II SAB/Po 41/24

II SAB/Po 41/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II OSK 1663/24 - Wyrok NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 167
art. 1 ust. 1 i 3, art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Dz.U. 2023 poz 519
art. 210, art. 223
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2024 r. w sprawie ze skargi małoletniego O. M. działającego przez przedstawiciela ustawowego N. M. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę.
Uzasadnienie
Dnia 9 sierpnia 2023 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. wpłynął wniosek małoletniego O. M. działającego przez przedstawiciela ustawowego N. M. o udzielenie jemu jako cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Z wniosku wynika, że strona mieszka na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od 2017 r.
Pismem z dnia 13 października 2023 r. wezwano stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, które strona uzupełniła 8 listopada 2023 r.
Pismem z dnia 10 lutego 2024 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła ponaglenie na przewlekłość Wojewody.
Pismem z dnia 15 lutego 2024 r. Wojewoda pozostawił ponaglenie bez rozpoznania.
Dnia 16 lutego 2024 r. strona skarżący, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Wojewody w prowadzeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Strona wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, przyznanie skarżącemu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w przepisach prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Ponadto strona wniosła aby Sądu nie stosował przepisu art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 164 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy").
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zgodnie z art. 223 w związku z art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm., zwanej dalej "u.c."), sprawa o udzielenie wnioskowanego zezwolenia powinna zakończyć się w terminie sześciu miesięcy, a decyzja w niniejszej sprawie powinna zostać wydana najpóźniej 8 lutego 2024 r.
Strona wskazała, iż ustawodawca ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy, wyłączył na czas do dnia 4 marca 2024 r. przepisy o biegu terminów i o bezczynności. Z tego względu żaden cudzoziemiec nie może złożyć skargi na bezczynność do sądu, bezprzedmiotowe mają stać się wszystkie sprawy złożone po dniu 24 lutego 2022 r. Jak wynika z Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego rozpoznania jego sprawy przez niezależny sąd. Wprowadzenie takiej regulacji jak ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy pozbawia cudzoziemców ochrony prawnej przez sąd. Prawo do sądu jest więc gwarantowanym prawem i jest respektowane w każdym porządku prawnym, co ma pierwszeństwo przed każdą ustawą, która w jakikolwiek sposób chciałaby to ograniczyć.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie wskazując, że pozostawił ponaglenie bez rozpoznania, a więc należy stwierdzić, iż ponaglenie nie zostało wniesione, a tym samym strona skarżąca nie wyczerpała wszystkich środków zaskarżenia. Organ wskazał, że termin do wydania decyzji o zezwoleniu na pobyt rezydenta długoterminowego UE biegnie od momentu, w którym złożył wniosek w sprawie, stawił się w siedzibie organu lub wniosek jest wolny od braków formalnych. Dopiero wtedy można mówić o wszczęciu postępowania.
Wojewoda podniósł, że wejście w życie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy doprowadziło do zawieszenia wszystkich postępowań z udziałem cudzoziemców, a jeżeli termin się nie rozpoczął, złożenie wniosku nie inicjuje postępowania. Termin ten jest nadal zawieszony, ponieważ nowelizacja ustawy przedłużyła zawieszenie do dnia 30 czerwca 2024 r. Wojewoda wyjaśnił, że użycie w ustawie określenia "cudzoziemiec" bez wprowadzenia osobnej definicji sprawia, że należy je interpretować tak jak w przepisie art. 3 pkt 2 u.c. Dlatego organ uważa, że zawieszenie wszystkich postępowań administracyjnych dotyczy wszystkich cudzoziemców bez wyjątku.
Dalej Wojewoda przeszedł do wyjaśnienia, że [...] Urząd Wojewódzki w P. wraz ze wszystkimi jego delegaturami boryka się z ponadnormatywnym wpływem spraw. Z tego względu, postępowania ulegają wydłużeniu i trudno o terminowe załatwienie spraw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Zatem do skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Z treści przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika bowiem, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie" po wniesieniu ponaglenia. Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być skutecznie wniesiona w toku postępowania aż do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (uchwała NSA z 07 marca 2022r., sygn. akt II OPS 1/21, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłość organu została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, zatem jest z tych powodów dopuszczalna.
Z tych też względów skargę w niniejszej sprawie uznać należy za dopuszczalną, a zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi za niezasadny.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podniósł, iż przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy doprowadziły do zawieszenia wszystkich terminów w postępowaniach administracyjnych, które toczą się w myśl przepisów o cudzoziemcach. Jak stanowi art. 100c ust. 1 pkt 1 oraz analogicznie art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie do dnia, odpowiednio, 31 grudnia 2022 r. i 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponadto w ust. 3 obu z tych przepisów wskazano, że w ww. okresach przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (pkt 1) oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2).
Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska Wojewody, ani stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych, które są zbieżne z poglądem Wojewody, iż w przypadku wniesienia skargi w ww. okresie jest ona niedopuszczalna, ponieważ w myśl ww. regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dochodzi do sytuacji, w której w sprawach z zakresu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie można zastosować przepisów o bezczynności, a więc nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 37 k.p.a. W konsekwencji nie da się, w myśl twierdzeń Wojewody, wnieść ponaglenia, a następnie, nie można skutecznie wnieść skargi na bezczynność, gdyż jak Sąd wyjaśnił powyżej, dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania niezbędne jest uprzednie wniesienie ponaglenia (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, komentowana regulacja stanowi pośrednie wyłącznie konstytucyjnego prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP, co uznać należy za niedopuszczalne.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga zarzuca jedną z postaci opieszałości wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., tj. przewlekłe prowadzenie postępowania.
Wobec powyższego wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 05 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 CBOSA ) zajęto stanowisko, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.
Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. art. 37 § 1 k.p.a.; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., II OSK 349/18 oraz z dnia 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18 – CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 6 wyd., Warszawa 2019, str. 91).
Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Kierując się powyższym, Sąd uznał, że Wojewoda nie dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej.
Strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Uzyskanie tego uprawnienia następuje w trybie art. 35 § 3 k.p.a. i art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.c., zgodnie z którymi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie sześciu miesięcy.
Zgodnie z art. 210 ust. 2 u.c. termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemiec nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.
W niniejszej sprawie wprawdzie wniosek do organu wpłynął dnia 9 sierpnia 2023 r. to jednakże należy mieć na uwadze, iż zawierał on braki i został uzupełniony dopiero dnia 8 listopada 2023 r. co zaś oznacza, że 6 miesięczny termin upływał dnia 8 maja 2024 r., a więc dopiero po wniesieniu skargi.
Ponadto w tym miejscu wskazać należy, iż z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie kolejna regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepisy art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."
Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy została "prolongowana" na kolejny okres – najpierw do 24 sierpnia 2023 r., a później do 4 marca 2024 r. – w dodanym 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185), następnie znowelizowanym 27 czerwca 2023 r. (zob. art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 1088). Obecnie podany termin obowiązywania omawianych przepisów został znów przedłużony do 30 czerwca 2024 r. (zob. art. 1 pkt 1 ustawy z 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz. U. z 2024 r., poz. 232) – obejmując w konsekwencji łącznie okres ponad dwóch lat, licząc od dnia wejścia w życie art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Na tle przywołanych przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy sprawy sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności lub przewlekłości wojewodów w wydawaniu zezwoleń na pobyt czasowy (i pracę) nie były i nadal nie są rozstrzygane jednolicie.
W myśl poglądu najdalej idącego przyjmuje się, że z uwagi na brzmienie art. 100c ust. 3 i 4 (odpowiednio: art. 100d ust. 3 i 4) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy skarga na bezczynność lub przewlekłość organu w rozpoznawaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu z wyjątkiem spraw, w których stan bezczynności lub przewlekłości zaistniał przed 15 kwietnia 2022 r. (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 510/23, zob. też postanowienia WSA m.in.: z 4 października 2023 r., sygn. akt III SAB/Lu 35/23, z 19 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 99/23). Druga grupa rozstrzygnięć o charakterze formalnym obejmuje przypadki, w których sądy orzekają o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego uznając, że konieczność zastosowania art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy i skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego (por. np. postanowienia WSA: z 14 września 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 113/23, z 21 września 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 92/23, z 5 października 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 102/23). W kolejnym nurcie orzeczniczym prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym, choć regulacja art. 100c ust. 4 (odpowiednio art. 100d ust. 4) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie wyłącza dopuszczalności skargi, to jednak ustanowione w art. 100c ust. 1 (odpowiednio art. 100d ust. 1) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wstrzymanie (rozpoczęcia) biegu terminu do załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy, a także unormowanie art. 100c ust. 3 (odpowiednio art. 100d ust. 3) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wykluczają możliwość zarzucenia (stwierdzenia) w postępowaniu sądowym stanu bezczynności lub przewlekłości organu, co uzasadnia oddalenie skargi (por. np. wyroki WSA: z 3 lutego 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 174/22, z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 56/23, z 12 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 333/23). Wreszcie, spotyka się dość liczną grupę orzeczeń bazującą na zwężającej wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – ograniczającej ów zakres tylko do spraw z wniosków obywateli Ukrainy, a niekiedy wyłącznie takich obywateli tego państwa, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, którego dotyczy cytowana ustawa – w których sądy stwierdzają bezczynność lub przewlekłość organu w sprawach dotyczących pozostałych cudzoziemców (por. np. wyroki WSA: z 9 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/Łd 158/22, z 30 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 43/23, z 10 października 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 116/23, z 17 października 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 87/23).
Sąd nie podziela przywołanej ostatnio zwężającej wykładni, gdyż przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy (wszystkich, a nie tylko tych, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym), ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22, por. także M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik, w: Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Komentarz, pod red. W. Klausa, Warszawa 2022, uw. 2 do art. 100c, G. Wymysłowski, w: Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Komentarz z wzorami..., pod red. P. Drembkowskiego, Warszawa 2022, art. 100c, Nb 6). Przemawia za tym literalne brzmienie tych przepisów, w których mowa expressis verbis o "cudzoziemcach", bez żadnego dookreślenia (w szczególności zawężającego to określenie tylko do obywateli Ukrainy). Wypada zauważyć, że na gruncie ustawy o pomocy w regulacjach "dedykowanych" wyłącznie obywatelom Ukrainy ustawodawca posługuje się konsekwentnie takim właśnie określeniem ("obywatele Ukrainy"), w przyjętym na potrzeby tej ustawy, nota bene szerszym niż potoczne znaczeniu (por. definicję legalną z art. 1 ust. 2 tej ustawy). Zarazem analizowana ustawa nie wprowadziła własnej definicji "cudzoziemca", co oznacza, że określenie to należy rozumieć w sposób ustalony w art. 3 pkt 2 u.c. W konsekwencji unormowania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wypada interpretować jako odnoszące się do wymienionych w ust. 1 tego artykułu kategorii spraw dotyczących nie tylko obywateli Ukrainy, ale "każdego, kto nie jest obywatelem polskim". Sama zaś okoliczność, że tym sposobem powyżej wskazane unormowania kręgiem adresatów wykraczają poza zakres podmiotowy wyznaczony w tytule ustawy ("...o pomocy obywatelom Ukrainy...") oraz w jej art. 1 świadczy co najwyżej o naruszeniu zasad techniki prawodawczej (por. zwłaszcza § 3 ust. 2 ZTP), które nie daje wszakże dostatecznych podstaw do podważania mocy wiążącej przepisów art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ani do ich odmiennej, zwężającej wykładni.
Biorąc powyższe regulacje pod uwagę należy stwierdzić, że bieg terminu załatwienia sprawy strony skarżącej został zawieszony przed upływem ustawowego terminu do jej załatwienia i zawieszenie to trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 czerwca 2024 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024 r., II OSK 370/24). Powyższe nie świadczy jednak o niedopuszczalności skargi, a jedynie o jej bezzasadności.
W tym miejscu wskazać należy, iż przy wykładni omawianym przepisów trzeba mieć na względzie cel, jaki przyświecał ustawodawcy w przyjęciu ww. zapisów. O ile można zgodzić się ze stroną skarżącą, że ustawodawca nie określił jasno tego celu chociażby w uzasadnieniu do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, to jednak warstwa normatywna wskazuje to, co chciał osiągnąć ustawodawca. Postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE są zawieszone, ale nie oznacza to, że pozycja prawna obywateli Ukrainy jest przez to gorsza niż wszystkich innych obywateli, czy to polskich czy to innych cudzoziemców. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, jak to już wskazano wyżej, ma na celu ex lege zalegalizowanie pobytu Ukraińców oraz przyznanie im szerokiej gamy świadczeń dla zabezpieczenia ich pobytu w Polsce w związku z trwającą na Ukrainie wojną (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1411/22, dostępny w CBOSA). Chociaż proceduralnie nie można otrzymać upragnionego zezwolenia, to jednak ustawodawca wprowadził regulacje, które z mocy prawa przyznają status odpowiadający temu, o jaki starania podjął obywatel państwa trzeciego. Warto bowiem zestawić treść art. 1 ust. 1 i 3 i art. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z przepisami u.c. o zezwoleniu na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ale także z pkt 2 preambuły do dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE z 2004 r. Nr 16 poz. 44). Jak wskazuje się w tejże preambule: "Rada Europejska podczas szczególnego szczytu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. oświadczyła, że status prawny obywateli państw trzecich powinien zostać zbliżony do statusu obywateli Państw Członkowskich oraz że osoba, która zamieszkiwała legalnie na terytorium Państwa Członkowskiego przez określony czas i która posiada zezwolenie na pobyt długoterminowy, powinna uzyskać w tym Państwie Członkowskim zestaw jednolitych praw, jak najbardziej zbliżonych do praw przyznanych obywatelom Unii Europejskiej".
Celem wskazanej dyrektywy jest m.in. ustanowienie zbioru zasad regulujących procedury rozpatrywania wniosków o przyznanie statusu rezydenta długoterminowego (10), jak zapisano w preambule. Procedury te powinny być skuteczne i możliwe do zrealizowania, uwzględniając zwykłe obciążenie pracą administracji Państw Członkowskich, jak również powinny być przejrzyste i sprawiedliwe w celu zapewnienia właściwej pewności prawnej danym osobom. Nie powinny one stanowić środka utrudniającego wykonywanie prawa pobytu.
Ten sam cel w okresie zawieszenia wszelkich postępowań z uwagi na art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, został osiągnięty, co prawda czasowo, ale z uwagi na samą treść ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Z tego względu nie sposób stwierdzić, że przewlekłość, jaka była zarzucana Wojewodzie, miała miejsce, kiedy rzeczywiście terminy do załatwienia sprawy zostały zawieszone. Wojewoda w tempie dopuszczalnym przez okoliczności faktyczne podejmował działania celem rozpoznania sprawy.
Sąd miał przy tym na uwadze, iż omawiana dyrektywa przewiduje zawieszenie terminu do wydania decyzji w konkretnej sprawie z uwagi na jej skomplikowany charakter, to jednakże mając na uwadze całokształt regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w tym przepisy legalizujące pobyt Ukraińców, przedłużające ważność pozwoleń czasowych (art. 42 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy), Sąd uznał, że brak jest podstaw na gruncie niniejszej sprawy, gdzie pobyt strony skarżącej jest legalny, do odmowy stosowania art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na względzie, iż strona skarżąca posiada obecnie ważne zezwolenie na pobyt czasowy (k. [...] akt administracyjnych), a więc korzysta z praw zbliżonych do praw przyznanym obywatelom Unii Europejskiej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby doprowadzić do stwierdzenia o istnieniu przewlekłości po stronie Wojewody.
W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.