkt. 6, 8 i 20 (tj. 22 stycznia 2024 r.).
Dalej wskazano, że organ ustosunkował się do każdego zadanego przez Skarżącego pytania. Fakt, iż otrzymane odpowiedzi nie były zgodne z oczekiwaniami Strony, nic może stanowić podstawy do stwierdzenia bezczynności organu. W odniesieniu do pytań, na które organ nie udzielił odpowiedzi, została wydana decyzja odmowna nadana listem poleconym na adres wskazany przez Wnioskodawcę .
Skoro organ, jak wyżej wykazano, nie dopuścił się bezczynności, całkowicie niezasadnym jest domaganie się przez Skarżącego uznania, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także żądanie nałożenia grzywny na organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Skarga zasługiwał na uwzględnienie, aczkolwiek tylko w części.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym i rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W tej sytuacji wyjaśnienia wymaga, że w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż M. K. był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. jest zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie zaś należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm., dalej: "u.p.i.s.").
W rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, iż katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por m.in. wyrok z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14). Podkreśla się przy tym, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź informacji, których organ nie wytworzył, nie jest w ich posiadaniu lub zdarzeń przyszłych (vide: wyrok NSA z 24 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 1187/21 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Zgodnie z art. 7 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 (pkt 1); udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2) - czyli na wniosek bądź w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w pkt 1, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją; wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); udostępniania w portalu danych, o których mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2001 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz.U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych" (pkt 4).
Stosownie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Stan bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ (podmiot zobowiązany) nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy. Należy jednak zauważyć, że fakt dokonania przez organ jednej z wymienionych czynności nie zawsze zwalnia go z zarzutu bezczynności. Jest to konsekwencją ukształtowania się w orzecznictwie sądów administracyjnych szerokiego rozumienia przedmiotu skargi na bezczynność. Przysługuje ona m. in. w sytuacji zawiadomienia strony skarżącej przez podmiot zobowiązany, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej, podczas gdy mają one taki charakter. W orzecznictwie podkreśla się również, że bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej ma miejsce nie tylko, gdy w terminie wskazanym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej adresat wniosku w ogóle nie zareagował na ten wniosek, ale także wówczas, gdy udziela on informacji niebędącej przedmiotem wniosku lub informacji niepełnej, niejasnej czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a ponadto gdy nie informuje wnoszącego podanie, że nie posiada wnioskowanej informacji (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. I OSK 2321/14 oraz z dnia 14 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 811/15).
Z uwagi na adresata wniosku o udzielenie informacji publicznej, jakim w niniejszej sprawie jest organ inspekcji sanitarnej, wyjaśnić także należy, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18, wtorek WSA w Poznaniu z 18 stycznia 2024 r. o sygn. akt II Sab/Po 172/23). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., dalej jako "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. Nr 254, poz. 1711, dalej jako "r.n.o.p."). Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że we wniosku z 20 listopada 2023 r., który wpłynął do organu 22 listopada 2023 r., M. K. sformułował liczne pytania, które przedstawił szczegółowo w 20 punktach[...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. w piśmie z 04 grudnia 2023 r., z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ustosunkował się do wniosku Skarżącego, udzielając odpowiedzi odrębnie na każdy z 20 punktów wniosku. Powyższe świadczy, iż organ nie zlekceważył wniosku Skarżącego i nie pozostał wobec niego bierny.
Niemniej należy zgodzić się ze Stroną, że co do części pytań zawartych we wniosku, odpowiedź organu nie spełnia wymogów pozwalających uznać, iż dopełniono obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odniesieniu do informacji wskazanych w punktach 2, 3 i 7 PIS wyjaśnił, że organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, a zatem wszelkie pytania w tym zakresie należy kierować do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P.. Trzeba zauważyć, iż PIS nie jest wprawdzie organem egzekucyjnym w sprawach prowadzonych w przedmiocie realizacji obowiązku szczepień ochronnych, niemniej jako wierzyciel jest stroną tych postępowań i w zakresie, w jakim posiada wiedzę co do informacji, o które zwróciła się skarżąca, zobowiązany był do rozpatrzenia wniosku. W świetle art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy, m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Zatem organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na podstawie obowiązujących przepisów, są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień. Tym samym, odpowiedź udzielona na pytania zawarte w pkt. 2, 3 i 7 nie nawiązuje do istoty zadanych pytań i nie wyjaśnia, czy organ posiada wnioskowane informacje. Wnioskodawca nie pytał o to, który organ jest organem egzekucyjnym, ale sformułował konkretne pytania, na które nie uzyskał odpowiedzi. Dlatego Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że w tym zakresie wniosek został rozpoznany.
Nie można także podzielić stanowisk organu, iż pytania wniosku nr 9 oraz 10 nie dotyczą informacji publicznej. Pytania te dotyczą okoliczności kierowania wniosków o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu realizacji obowiązku szczepień ochronnych oraz przesłanek jakimi kieruje się PIS podejmując decyzje o zainicjowaniu takiego postępowania. Tym samym pytania te związane są z pełnionym przez Organ nadzorem nad realizacją zakresu i terminów szczepień ochronnych, a także prowadzonymi rejestrami NOP oraz odnoszą się do sfery faktów, czynności podejmowanych realnie przez ten organ w powyższym zakresie.
Również pytanie zawarte w punkcie 16 odnosi się do zadań PIS tj. sprawowania nadzoru nad realizacją szczepień ochronnych oraz prowadzenia rejestru NOP. W świetle postanowień art. 17 ust. 2 i 6 u.z.z.ch.z. obowiązkowe szczepienia ochronne przeprowadzają lekarze lub felczerzy, pielęgniarki, położne, higienistki szkolne i ratownicy medyczni, posiadający kwalifikacje, określone na podstawie ust. 10 pkt 3. (ust. 6). Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego ( ust. 2). Z kolei art. 17 ust. 8 pkt 2 u.z.z.ch.z. wskazuje, iż osoby przeprowadzające szczepienia ochronne sporządzają sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz sprawozdania ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną, które przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu. Natomiast zgodnie z art. 17 ust 9b tej ustawy lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz:1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia, 2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia - zwany dalej "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W świetle spoczywających na lekarzach obowiązkach przekazywania sprawozdań i raportów do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, pytanie z punktu 16 wniosku niewątpliwie odnosi się do okoliczności faktycznych związanych ze sprawowanym przez PIS nadzorem nad szczepieniami ochronnymi, a zatem dotyczy informacji publicznej.
Nie ma też racji Organ, iż pytanie zawarte w punkcie 18 wniosku nie dotyczyło informacji publicznej. Kwestia dokumentów wydawanych przez lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne uregulowana także jest w art. 17 u.z.z.ch.z. W świetle art. ww. 17 ust. 4 po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Jakkolwiek zatem informacja ta dostępna jest powszechnie w oficjalnym publikatorze tj. Dzienniku Ustaw to jednak dotyczy obowiązków podmiotów biorących udział w realizacji obowiązku przeprowadzania szczepień ochronnych, a więc niewątpliwie, wbrew stanowisku Organu dotyczy informacji publicznej. Zaznaczyć przy tym należy, iż Skarżący zwrócił się o wskazanie czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument, a nie o wskazanie na jakiej podstawie prawej taki dokument jest wydawany. Brzmienie wniosku zasadza się na żądaniu wyjaśnienia procedury prowadzenia badania kwalifikacyjnego, a nie podania określonego przepisu prawa, czy też dokonania wykładni prawa w kontekście określonego działania.
W świetle powyższych uwag sposób rozpoznania wniosku Skarżącej w zakresie punktów 2, 3, 7, 9, 10, 16 i 18 wniosku świadczy o bezczynności Organu. Taka ocena powodowała konieczność stwierdzenia bezczynności i zobowiązania organu do rozstrzygnięcia wniosku w tym zakresie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. (pkt I oraz III sentencji wyroku).
Jednocześnie Sądu uznał, iż bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, mając na uwadze okoliczność, że wniosek Skarżącej nie pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W ustawowym terminie (art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ) do Skarżącego zostało skierowane pismo z odpowiedziami na zadane pytania, co przemawia za przyjęciem stanowiska, że organ nie zlekceważył wniosku. W stanie sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że PIS celowo i ze złej woli uznał część pytań wniosku jako niedotyczące informacji publicznej i zmierzał do naruszenia konstytucyjnego prawa obywatela do uzyskania informacji publicznej, wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Z tych samych powodów Sąd nie uwzględnił wniosku o wymierzenie organowi grzywny uznając, że zastosowanie tego środka nie jest w stanie kontrolowanej sprawy ani konieczne ani celowe. W szczególności wobec terminowej reakcji Organu na złożony wniosek brak jest podstaw do zastosowania tego środka w celach dyscyplinujący. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Nie jest też zasadne żądanie "zobowiązania Sanepidu do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a. (...)", gdyż sąd administracyjny orzeka na podstawie p.p.s.a., a co za tym idzie przepisy k.p.a., w tym art. 38, nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym.
W ocenienie Sądu, Organowi nie można natomiast skutecznie zarzucić bezczynności w odniesieniu do pozostałych punktów wniosku Skarżącego .
Po za sporem w pozostaje , iż w zakresie punktów 1, 5 17 i 19 PIS udostępnił żądną informację publiczną zgodnie z wnioskiem,
W ocenie Strony Organ nie odpowiedział natomiast wyczerpująco na pytanie 11 wniosku, dotyczące ilości osób pracuje w komórce PIS zajmującej się szczepieniami ochronnymi, oraz wyjaśnienia czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania. W odpowiedzi PIS wskazał liczbę pracowników zatrudnionych w komórce organizacyjnej zajmującej się szczepieniami ochronnymi oraz powołują się na regulamin organizacyjny Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w P. wskazał zadania Sekcji Szczepień Ochronnych. Z brzmienia punkt 11 wynika, iż pytanie drugie odnosi się do komórki organizacyjnej organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi, stąd też odpowiedź na tak sformułowane pytanie należy uznać za wyczerpującą, zgodną z treścią wniosku.
