II SAB/Po 47/23

II SAB/Po 47/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 52 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35 par. 1, 2, 3 i 5, art. 37 par. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 32 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1577
art. 28 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 04 października 2023 r. w sprawie ze skargi D. J. na bezczynność Wojewody w przedmiocie świadczenia wychowawczego i zasiłku rodzinnego I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia dwóch wniosków skarżącej z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na syna O. B., II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 marca 2023 r. D. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w zakresie rozpoznania wniosków z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego syna O. B., zarzucając mu naruszenie art. 23a ustawy z dnia 9 grudnia 2019 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") w zw. z art 35, art. 36 i art. 104 ustawy z dnia 14 września 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "K.p.a.").
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że wnioskami z dnia 24 czerwca 2020 r. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz małoletniego syna O. B.. Ponieważ skarżąca złożyła dokumenty dotyczące dochodów D. B. (ojca dziecka) w postaci rozliczenia miesięcznego zarobków za 2018 r. i 2019 r. z zagranicy, to w dniu 27 stycznia 2021 r. dokumenty te zostały przesłane [...] Urzędowi Wojewódzkiemu w P. celem ponownej weryfikacji wniosków i wydania decyzji w związku z podejmowaniem przez D. B. zatrudnienia poza granicami kraju. Pismem z dnia 28 marca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się rozpoznanie wniosków, przy uwzględnieniu dokumentów przekazanych Wojewodzie przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. w dniu 27 stycznia 2021 r. W odpowiedzi Wojewoda w piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r., powołując się na pismo z dnia 18 grudnia 2020 r. (przesłane do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. przed otrzymaniem od tego Ośrodka nowych dokumentów wraz z wnioskiem z dnia 27 stycznia 2021 r. o ponowną weryfikację i wydanie decyzji) wskazał, że w tamtym czasie nie był w stanie potwierdzić możliwości zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia. Nie odniósł się jednak w żaden sposób do otrzymanych dokumentów obrazujących sytuację dochodową ojca dziecka, nie podjął żadnych czynności sprawdzających celem ustalenia możliwości zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i pozostawił sprawę bez dalszego biegu. Pomimo więc otrzymania w dniu 27 stycznia 2021 r. od Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniosków skarżącej wraz z nowo złożonymi, dodatkowymi dokumentami zawierającymi wszelkie niezbędne informacje o zatrudnieniu D. B. poza granicami kraju, pozwalającymi na ustalenie możliwości zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Wojewoda nie podjął żadnej czynności, a w szczególności nie rozpoznał wniosków i nie wydał decyzji, ani też nie przekazał ich właściwemu organowi celem rozpoznania. W tej sytuacji Wojewoda pozostaje bezczynny przez okres ponad 2 lat i w tym czasie nie podjął jakichkolwiek kroków zmierzających do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskami skarżącej z dnia 24 czerwca 2020 r. i z naruszeniem przepisów prawa poinformował, że "żadne dalsze kroki w sprawie nie były podejmowane".
W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosków z dnia 24 czerwca 2020 r. o świadczenie wychowawcze i o zasiłek rodzinny, złożonych przez skarżącą na rzecz małoletniego syna O. B., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 24 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła w organie właściwym wnioski o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 i o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2019/2020. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został złożony na dziecko O. B., natomiast wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na troje dzieci: J. J., O. B. i M. J.. Wnioski wpłynęły do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 2 lipca 2020 r.
Pismem datowanym na dzień 28 lipca 2020 r. Wojewoda poinformował, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania do dzieci J. J. i M. J., natomiast w stosunku do dziecka O. B. trwa postępowanie wyjaśniające. Jednocześnie Wojewoda skierował – w związku z brakiem takich informacji w dokumentach załączonych do wniosków strony – do n. instytucji właściwej do wypłaty świadczeń (F. , [...], C. , [...] N. ), za pomocą Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego (EESS1), formularz F001 z zapytaniem o status zawodowy ojca dziecka O. B. na terytorium N. od dnia 28 stycznia 2017 r.
Dalej, w dniu 18 grudnia 2020 r. Wojewoda na podstawie informacji otrzymanej z instytucji n. (przesłanej formularzem F027 za pomocą Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego - EESSI, dnia 10 listopada 2020 r.), ustalił, że w stosunku do dziecka O. B. nie można ustalić, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i przekazał wnioski strony do organu właściwego, celem rozpatrzenia. Z uwagi na to, że koordynacja nie została ustalona, kompetencja orzecznicza w zakresie obydwu wniosków przysługiwała tylko i wyłącznie organowi właściwemu (Burmistrzowi Miasta i Gminy O.). Z tej przyczyny nie może być mowy o bezczynności Wojewody, skoro nie był on organem uprawnionym do wydania rozstrzygnięcia.
Tym niemniej, w dniu 4 kwietnia 2023 r. po ponownej analizie sprawy Wojewoda ustalił, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w stosunku do wniosków z dnia 24 czerwca 2020 r. wyłącznie do dziecka O. B.. Jednocześnie wnioski te zostały przekazane do n. instytucji właściwej do wypłaty świadczeń (F. ) celem rozpatrzenia.
W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2023 r. D. J. podkreśliła, że Wojewoda w piśmie z dnia 4 kwietnia 2023 r. adresowanym do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wskazał, że w nawiązaniu do pisma z dnia 26 stycznia 2021 r. oraz po ponownej analizie sprawy skarżącej ustalił, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w stosunku do wniosków z dnia 18 lutego 2019 r. oraz z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego mają zastosowanie w stosunku do małoletniego O. B., w związku z faktem podlegania przez ojca dziecka ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. . Co znamienne, ustaleń tych Wojewoda dokonał w oparciu o dotychczasowy materiał zgormadzony w aktach sprawy, czym organ potwierdził, że pozostawał bezczynny przez okres ponad 2 lat, bowiem ustaleń tych mógł dokonać już w 2021 r., tj. po wpływie dokumentów potwierdzających zatrudnienie D. B. za granicą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w postępowaniu wszczętym na wnioski D. J. z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na O. B. za okres zasiłkowy 2019/2020 oraz o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na O. B. za okres zasiłkowy 2019/2021.
W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."), skargę – w tym także skargę na bezczynność postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności jest instytucja ponaglenia.
Jednocześnie zaznaczyć należy, że od dnia 13 lipca 2021 r. w sprawach o świadczenia rodzinne i w sprawach o świadczenia wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, konieczność wniesienia przez strony ponaglenia została przez ustawodawcę wyłączona [art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r., poz. 810; dalej: "u.p.p.w.d.") i art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej: "u.ś.r.")]. Z akt sprawy wynika jednak, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca pismem z dnia 12 maja 2022 r. wniosła do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, za pośrednictwem Wojewody, ponaglenie w sprawie (k. [...]-[...] akt adm.).
Przechodząc do badania sprawy pod kątem merytorycznym w pierwszej kolejności podkreślić należy, że załatwienie sprawy już po wniesieniu skargi do sądu nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia, czy organ dopuścił się zarzucanej bezczynności, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i dla ewentualnego wymierzenia grzywny lub sumy pieniężnej.
Następnie wyjaśnienia wymaga, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie przewlekłość została zdefiniowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.).
W tym kontekście zauważyć należy, że definicja przewlekłości postępowania zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., pozostaje bardzo ogólna. Przyjąć jednak należy, że pojęcie przewlekłości odnosi się do sposobu prowadzenia postępowania. Przewlekłość postępowania może polegać na jego prowadzeniu w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania – np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.).
Stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem owej przewlekłości. Przy czym zauważyć należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 K.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16).
Przenosząc poczynione wywody na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w zakresie rozpoznania wniosków skarżącej z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na O. B. za okres zasiłkowy 2019/2020 oraz o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na O. B. za okres zasiłkowy 2019/2021.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że w myśl przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawy o świadczeniach rodzinnych Wojewoda jest organem właściwym w kwestii ustalenia występowania w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie występowania koordynacji przez Wojewodę ma natomiast wpływ na finalne rozpatrzenie podań o przyznanie wnioskowanych świadczeń.
Z uwagi na fakt, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określają szczególnego trybu postępowania, w sprawach wydawanych na podstawie tych przepisów na mocy stosownego odesłania zastosowanie mają ogólne zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym dotyczące terminów załatwiania spraw, określonych w art. 35 K.p.a. (art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. oraz art. 32 ust. 2 u.ś.r.).
Zgodnie z art. 35 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Ponadto, na podstawie art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
W rozpoznawanej sprawie wnioski o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na O. B. za okres zasiłkowy 2019/2020 oraz o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci O. B., J. J. i M. J. w okresie zasiłkowym 2019/2021 wpłynęły do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 24 czerwca 2020 r. (k. [...]-[...] akt adm.). Z uwagi na uzupełnienie przez skarżącą formularza dla potrzeb ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń, w którym wskazała, że członek jej rodziny – D. B. pracuje poza granicami RP, wnioski zostały przekazane do Wojewody w dniu 30 czerwca 2020 r., a do Urzędu wpłynęły w dniu 2 lipca 2020 r. (k. [...] akt adm.). Od tego dnia należało więc liczyć termin załatwienia sprawy.
Przyjmując, że organ miał dwa miesiące na załatwienie sprawy, co do zasady powinien załatwić ją do dnia 2 września 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 28 lipca 2020 r., nadanym w dniu 29 lipca 2020 r., Wojewoda poinformował Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania w stosunku do dzieci J. J. i M. J.. W sprawie dziecka O. B. trwa postępowanie wyjaśniające (k. [...] akta adm.). Tego samego dnia, tj. w dniu 29 lipca 2020 r. Wojewoda wystosował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnioski o udostępnienie danych dotyczących skarżącej (k. [...] i k. [...] akt adm.), wobec czego stosownie do art. 35 § 5 K.p.a., terminu oczekiwania na odpowiedź od tych instytucji nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy. Odpowiedź z KRUS wpłynęła do organu w dniu 7 sierpnia 2020 r. (k. [...] akt adm.), natomiast odpowiedź z ZUS w dniu 28 sierpnia 2020 r. (k. [...] akt adm.). Termin do załatwienia sprawy mijał więc w dniu 1 października 2020 r., jednak do tego czasu organ nie rozstrzygnął sprawy, ani nie zawiadomił strony o przedłużeniu terminu jej rozpoznania. Z akt sprawy nie wynika przy tym kiedy organ wystąpił do instytucji n. z zapytaniem o D. B. w celu ustalenia państwa właściwego do wypłaty świadczeń. Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z dnia 28 marca 2023 r. zdaje się wynikać, że w dniu 10 listopada 2020 r. (k. [...] akt adm.)., jednak w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że tego dnia otrzymał odpowiedź od tej instytucji. Ostatecznie w piśmie z dnia 18 grudnia 2020 r. Wojewoda poinformował Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że nie można ustalić, czy w przedmiotowej sprawie w stosunku do O. B. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z uwagi na brak potwierdzenia informacji na temat D. B. przez instytucję zagraniczną, wobec czego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony jest wójt/burmistrz/prezydent w oparciu o ustawodawstwo polskie (k. [...] akt adm.). Informacja ta na ten moment kończyła postępowanie przed Wojewodą.
Tym niemniej, w realach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że w dniu 26 stycznia 2021 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] zostały dostarczone przez skarżącą dodatkowe dokumenty obrazujące sytuację dochodową D. B. (rozliczenie miesięcznych zarobków za 2018 i 2019 r. – k. [...]-[...] akt adm.), i dokumenty te zostały przesłane do Wojewody w celu ponownej weryfikacji wniosku i wydania decyzji w związku z podejmowaniem przez D. B. zatrudnienia poza granicami kraju (k. [...] akt adm.). Dokumenty te wpłynęły do Wojewody w dniu 29 stycznia 2021 r., jednak organ ten nie podjął jakichkolwiek czynności w celu ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku (instytucja zagraniczna czy polska), ani nie wskazał też Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w O., że nadesłane dokumenty nie mają wpływu na zajęte stanowisko w sprawie. W dniu 11 kwietnia 2022 r., a więc po ponad 14 miesiącach bezczynności Wojewody, do organu wpłynął wniosek skarżącej o udzielenie informacji w związku z otrzymaniem przez Wojewodę dodatkowych dokumentów, tj. na jakim etapie znajduje się rozpoznanie wniosków (k. [...] akt adm.). W odpowiedzi pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r., wysłanym do pełnomocnika skarżącej w dniu 15 kwietnia 2022 r. organ poinformował, że w dniu 18 grudnia 2020 r. zwrócił wnioski i organem właściwym do załatwienia jest Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O., dodając, że "do dzisiaj w sprawie nie wpłynęły żadne istotne informacje, które skutkowałyby zmianą zajętego stanowiska. W związku z powyższym żadne dalsze kroki w sprawie Pani J. nie były podejmowane" (k. [...] akt adm.). Nie wiadomo jednak, czy Wojewoda rzeczywiście zajął takie stanowisko po analizie nadesłanej dokumentacji, czy też dokumentacja ta została przez organ przeoczona.
Dalej z akt sprawy wynika, że w dniu 19 maja 2022 r. do Wojewody wpłynęło ponaglenie (k. [...] akt adm.), które zostało przekazane przez Wojewodę przy piśmie z dnia 26 maja 2022 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. jako organu właściwego ze wskazaniem, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (k. [...] akt adm.).
Tym niemniej z akt sprawy wynika, że w dniu 28 marca 2023 r. Wojewoda wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie informacji w sprawie (brak tego pisma w aktach sprawy, jednak jego wytworzenie wynika ze znajdującej się w aktach sprawy odpowiedzi Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej). W piśmie z dnia 31 marca 2023 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. wskazał, że "po przekazaniu Wojewodzie w dniu 27 stycznia 2021 r. dokumentacji stanowiącej o zatrudnieniu Pana B. poza granicami kraju, celem ponownej weryfikacji wniosku i wydania decyzji w sprawie, [...] Urząd Wojewódzki nie przekazał informacji zwrotnej do tutejszego ośrodka celem rozpatrzenia wniosków z uwagi na brak zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego" (k. [...] akt adm.).
Zdaje się przy tym, że dopiero po otrzymaniu tej odpowiedzi Wojewoda faktycznie zweryfikował dokumenty otrzymane w dniu 29 stycznia 2021 r., albowiem pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r., wysłanym w dniu 20 kwietnia 2023 r. Wojewoda "w nawiązaniu do pisma z dnia 26 stycznia 2021 r. oraz w związku z ponowną analizą sprawy" poinformował Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że przepisy o koordynacji zabezpieczenia mają zastosowanie wyłącznie do dziecka O. B. od dnia 1 lutego 2019 do dnia 31 maja 2021 r. ponieważ ojciec dziecka – D. B. podlega ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. (k. [...] akt adm.). Jednocześnie pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r., wysłanym w dniu 20 kwietnia 2023 r., Wojewoda poinformował pełnomocnika skarżącej, że wnioski zostały przekazane do n. instytucji właściwej do wypłaty świadczeń celem rozpatrzenia od dnia 1 marca 2019 r. (k. [...] akt adm.).
Reasumując, Sąd zgodził się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, a tym samym naruszył art. 12 K.p.a., art. 35 § 3 i art. 36 § 1 K.p.a., o czym Sąd orzekł na mocy art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w punkcie II wyroku.
Niewątpliwie działania organu pozostawały w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania i przepisem art. 35, wyznaczającym terminy załatwiania sprawy. Podważały również wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Od dnia 29 stycznia 2021 r. do dnia 3 kwietnia 2023 r. Wojewoda niewątpliwie pozostawał bezczynny w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. i naraził się na zarzut w tym zakresie.
Z uwagi na załatwienie sprawy przez organ już po wniesieniu skargi, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w punkcie I wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia dwóch wniosków skarżącej z dnia 24 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na syna O. B..
Jednocześnie zgodnie z dyspozycją art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd stwierdził w pkt III wyroku, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W tym kontekście wyjaśnienia wymaga, że dla dokonania oceny, czy w sprawie bezczynność miała charakter rażący należy uwzględnić stopień przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, okoliczności stanowiące przyczynę zwłoki organu oraz ewentualne czynności podejmowane przez organ. Rażące naruszenie prawa prowadzące do bezczynności musi mieć charakter oczywisty oraz wynikać z lekceważącego traktowania skarżącego i obowiązków organu wynikających z ustawy. Orzekając w tym zakresie Sąd wziął pod uwagę, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda był bezczynny przez okres ponad dwóch lat, zupełnie ignorując wniosek Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o ponowną weryfikację sprawy w związku z dodatkowymi dokumentami złożonymi przez stronę, który to wniosek wpłynął do niego w dniu 29 stycznia 2021 r. Dokumenty te były natomiast podstawą do ustalenia, że w sprawie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem w kwietniu 2023 r., bez podjęcia żadnych innych istotnych czynności w sprawie, Wojewoda uznał, że przepisy o koordynacji zabezpieczenia mają zastosowanie do O. B. od dnia 1 lutego 2019 do dnia 31 maja 2021 r. ponieważ ojciec dziecka – D. B. podlega ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. .
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 480,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.