II SAB/Po 213/25

II SAB/Po 213/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 6, art. 4 ust. 1, art. 10,  art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2025 r. w sprawie ze skargi J. J. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. Umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] października 2024r. o udostępnienie informacji publicznej II. Stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności III. Stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa IV. Zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. J. e-mailem z dnia 21 października 2024 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o udostępnienie informacji publicznej w formie skanów dokumentów, poprzez wskazanie:
1.rocznych informacji o działalności Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. jako terenowego organu niezespolonej administracji rządowej działającego w województwie wielkopolskim złożonych Wojewodzie W. na podstawie art. 58 ust. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 roku o wojewodzie i administracji rządowej w województwie za lata 2022-2023;
2.imiennej listy wszystkich osób pełniących funkcję publiczną świadczących pracę w poszczególnych komórkach organizacyjnych Urzędu Skarbowego w G. według stanu na dzień udzielenia odpowiedzi na niniejszy wniosek wraz ze wskazaniem stanowisk służbowych zajmowanych przez poszczególne osoby oraz ewentualnie posiadanych przez poszczególne osoby tytułów zawodowych i naukowych (w szczególności osób prowadzących postępowania w imieniu Naczelnika, sporządzających w imieniu Naczelnika projekty pism i wystąpień zewnętrznych oraz posiadających umocowania do wystosowywania takich wystąpień w imieniu Naczelnika);
3.informacji o stanowiskach zajmowanych przez osoby niepełniące funkcji publicznej w poszczególnych komórkach organizacyjnych Urzędu Skarbowego w G. według stanu na dzień udzielenia odpowiedzi na niniejszy wniosek wraz z informacją o liczbie takich stanowisk.
W dniu 4 listopada 2024 r. organ sporządził odpowiedź na zapytanie skarżącego i przekazał skarżącemu wnioskowane w pkt 1 informacje, natomiast w zakresie pytań nr 2 i 3 organ stwierdził, że zapytanie stanowi informację przetworzoną, której udzielenie jest uzależnione od wykazania, że jest to istotne dla interesu publicznego. W związku z powyższym organ wyznaczył wnioskodawcy termin 14 dni na wykazanie, że informacje te są istotne dla interesu publicznego. Wskazał również, że w przypadku nie wykazania wyżej wymienionych przesłanek, informacja nie zostanie udzielona.
J. J. w dniu 4 listopada 2024 r. skierował drogą elektroniczną odpowiedź do organu kwestionując stanowisko, że pytania nr 2 i 3 dotyczyły informacji publicznej przetworzonej.
Pismem z dnia 18 listopada 2024 r. organ wezwał skarżącego do podpisania wniosku i pisma z 4 listopada 2024 r. w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Dnia 29 listopada 2024 r. skarżący przesłał wydruki e-maili własnoręcznie podpisane.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. nr [...] orzekł o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 2 i 3 wniosku, uznając że skarżący nie wykazał szczególnie uzasadnionego interesu publicznego do uzyskania przedmiotowych informacji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. (dalej w skrócie DIAS) decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. nr UNP[...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z 20 grudnia 2024 r. nr: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji DIAS stwierdził, że organ I instancji nie wykazał w sposób wystarczający, że wnioskowane informacje mają charakter informacji publicznej przetworzonej, a więc takiej która po stronie organu wymagałaby dodatkowej analizy bliżej nieokreślonej liczby dokumentów oraz czasochłonnego przetworzenia i scalania danych, w celu udostępnienia wnioskodawcy żądanych danych.
Z akt sprawy wynika, że decyzja organu odwoławczego doręczona została organowi I instancji dnia 3 lutego 2025 r.
W dniu 10 lipca 2025 r. (wpływ do organu 14 lipca 2025 r.) J. J. złożył skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się:
1. zobowiązania Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 21 października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w części dot. jego pkt. 2 i 3,
2. stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze argumentowano, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. (znak: [...], UNP: [...]) uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 3 lutego 2025 r. Pomimo upływu ponad 5 miesięcy, organ I instancji nie udzielił żądanej informacji publicznej, nie wydał nowej decyzji odmownej, ani nie poinformował skarżącego o żadnych działaniach podejmowanych w sprawie, co jednoznacznie potwierdza bezczynność organu.
Pismem z dnia 15 lipca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zwrócił się do Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. o zwrot akt sprawy, które uzyskał w dniu 17 lipca 2025 r.
Dnia 18 lipca 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 21 października 2024 r. i udostępnił żądane w pkt 2 i 3 informacje. Organ przesłał skarżącemu imienną listę wszystkich osób pełniących funkcję publiczną świadczących prace w poszczególnych komórkach organizacyjnych Urzędu Skarbowego w G. , według stanu na dzień udzielenia odpowiedzi wraz ze wskazaniem stanowisk służbowych zajmowanych przez poszczególne osoby. Jednocześnie organ poinformował, iż nie posiada informacji dotyczących ewentualnych stopni naukowych posiadanych przez wskazanych w liście pracowników. Ponadto organ poinformował, iż w Urzędzie Skarbowym w G. na dwóch stanowiskach pracy (referenta i specjalisty) w jednej komórce organizacyjnej, tj. w "Wieloosobowym Stanowisku Wsparcia", zatrudnione są osoby nie pełniące funkcji publicznych.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wniósł o jej oddalenie lub ewentualnie umorzenie postępowania. Naczelnik podniósł, że po wydaniu decyzji organ odwoławczy nie przekazał mu akt sprawy. Dnia 14 lipca 2025 r. Naczelnik otrzymał skargę J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której skarżący zarzucił organowi bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa. Niezwłocznie po otrzymaniu skargi, pismem z 15 lipca 2025r. Naczelnik zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. o zwrot akt sprawy lub wskazanie jaki organ lub instytucja jest w ich posiadaniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. przekazał akta sprawy 17 lipca 2025 r. Niezwłocznie po otrzymaniu akt i ponownym przeanalizowaniu wniosku skarżącego, organ udostępnił informację publiczną w formie mailowej na wskazany uprzednio adres mailowy wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."). W tej sytuacji wyjaśnienia wymaga, że w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12; dost., CBOSA).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Wnioskowane przez skarżącego informacje dotyczące działalności Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. oraz osób pełniących i niepełniących funkcji publicznych w poszczególnych komórkach organizacyjnych organu stanowią informację publiczną.
Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia, czy też - jak w sprawie niniejszej - przez rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Wobec powyższego, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: (1) udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); (2) wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 u.d.i.p.); (3) poinformować, że danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (4) poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); (5) poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. dopuścił się zarzucanej bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego.
Jak wynika z akt sprawy wniosek J. J. wpłynął do organu w dniu 21 października 2024 r. W dniu 4 listopada 2024 r. organ sporządził odpowiedź na zapytanie skarżącego i przekazał skarżącemu wnioskowane w pkt 1 informacje, a w zakresie pytań nr 2 i 3 organ uznał zapytanie za informację przetworzoną i wezwał skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji.
Kolejnym pismem z dnia 18 listopada 2024 r. organ wezwał skarżącego do podpisania wniosku i pisma z 4 listopada 2024 r. w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję z dnia 20 grudnia 2024 r. którą odmówił udostępnienia skarżącemu wnioskowanej w pkt 2 i 3 informacji publicznej. Skarżący od powyższej decyzji odwołał się, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja organu odwoławczego została doręczona zarówno skarżącemu jak i organowi I instancji w dniu 3 lutego 2025 r.
Jak słusznie wskazuje skarżący, aż do czasu wpływu skargi na bezczynność w dniu 14 lipca 2025 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie podjął żadnych czynności w sprawie. Po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego Naczelnik powinien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego w zakresie zapytań z pkt 2 i 3 i załatwić sprawę, a w pierwszej kolejności zwrócić się o zwrot akt sprawy. Powyższe oznacza, że zarzucana organowi bezczynność wystąpiła w okresie od 17 lutego 2025 r. (tj. po upływie 14 dni od wpływu decyzji organu odwoławczego) aż do dnia 18 lipca 2025 r. kiedy organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w zakresie pkt 2 i 3.
W tym miejscu, za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy wskazać, że brak akt administracyjnych z powodu przekazania ich do sądu, bądź organu wyższej instancji, czy też innemu organowi w związku z prowadzoną inną sprawą z udziałem tej samej strony, nie może usprawiedliwiać braku podejmowania przez ten okres czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i w konsekwencji do jej załatwienia. Rzeczą organu jest bowiem tak zorganizować tok prowadzonej sprawy, aby tego rodzaju sytuacja nie uniemożliwiała mu jej załatwienie w ustawowym terminie. Organ winien był albo prowadzić odrębne akta np. w formie odpisów, albo przed poczynić wszystkie ustalenia faktyczne i prawne umożliwiające mu załatwienie sprawy bez oczekiwania na zwrot akt, czy w końcu zwrócić się o wypożyczenie akt. To organ jest gospodarzem postępowania i to na organie spoczywa obowiązek dołożenia starań o zapewnienie należytej dynamiki postępowania. Brak akt administracyjnych przekazanych sądowi lub innemu organowi, nie zwalnia organu z zarzutu bezczynności, bądź przewlekłości postępowania (zob. wyroki NSA z dnia: 8 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2644/23; 5 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 1115/23; 29 października 2015 r., sygn. akt II OSK 481/15; 9 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1843/13; 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2211/10).
Prezentowane w odpowiedzi na skargę argumenty organu mające usprawiedliwiać stan bezczynności nie zasługiwały więc na uwzględnienie. Organ I instancji powinien był podjąć czynności w celu pozyskania akt i załatwienia wniosku skarżącego, czego w sprawie nie uczynił przez ponad 5 miesięcy.
Wobec powyższego uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Bezczynność ta ustała po doręczeniu organowi skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia.
Z uwagi na załatwienie wniosku skarżącego przed wydaniem wyroku, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w punkcie I wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 21 października 2024 r.
Jednocześnie na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt III wyroku. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Bezczynność organu wynikała z błędnego założenia, że organ powinien podjąć czynności dopiero gdy zostaną mu przekazane akta od organu II instancji. Ostatecznie organ udzielił odpowiedzi na wniosek po wniesieniu skargi.
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100,00 zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
/-/ P. Daniel /-/ E. Podrazik /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak