II SAB/Po 273/25

II SAB/Po 273/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-01-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jakub Zieliński /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Robert Talaga
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Sentencja
Dnia 28 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi B. M. na bezczynność Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia 1. zobowiązuje Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności do załatwienia sprawy z wniosku B. M. z dnia 07 października 2024 r. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w punkcie 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r., nr [...]/2024/1, wydaną w sprawie nr [...] Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (dalej jako: "Zespół" lub "Organ") ustalił poziom potrzeby wsparcia B. M. (dalej jako: "strona") od dnia złożenia wniosku na 65 pkt (w skali punktowej 0-100).
Decyzja ta doręczona została stronie w dniu 22 lipca 2025 r.
Pismem z dnia 31 lipca 2025 r. B. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nie zgadza się z poczynionymi przez Zespół ustaleniami dotyczącymi jej stanu zdrowia i jego wpływu na zdolność do samodzielnego funkcjonowania.
Pismem z dnia 21 października 2025 r. strona wniosła ponaglenie do Organu twierdząc, że postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły i wobec tego wniosła o: wyznaczenie terminu załatwienia sprawy, wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości oraz stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia 24 października 2025 r. Zespół zawiadomił stronę o miejscu i terminie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia.
Pismem z dnia 24 października 2025 r. (wniesionym do Organu w dniu 29 października 2025 r.) B. M. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Zespołu w rozpoznaniu jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wskazała, że od momentu złożenia ww. wniosku wielokrotnie starała się osobiście oraz za pośrednictwem opiekującej się nią córki uzyskać informację, na jakim etapie rozpatrywania znajduje się jej wniosek. Początkowo przekazano jej, że średni czas wymagany na rozpatrzenie wniosku wynosi ok. 8-9 tygodni, natomiast w dniu 9 października 2025 r. skarżącą poinformowano, że termin komisji to kolejne ok. 2-3 miesiące. Organ, na dzień sporządzenia skargi nie wystosował do skarżącej żadnego pisma.
Wobec przedstawionych okoliczności niniejszej sprawy, skarżąca wniosła o: zobowiązanie Zespołu do wydania decyzji oraz zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Zespół wniósł o jej oddalenie wskazując, że wnioski o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia rozpatrywane są zgodnie z kolejnością ich wpływu do Organu. W Województwie odnotowano wpływ około 50 tys. takich wniosków. Nadto Zespół nieustannie podejmuje działania, mające na celu usprawnienie działania oraz przyspieszenie realizacji nałożonych zadań.
Z kolei pismem z dnia 28 października 2025 r. Organ przekazał ponaglenie do właściwego organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. legalności sposobu działania organów administracji publicznej w konkretnych sprawach z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Z przepisów art. 149 § 1 i 1a P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Należy wskazać, że art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a.") przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie pismem z dnia 21 października 2025 r. skarżąca wniosła do organu ponaglenie w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarga na bezczynność wpłynęła natomiast do Organu w dniu 29 października 2025 r., a więc po wniesieniu ponaglenia.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w ww. przepisach.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać najpierw należy, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Mają także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania kluczowa jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a."). Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 6b3 w zw. z art. 6b4 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.) decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek, który jest rozpatrywany w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu. W tym samym terminie organ ten zobowiązany jest do działania w przypadku rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy
Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 K.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie Zespół nie poinformował skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy na podstawie art. 36 K.p.a., a informację o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy wystosował dopiero dzień przed datą wniesienia skargi na bezczynność. Zaznaczenia przy tym wymaga, że postępowanie niniejsze toczyło się z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co sprawia, że mamy do czynienia z postępowaniem odwoławczym. Organ, na podstawie art. 35 § 3 in fine w zw. z art. 127 § 3 in fine K.p.a., zobowiązany był do rozpatrzenia żądania skarżącej w terminie miesiąca. Opisane okoliczności powodują z kolei, że nie można uznać, iż organ skutecznie uchronił się przed zarzutem bezczynności.
Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w ustawowo przewidzianym terminie (w przedmiotowej sprawie ten termin to 3 miesiące) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności.
Bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 K.p.a.
W niniejszej sprawie Zespół wobec braku zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, pozostawał w bezczynności przez okres około 2 miesięcy. Miesięczny termin na załatwienie sprawy minął bowiem z dniem 31 sierpnia 2025 r., a zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozpatrzenia wniosku skarżącej datowane jest na dzień 28 października 2025 r.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia dla B. M. w terminie mieisąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku).
Należy wskazać, że każda bezczynność i przewlekłość w postępowaniu jest naruszeniem prawa, godzi bowiem w zasady prowadzenia postępowania wskazane w K.p.a., jednak nie każda bezczynność i przewlekłość powoduje, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności i przewlekłości.
Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie.
Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Z informacji przekazanych w odpowiedzi na skargę wynika bardzo wysokie obciążenie Organu w zakresie ilości prowadzonych przez niego spraw, braki kadrowe oraz problemy organizacyjne. Sad nie widzi podstaw, by kwestionować informacje podane przez organ w tym zakresie.
Organ wskazał również na szereg konkretnych działań podjętych w celu poprawy sytuacji, takich jak: oddelegowanie pracowników z innych wydziałów, nabór na dodatkowe etaty, propozycja współpracy przekazana do Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie, Powiatowych Urzędów Pracy, [...] Oddziału Terenowego Biura Krajowej Izby Fizjoterapeutów, powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności, Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w [...], żeby zwiększyć liczbę specjalistów biorących udział w komisjach ustalających poziom potrzeby wsparcia, zmiany na stronie internetowej, zatrudnienie pracowników na infolinii oraz zakup dodatkowego sprzętu.
W ocenie Sądu, bezczynność organu nie może być oceniona jako rażąca przede wszystkim z uwagi na przedstawione przez organ obiektywne okoliczności wpływające na brak możliwości załatwienia sprawy w wymaganym terminie, a także działania podejmowane przez organ w celu poprawy szybkości załatwiania wniosków (punkt 3 sentencji wyroku). Niewątpliwie bezczynność organu nie jest wywołana lekceważeniem przez organ ciążących na nim obowiązków, lecz gwałtownym i dużym wzrostem wpływających wniosków, których organ nie jest w stanie rozpoznać w ustawowym terminie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uwzględnił skargę w tym zakresie, że na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., stwierdził, że Organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.) oraz zobowiązał Zespół do rozpatrzenia sprawy skarżącej na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.