Podobnie należy ocenić odpowiedź na pytanie zawarte w punkcie 14 wniosku – "Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?". Organ wyjaśnił w odpowiedzi na wniosek, iż sprawuje nadzór epidemiologiczny nad występowaniem niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz prowadzi powiatowy rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Wobec tak sformułowanej treści pytania, odpowiedź organu należy uznać za pełną. Działalność nadzorcza, stanowi kategorię szerszą niż kontrola i z założenia zawiera w sobie działalność kontrolną.
W odniesieniu do punktów 6, 8 i 20 wniosku PIS w piśmie z 4 grudnia 2023 r., a więc w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wyjaśnił, iż wniosek w tym zakresie dotyczy informacji przetworzonej i tej przyczyny wezwał na Skarżącego od wskazania, w terminie 7 dni, że udostępnienie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jednocześnie Organ powiadomił, iż z uwagi na powyższe nastąpi opóźnienie w udostępnieniu informacji w tym zakresie i zakreślił termin jej udzielenia do dnia 22 stycznia 2024 r. Takie postępowanie Organu zgodnie jest z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Na dzień wniesienia skargi nie upłynął termin wskazany w tym zawiadomieniu, a Skarżący nie odpowiedziała na wezwanie. W tej sytuacji nie można mówić o bezczynności PIS w odniesieniu do punktów 6, 8 i 20 wniosku. Trzeba też zaznaczyć, iż na etapie skargi na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie rozstrzyga się o charakterze informacji; czy żądana informacja jest informacją przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., czy też informacją "prostą". Istotne jest to, czy mamy do czynienia z żądaniem dotyczącym informacji publicznej. W konsekwencji należy przyjąć, że jeżeli do uwzględnienia wniosku dostępowego niezbędne jest wytworzenie z posiadanych informacji prostych informacji przetworzonej, konieczne staje się uruchomienie postępowania polegającego na ustaleniu czy wnioskodawca spełnia przesłankę wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. warunkującą uzyskanie takiej informacji, tj. czy jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W takiej sytuacji najbardziej odległym terminem, w jakim powinno nastąpić udzielenie informacji zgodnie z żądaniem, bądź wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji, jest termin 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) (por. wyrok NSA z 17 maja 2023 r. o sygn. akt III OSK 276/22)
Sąd podziela stanowisko Organu, iż pytania zawarte w punkcie 12 wniosku nie dotyczą informacji publicznej. Pytania dotyczące konsultacji pracowników Organu z prawnikiem, ilości takich konsultacji oraz przyczyn takich konsultacji odnoszą się do wewnętrznego procesu gromadzenia informacji czy materiałów, które mogą być użyte w procesie decyzyjnym (w tym wypadku o zainicjowaniu postępowania egzekucyjnego). Konsultacje, opinie i ekspertyzy mające jedynie charakter poznawczy nie odnoszą się wprost do przyszłych działań i zamierzeń podmiotu zobowiązanego, mają jedynie poszerzyć zakres wiedzy i informacji posiadanych przez ten podmiot Dlatego poddanie tego procesu ścisłej kontroli społecznej byłoby niecelowe i utrudniłoby wewnętrzny proces kształtowania się stanowisk organu co do sposobu załatwienia sprawy.
Również pytania zawarte w punkcie 13 wniosku nie dotyczą informacji publicznej. Jak wskazano wcześniej informacje publiczne dotyczą sfery faktów i stanów istniejących w chwili udzielenia informacji publicznej. Nie można zatem domagać się w trybie dostępu do informacji publicznej, udzielenia informacji stanowiących w istocie porady prawne czy opinie na dany temat, i to dotyczące ewentualnych zdarzeń przyszłych.
Z podobnych przyczyn informacji publicznej nie dotyczy pytanie pierwsze zawarte w punkcie 15 wniosku. Nie odnosi się ono do sfery faktów i stanów istniejących które faktycznie miały miejsce, ale do hipotetycznych sytuacji, potencjalnych możliwości lub okoliczności jakie mogą wystąpić, lub z jakich może skorzystać Organ. Z kolei pytane drugie z punktu 15 jest nieprecyzyjne – nie pozwala odkodować jakich "przypadków" dotyczy żądana informacja. Czy chodzi o przypadki "dowiedzenia się" przez organ o wykroczeniach lekarzy, czy o przypadki "wykroczeń lekarzy polegających na zgłoszeniu NOP? Tak skonstruowane pytanie, nie pozwala jednoznacznie ustalić czy dotyczy ono w rzeczywistości informacji publicznej. Natomiast odnosząc się do pytania trzeciego z punktu 15 wniosku: "Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?" zauważyć należy, iż Organ w piśmie z 4 grudnia 2023 r., odpowiadając na punkt 11, 14 oraz 19 wniosku wyjaśnił, iż prowadzi rejestr zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), co wskazuje, iż zgłoszone przez lekarzy przypadki NOP są wpisywane do rejestru przez PIS.
W konsekwencji w części, w jakiej skarga nie została uwzględniona (co do punktów: 6, 8, 11, 12, 13, 14, 15 i 20, a także żądania skargi w zakresie wymierzenia grzywny oraz zobowiązania organu do ukarania odpowiedzialnego pracownika) Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt IV sentencji).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł).