II SAB/Po 198/25

II SAB/Po 198/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 52 § 1, art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 § 1-3, art. 37 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. A. na bezczynność Wojewody W. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia I. stwierdza bezczynność Wojewody W. w zakresie rozpoznania wniosku N. A. z dnia 25 marca 2025 roku; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Wojewody W. do rozpoznania wniosku strony skarżącej do załatwienia wniosku wskazanego w punkcie pierwszym; IV. zasądza od Wojewody W. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; V. oddala w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. N. A., reprezentowany przez radcę prawnego (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody W. (dalej jako: "Wojewoda" lub "organ") polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia 25 marca 2025 r. o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem postanowień o odmowie wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskami z dnia 7 sierpnia 2024 r. oraz 18 grudnia 2024 r.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o wznowienie, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 500 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi argumentowano, że skarżący jest obywatelem A. i w dniu 25 marca 2025 r. zwrócił się do Wojewody m.in. z wnioskiem o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem postanowień o odmowie wydania zaświadczenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu.
Ujawnienie przyczyny wznowienia miało miejsce w piśmie organu (doręczonym w dniu 14 marca 2025 roku), w którym wskazano, że w aktach sprawy nie znajduje się pełnomocnictwo do reprezentowania cudzoziemca w postępowaniu o znaku [...] Takie twierdzenie miało uzasadniać bezczynność w rozpoznawaniu wniosku z dnia 3 stycznia 2025 roku o wydanie odpisu z akt, który został wydany dopiero w dniu 16 maja 2025 roku. Pomimo okoliczności, iż w aktach do dnia 14 marca 2025 r. brak było pełnomocnictwa, to postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia z dnia 13 sierpnia 2024 r. oraz 24 grudnia 2024 r. doręczone zostały nie skarżącemu bezpośrednio, lecz jego pełnomocnikowi – r. pr. M. S. – który według twierdzeń Wojewody nie był umocowany do reprezentowania strony. Wobec bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o wznowienie, skarżący pismem z dnia 11 kwietnia 2025 r. wniósł ponaglenie, a następnie pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. skargę na bezczynność.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazano, że ma ona przed wszystkim charakter prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Uzyskanie wnioskowanego zaświadczenia ma dla cudzoziemca ogromne znaczenie, ponieważ bez niego nie jest w stanie wykazać, że złożył w terminie wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy wraz z wymaganymi załącznikami, a co za tym idzie – że jego pobyt w Polsce może być uznawany za legalny. Suma wskazana w skardze jest jedynie symboliczna.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.
W uzasadnieniu organ zaznaczył, że prowadził dwa postępowania o udzielenie zezwolenia na czasowy dotyczące skarżącego, znaki spraw: [...] oraz [...] W dniu 7 sierpnia 2024 r. r. pr. M. S. przesłał drogą elektroniczną pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, które zostało przyjęte do postępowania o znaku [...], które było wówczas w toku rozpoznawania. Do pełnomocnictwa tego dołączony był także wniosek o wydanie zaświadczenia. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak [...] Wojewoda odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Pismem z dnia 16 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, które zostało przekazane do rozpoznania Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 22 sierpnia 2024 r. Kolejnym wnioskiem z dnia 18 grudnia 2024 r. skarżący ponownie zwrócił się o wydanie zaświadczenia do sprawy [...] Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2024 r. Wojewoda ponownie odmówił jego wydania, a strona pismem z dnia 30 grudnia 2024 r. wniosła zażalenie na to rozstrzygnięcie, które zostało w dniu 8 stycznia 2025 r. przekazane do rozpatrzenia Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W związku ze zmianą adresu zamieszkania skarżącego, zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. Wojewoda przekazał sprawę [...] Wojewodzie Ś., zgodnie z właściwością.
Niezależnie od wyżej opisanej sprawy, jak wskazał r. pr. M. S. – w związku z uzyskaniem informacji o pozostawieniu wniosku z dnia 25 grudnia 2022 r., znak [...] bez rozpoznania, pismem z dnia 3 stycznia 2025 r. skarżący zwrócił się do Wojewody z wnioskami: o umożliwienie wglądu w akta sprawy, doręczenie odpisu wezwania do uzupełnienia braków formalnych, uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a także o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych o 14 dni od dnia zapoznania się z treścią wezwania. Następnie pismem z dnia 25 marca 2025 r. r. pr. M. S. w odpowiedzi na pismo informacyjne Wojewody z 13 marca 2025 r. znak [...] zwrócił się m.in. z wnioskiem o wznowienie postępowań dotyczących wniosków o wydanie zaświadczeń z 7 sierpnia 2024 r. oraz 18 grudnia 2024 r., które odnosiły się do postępowania [...] Organ mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o wznowienie postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia ze względu na bezprzedmiotowość żądania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") skargę – w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a."), środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. w przypadku bezczynności jest instytucja ponaglenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 11 kwietnia 2025 r. wniósł ponaglenie, a zatem przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona.
Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi należy zauważyć, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda W. dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 marca 2025 r. o wznowienie postępowań w sprawie wydania zaświadczeń, w których wydano postanowienia o odmowie ich wydania w dniach 7 sierpnia 2024 oraz 18 grudnia 2024 r. W niniejszym postępowaniu kluczowe było zbadanie, czy zarzucana zwłoka w załatwieniu sprawy istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to jaki miała ona charakter.
W tym miejscu należy podkreślić, że w literaturze zwraca się uwagę, że zaświadczenie – nie będąc rozstrzygnięciem o prawach czy obowiązkach (nie wywołuje bowiem bezpośrednich skutków prawnych), nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Z tego względu uchylenie w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenie nieważności wadliwego zaświadczenia byłoby zbędne, jeżeli byłoby dopuszczalne. Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie bowiem ogranicza stosowanie nadzwyczajnych środków prawnych jedynie do decyzji i niektórych postanowień. (por. Z. R. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści, Państwo i Prawo, 2004 r., nr 10, s. 58-60). Taki pogląd prezentuje również Wojewoda W. i. Niemniej jednak powyższa okoliczność nie wyłącza obowiązku rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia określonej treści w terminie określonym ogólnymi regulacjami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Maksymalny termin załatwienia sprawy nie może być dłuższy niż dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania i to w przypadku spraw szczególnie skomplikowanych (art. 35 ust. 3 k.p.a.).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że załatwienie wniosku skarżącego o wznowienie postępowania, powinno mieć miejsce niezwłocznie, a najpóźniej (z uwagi na okoliczność, że prowadzone w sprawie skarżącego były dwa postępowania, z czego jedno przekazane zostało do właściwego, z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania Wojewody Ś.) w terminie dwóch miesięcy od daty wystąpienia z takim wnioskiem. Z akt niniejszej sprawy wynika, że pismem z dnia 25 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego zawnioskował do Wojewody W. o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem postanowień o odmowie wydania zaświadczenia, zgodnie z wnioskami z dnia 7 sierpnia 2024 r. i 18 grudnia 2024 r. Następnie pismem z dnia 11 kwietnia 2025 r. wniósł ponaglenie, a w dniu 2 czerwca 2025 r. za pośrednictwem organu wniósł skargę na bezczynność. Nie ulega zatem wątpliwości, że na dzień wniesienia skargi Wojewoda pozostawał bezczynny. W niniejszej sprawie termin dwóch miesięcy od daty złożenia wniosku upłynął z dniem 25 maja 2025 r. Organ z kolei wydał postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w dniu 16 czerwca 2025 r., dlatego też Sąd orzekł, na podstawie art. 149 §1 pkt 3 P.p.s.a. o bezczynności Wojewody, zgodnie z pkt I sentencji wyroku.
Sąd zobowiązany jest orzec, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takie uważa się naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 197/19). W niniejszej sprawie postawę Wojewody nie cechowała długotrwała i niezrozumiała bierność. Tym samym przesłanki uznania bezczynności za rażącą nie zostały spełnione. Dlatego Sąd orzekł, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku).
W momencie wyrokowania stan bezczynności ustał, gdyż Wojewoda wydał postanowienie kończące postępowanie w sprawie. W rezultacie postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 25 marca 2025 r. podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 149 §1 pkt 1 P.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
Biorąc pod uwagę, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd uznał za niecelowe przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, tj. dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu spełnienie funkcji odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3 września 2025 r., sygn. akt II SAB/Gd 12/25, LEX nr 3916679). Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt V sentencji wyroku).
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi, kwota 480,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.