II SAB/PO 40/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na przewlekłość postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, uznając, że przepisy o pomocy obywatelom Ukrainy zawiesiły terminy postępowań.
Skarga dotyczyła przewlekłości Wojewody w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Sąd uznał, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zawiesiły biegi terminów załatwiania spraw dotyczących cudzoziemców, w tym wnioskodawcy. W związku z tym, nie można było zarzucić organowi opieszałości w tym okresie. Mimo że skarżący otrzymał ostatecznie zezwolenie, sąd oddalił skargę, stwierdzając brak przewlekłości w rozumieniu przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę B. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Skarżący zarzucił organowi opieszałość, wskazując na upływ ponad ośmiu miesięcy od złożenia wniosku bez wydania decyzji. Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy zawiesiła biegi terminów postępowań dotyczących cudzoziemców do dnia 30 czerwca 2024 r. Sąd, analizując przepisy, nie podzielił stanowiska Wojewody w zakresie interpretacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Stwierdził, że zawieszenie terminów dotyczy głównie obywateli Ukrainy, a nie wszystkich cudzoziemców. Jednakże, sąd uznał, że zgodnie z art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, opóźnienia w postępowaniach w okresie zawieszenia nie mogą być podstawą do wnoszenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości. W związku z tym, mimo że skarżący otrzymał ostatecznie zezwolenie, sąd oddalił skargę, uznając, że w okresie zawieszenia nie można było zarzucić Wojewodzie przewlekłości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te zawieszają biegi terminów postępowań dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców, ale opóźnienia w tym okresie nie mogą być podstawą do wnoszenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy zawiesza terminy postępowań, to art. 100d ust. 4 tej ustawy wyłącza możliwość kwestionowania opóźnień w tym okresie poprzez skargę na przewlekłość. Celem ustawy było zapewnienie legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, a nie pozbawienie innych cudzoziemców ochrony prawnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100d § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zawiesza biegi terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE.
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100d § 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zaprzestanie czynności przez organ lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie zawieszenia nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Pomocnicze
u.c. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dotyczy wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
u.c. art. 223
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dotyczy wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
k.p.a. art. 35 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Obliguje organ administracji publicznej do działania bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje bezczynność jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 37 § § 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Ponaglenie pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli nie upłynął jeszcze termin wskazany w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznawanie spraw w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kognicja sądów administracyjnych obejmuje bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami skargi i bada sprawę wszechstronnie.
p.p.s.a. art. 52 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 52 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez niezależny sąd.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zawieszają biegi terminów postępowań dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców. Opóźnienia w postępowaniach w okresie zawieszenia nie mogą być podstawą do wnoszenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości (art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Odrzucone argumenty
Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, ponieważ minęło ponad sześć miesięcy od złożenia wniosku bez wydania decyzji. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie powinna pozbawiać cudzoziemców prawa do sądu i możliwości kwestionowania bezczynności organów.
Godne uwagi sformułowania
komentowana regulacja stanowi pośrednie wyłącznie konstytucyjnego prawa do sądu ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy ma na celu ex lege zalegalizowanie pobytu Ukraińców oraz przyznanie im szerokiej gamy świadczeń nie sposób stwierdzić, że przewlekłość, jaka była zarzucana Wojewodzie, miała miejsce, kiedy rzeczywiście postępowania administracyjne zostały zawieszone.
Skład orzekający
Tomasz Świstak
przewodniczący
Wiesława Batorowicz
sprawozdawca
Arkadiusz Skomra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście przewlekłości postępowań administracyjnych dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej wpływem na biegi terminów w postępowaniach administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji przepisów szczególnych (ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego i prawem do sądu, co jest istotne dla praktyków prawa imigracyjnego i administracyjnego.
“Czy ustawa o pomocy Ukraińcom zamyka drogę do sądu w sprawach o pobyt?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Po 40/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Arkadiusz Skomra Tomasz Świstak /przewodniczący/ Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 Sygn. powiązane II OSK 1974/24 - Wyrok NSA z 2025-02-25 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Dnia 13 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. H. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga B. H. (ob. [...], zwanego dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym") na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę (zwanego dalej "Wojewodą" lub "organem") postępowania w sprawie udzielenia jemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Zarzucany stan przewlekłości powstał w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny. Dnia 13 kwietnia 2023 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie jemu jako cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z wniosku skarżącego wynika, że na z przerwami mieszka na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od 2014 r. Obecnie pobyt wnioskodawcy w Polsce wiąże się z wykonywaną przez niego pracą. Do wniosku przedłożono kopię paszportu, dokumenty potwierdzające zatrudnienie, certyfikat znajomości języka polskiego, deklaracje podatkowe oraz ubezpieczeniowe, a także umowę najmu mieszkania. Wnioskodawca przebywa obecnie legalnie w Polsce na podstawie decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę. Zezwolenie to obowiązuje do dnia 21 sierpnia 2025 r. Sprawę niezwłocznie zarejestrowano oraz przekazano wniosek skarżącego do zaopiniowania przez Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. wnioskodawca wniósł ponaglenie na przewlekłość Wojewody. Wnioskodawca wskazała, że minęły ponad osiem miesięcy odkąd złożył wniosek o udzielenie jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w [...] Urzędzie Wojewódzkim w P., a mimo to sprawa nie została załatwiona. Jak wynika z art. 223 w związku z art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm., zwanej dalej "u.c."), sprawa o udzielenie wnioskowanego zezwolenia powinna zakończyć się w terminie sześciu miesięcy. Minęło już trzy miesiące, a Wojewoda nie zrobił nic. Chociaż przepisu u.c. w zakresie terminu załatwienia sprawy stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") w kontekście terminów załatwiania sprawy, nadal obowiązuje przepis art. 35 § 1 i 2 k.p.a., które obligują organ administracji publicznej do działania bez zbędnej zwłoki. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że Wojewoda często podnosi w sprawach z jego udziałem, że bezczynność, czy też przewlekłość nie podlegają sankcjonowaniu z uwagi na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 164 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy"), które zawiesiły wszystkie postępowania z udziałem cudzoziemców do dnia 4 marca 2024 r. Z tego względu żaden cudzoziemiec nie może złożyć skargi na bezczynność do sądu, bezprzedmiotowe mają stać się wszystkie sprawy złożone po dniu 24 lutego 2022 r. Jak wynika z Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego rozpoznania jego sprawy przez niezależny sąd. Wprowadzenie takiej regulacji jak ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy pozbawia cudzoziemców ochrony prawnej przez sąd. Prawo do sądu jest więc gwarantowanym prawem i jest respektowane w każdym porządku prawnym, co ma pierwszeństwo przed każdą ustawą, która w jakikolwiek sposób chciałaby to ograniczyć. Pismem z dnia 23 stycznia 2024 r., Wojewoda pozostawił ponaglenie bez rozpoznania. Uznano bowiem, że w myśl art. 37 § 3a k.p.a. ponaglenie pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli nie upłynął jeszcze termin wskazany w art. 35 k.p.a. albo w przepisach szczególnych. Wojewoda powołał przepis art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w myśl której wszystkie postępowania z udziałem cudzoziemców są zawieszone do dnia 4 marca 2024 r. Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. Wojewoda wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych. Dnia 13 lutego 2024 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adw. P. L. – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Wojewody w prowadzeniu postępowania z jego udziałem w sprawie udzielenia jemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, przyznanie skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w przepisach prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący zaapelował do Sądu, aby ten nie stosował przepisu art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Uzasadnienie skargi jest bardzo podobne do uzasadnienia ponaglenia. Wojewoda złożył odpowiedź na skargę, w której wniósł o odrzucenie skargi w całości. Wojewoda pozostawił ponaglenie bez rozpoznania, a więc należy stwierdzić, że ponaglenie nie zostało wniesione, a tym samym skarżący nie wyczerpał wszystkich środków zaskarżenia. Organ wskazał, ze termin do wydania decyzji o zezwoleniu na pobyt rezydenta długoterminowego UE biegnie od momentu, w którym złożył wniosek w sprawie, stawił się w siedzibie organu lub wniosek jest wolny od braków formalnych. Dopiero wtedy można mówić o wszczęciu postępowania. Wojewoda podniósł, że wejście w życie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy doprowadziło do zawieszenia wszystkich postępowań z udziałem cudzoziemców, a w jeżeli termin się nie rozpoczął, złożenie wniosku nie inicjuje postępowania. Termin ten jest nadal zawieszony, ponieważ nowelizacja ustawy przedłużyła zawieszenie do dnia 30 czerwca 2024 r. Wojewoda twierdzi, że użycie w ustawie określenia "cudzoziemiec" bez wprowadzenia osobnej definicji sprawia, że należy je interpretować tak jak w przepisie art. 3 pkt 2 u.c. Dlatego organ uważa, że zawieszenie wszystkich postępowań administracyjnych dotyczy wszystkich cudzoziemców bez wyjątku. Dalej Wojewoda przeszedł do wyjaśnienia, że [...] Urząd Wojewódzki w P. wraz ze wszystkimi jego delegaturami boryka się z ponadnormatywnym wpływem spraw. Z tego względu, postępowania ulegają wydłużeniu i trudno o terminowe załatwienie spraw. Do tego dochodzi także częsta rotacja kadry urzędniczej. Wojewoda wniósł o oddalenie żądań skarżącej dotyczących przyznania sumy pieniężnej. Zdaniem organu, tylko w rażących sytuacjach można stosować tak dolegliwy środek dyscyplinowania organu administracji publicznej. Decyzją z dnia 6 marca 2024 r., nr [...], Wojewoda udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania". Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy przewlekłości Wojewody w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 10 maja 2024 r., Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 13 czerwca 2024 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do uwzględnienia tych okoliczności sprawy, które mają znaczenie dla wyniku sprawy, a nie zostały podniesione w skardze. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. W sprawach tego rodzaju skarg nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze (por. postanowienie NSA z dnia: 10 października 2013 r., sygn. I OZ 893/13 oraz 2 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Nieistotne jest także to, co ostatecznie stanie się z ponagleniem. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – ponaglenie złożono pismem z dnia 18 stycznia 2024 r., zatem przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość Wojewody rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Przede wszystkim, przyjdzie wyjaśnić, dlaczego skarga została dopuszczona do merytorycznego rozpoznania wbrew twierdzeniom Wojewody, przedstawionym w odpowiedzi na skargę. Zauważyć należy, iż stan "przewlekłego prowadzenie postępowania" wyodrębniono z dotychczasowego pojęcia "bezczynności" w celu rozszerzenia ochrony prawnej stron przed naruszaniem przez organy terminowego załatwiania spraw. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ). Przewlekłość z kolei odnosi się do oceny sprawności działania organu – w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce, jeżeli jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, podejmuje czynności opieszale, naruszając zasadę szybkości postępowania z art. 12 k.p.a., a podejmowane przez niego czynności mają charakter pozorny lub nieistotny dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia: 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13, 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/13, dostępne w CBOSA). Zatem, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych i zbędnych. Warto dodać, że stwierdzenie, iż organ jest bezczynny musi być warunkowane formalnym uchybieniem terminom załatwienia sprawy. Innymi słowy, organ nie może się uchylić od zarzutu bezczynności, chociażby nawet podejmował działania, ale nie zakończył postępowania w terminie do tego przewidzianym. Sąd badając bezczynność kontroluje terminowość załatwienia sprawy, przy czym oczywiście musi mieć na względzie wymogi z art. 35-36 k.p.a. Regulacje zawarte w tych przepisach wyznaczają – jak wyżej wyjaśniono – granice, od której stwierdzona może zostać bezczynność organu, jednak również stanowią pewną perspektywę dla oceny przewlekłości. Skarżący zarzuca Wojewodzie przewlekłość w sprawie rozpoznania jego wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wojewoda odrzuca wszystkie zarzuty, twierdząc, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy doprowadziły do zawieszenia wszystkich terminów w postępowaniach administracyjnych, które toczą się w myśl przepisów o cudzoziemcach. Jak stanowi art. 100c ust. 1 pkt 1 oraz analogicznie art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie do dnia, odpowiednio, 31 grudnia 2022 r. i 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponadto w ust. 3 obu z tych przepisów wskazano, że w ww. okresach przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (pkt 1) oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2). Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska Wojewody, ani stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych, które są zbieżne z poglądem Wojewody. W myśl ww. regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dochodzi do sytuacji, w której w sprawach z zakresu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie można zastosować przepisów o bezczynności, a więc nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 37 k.p.a. W konsekwencji nie da się, w myśl twierdzeń Wojewody, wnieść ponaglenia, a następnie, nie można skutecznie wnieść skargi na bezczynność, gdyż jak Sąd wyjaśnił powyżej, dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania niezbędne jest uprzednie wniesienie ponaglenia (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, komentowana regulacja stanowi pośrednie wyłącznie konstytucyjnego prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP. Sąd zwraca uwagę, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy określa zarówno cel zawartych w niej unormowań jak i podmiotowy zakres jej zastosowania. Z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że określa ona szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ilekroć w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także "nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy", o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Unormowana w art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy instytucja wstrzymania biegu "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi" zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 (a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy). Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy udziela bowiem ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego pobytu oraz prawa do wykonywania pracy cudzoziemcom określonym w art. 1 (zasadniczo obywatelom Ukrainy), wyłączając tym samym konieczność wydawania w ich sprawach powołanych wyżej zezwoleń. Natomiast stosowanie uregulowanej w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy instytucji wstrzymania biegu terminów do spraw zezwoleń dotyczących wszystkich innych cudzoziemców, stałoby w sprzeczności z wymaganiami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie zostali oni bowiem zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pobyt stały ani czasowy, tak więc nie sposób stwierdzić, jakie ratio legis miałoby w tym przypadku przemawiać za zwolnieniem organów z obowiązku terminowego rozpatrywania ich wniosków. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie jemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Uzyskanie tego uprawnienia następuje w trybie art. 35 § 3 k.p.a. i art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.c., zgodnie z którymi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie sześciu miesięcy. W myśl art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Biorąc powyższe regulacje pod uwagę należy stwierdzić, że bieg terminu załatwienia sprawy skarżącej został zawieszony przed upływem ustawowego terminu do jej załatwienia i zawieszenie to trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 czerwca 2024 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Trzeba mieć na względzie cel, jaki przyświecał ustawodawca. O ile można zgodzić się ze skarżącym, że ustawodawca nie określił jasno tego celu chociażby w uzasadnieniu do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, to jednak warstwa normatywna wskazuje to, co chciał osiągnąć ustawodawca. Postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE są zawieszone, ale nie oznacza to, że pozycja prawna obywateli Ukrainy jest przez to gorsza niż wszystkich innych obywateli, czy to polskich czy to innych cudzoziemców. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, jak to już wskazano wyżej, ma na celu ex lege zalegalizowanie pobytu Ukraińców oraz przyznanie im szerokiej gamy świadczeń dla zabezpieczenia ich pobytu w Polsce w związku z trwającą na Ukrainie wojną (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1411/22, dostępny w CBOSA). Chociaż proceduralnie nie można otrzymać upragnionego zezwolenia, to jednak ustawodawca wprowadził regulacje, które z mocy prawa przyznają status odpowiadający temu, o jaki starania podjął obywatel państwa trzeciego. Warto bowiem zestawić treść art. 1 ust. 1 i 3 i art. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z przepisami u.c. o zezwoleniu na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ale także z pkt 2 preambuły do dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE z 2004 r. Nr 16 poz. 44). Jak wskazuje się w tejże preambule: "Rada Europejska podczas szczególnego szczytu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. oświadczyła, że status prawny obywateli państw trzecich powinien zostać zbliżony do statusu obywateli Państw Członkowskich oraz że osoba, która zamieszkiwała legalnie na terytorium Państwa Członkowskiego przez określony czas i która posiada zezwolenie na pobyt długoterminowy, powinna uzyskać w tym Państwie Członkowskim zestaw jednolitych praw, jak najbardziej zbliżonych do praw przyznanych obywatelom Unii Europejskiej". Ten sam cel w okresie zawieszenia wszelkich postępowań z uwagi na art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, został osiągnięty, co prawda czasowo, ale z uwagi na samą treść ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Z tego względu nie sposób stwierdzić, że przewlekłość, jaka była zarzucana Wojewodzie, miała miejsce, kiedy rzeczywiście postępowania administracyjne zostały zawieszone. Wojewoda w tempie dopuszczalnym przez okoliczności faktyczne, ostatecznie wydał decyzję administracyjną, o którą wnioskował skarżący, jednakże to nie zmienia oceny, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wyłącza możliwość prowadzenia postępowań z udziałem Ukraińców. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby doprowadzić do stwierdzenia o istnieniu przewlekłości po stronie Wojewody. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI