III SAB/Gd 127/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-08-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejzakład karnyzarządzenieśrodki przymusubezczynność organuprawo administracyjnesąd administracyjny

WSA w Gdańsku zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zarządzeń w sprawie przedmiotów niedozwolonych i użycia kajdanek, stwierdzając bezczynność organu, ale nie rażące naruszenie prawa.

Skarga G. K. dotyczyła bezczynności Dyrektora Zakładu Karnego w A. w zakresie udostępnienia zarządzeń dotyczących przedmiotów niedozwolonych oraz prewencyjnego użycia kajdanek. Sąd uznał, że oba zarządzenia stanowią informację publiczną, a organ nie wykazał podstaw do ich nieudostępnienia. W konsekwencji, Sąd zobowiązał Dyrektora ZK do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdził brak rażącego naruszenia prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Sąd uznał skargę G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w A. za zasadną w części dotyczącej nieudostępnienia zarządzeń nr 100/22 w sprawie przedmiotów niedozwolonych oraz zarządzenia w sprawie prewencyjnego użycia kajdanek wobec osadzonych. Sąd podkreślił, że tego typu zarządzenia, mimo wewnętrznego charakteru, stanowią informację publiczną, ponieważ dotyczą praw i obowiązków osadzonych oraz sposobu funkcjonowania organu władzy publicznej. Organ nie wykazał również podstaw do ograniczenia dostępu do tych informacji, np. ze względu na bezpieczeństwo. W związku z tym, Sąd zobowiązał Dyrektora ZK do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie, Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także oddalił skargę w pozostałym zakresie, nie orzekając o grzywnie ani o przyznaniu sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, oba zarządzenia stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ dotyczą one funkcjonowania organu władzy publicznej i mają związek z sytuacją oraz uprawnieniami osadzonych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskowane zarządzenia, mimo że mogą mieć charakter wewnętrzny, odnoszą się do relacji organu z osobą administrowaną i mają znaczenie dla praw i obowiązków osadzonych, co kwalifikuje je jako informację publiczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (21)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej, w tym informacje o organach władzy publicznej, zasadach ich funkcjonowania oraz dane publiczne.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Organy władzy publicznej są obowiązane do udostępnienia informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni.

u.d.i.p. art. 14

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Termin na udostępnienie informacji publicznej lub wydanie decyzji.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu, interpretacji albo do dokonania czynności w określonym terminie.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

u.s.w. art. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

Definicja i zadania Służby Więziennej.

u.s.w. art. 2

Ustawa o Służbie Więziennej

Zadania Służby Więziennej.

u.s.w. art. 7 § pkt 3

Ustawa o Służbie Więziennej

Dyrektor zakładu karnego jest organem Służby Więziennej.

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji publicznej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Ograniczenia prawa do informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej

Reguluje kwestie prewencyjnego użycia środków przymusu bezpośredniego.

k.k.w.

Kodeks karny wykonawczy

Reguluje kwestie przedmiotów posiadanych przez osadzonych.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności

Reguluje kwestie przedmiotów posiadanych przez osadzonych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarządzenia Dyrektora ZK dotyczące przedmiotów niedozwolonych i użycia kajdanek stanowią informację publiczną. Organ pozostawał w bezczynności, nie udostępniając informacji ani nie wydając decyzji odmownej w ustawowym terminie.

Odrzucone argumenty

Argument organu, że wnioskowane zarządzenia mają charakter wewnętrzny i nie stanowią informacji publicznej. Argument organu, że nie doszło do bezczynności, ponieważ udzielono odpowiedzi na wniosek.

Godne uwagi sformułowania

Dokument wewnętrznego zarządzenia instrukcji ze swej natury stanowi zatem przeciwieństwo informacji publicznej Wnioskowana przez skarżącego informacja związana jest z działalnością (funkcjonowaniem) organu władzy publicznej Okoliczność, że dany dokument ma charakter ograniczony do terenu działania Zakładu Karnego nie świadczy o tym, że dokument ten ma charakter dokumentu wewnętrznego i nie odnosi się do uprawnień innych podmiotów niż organ i podległa mu struktura administracyjna. Przedmiotowe zarządzenia odnoszą się nie tylko do wewnętrznego funkcjonowania organu administracji, lecz także jego relacji z osobą administrowaną, tym samym mają one charakter zewnętrzny i stanowią informację publiczną. W przypadku aktów wewnętrznych decydujące znaczenie ma nie tylko ich forma, lecz również treść, co łącznie rozstrzyga o tym, czy dotyczą one, czy też nie, kwestii wskazanych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Skład orzekający

Bartłomiej Adamczak

przewodniczący

Janina Guść

sprawozdawca

Jakub Chojnacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia informacji publicznej w kontekście zarządzeń wewnętrznych organów władzy publicznej, w szczególności w jednostkach o specyficznym charakterze jak zakłady karne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i rodzaju wnioskowanych dokumentów. Ocena charakteru informacji publicznej może być różna w zależności od treści i kontekstu innych dokumentów wewnętrznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w specyficznym środowisku zakładu karnego, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i prawami człowieka.

Czy zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego dotyczące kajdanek i przedmiotów niedozwolonych to informacja publiczna?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Gd 127/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Jakub Chojnacki
Janina Guść /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Jakub Chojnacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w A. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w A. do rozpoznania wniosku G. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 4 kwietnia 2024 r. w zakresie punktu 1 i 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych:
Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2024 r., który wpłynął do Zakładu Karnego
w A. w dniu 4 kwietnia 2024 r., G. K., powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej zwanej jako "u.d.i.p.", wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w A. o udostępnienie następujących dokumentów i informacji:
1. zarządzenia Dyrektora ZK A. nr 100/22 w sprawie uznania przedmiotów za niedozwolone;
2. zarządzenia Dyrektora ZK A. w sprawie prewencyjnego używania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce wobec osób pozbawionych wolności,
3. jakie wcześniejsze stanowiska pracy zajmowała Kierownik Oddziału Terapeutycznego,
4. jakie wcześniejsze stanowiska pracy zajmowała Zastępca Dyrektora ZK A.,
5. jakie środki finansowe, na jakie rzeczy, zostały przeznaczone dla kadry penitencjarnej, z wyszczególnieniem roku 2024,
6. na jakiej postawie zostali zamienieni Oddziałowi w tutejszym Oddziale, należy podać powody tych decyzji, co było ich podstawą oraz kto dokonał decyzji w tym zakresie.
Dyrektor Zakładu Karnego w A. odpowiadając na powyższy wniosek poinformował skarżącego pismem z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr [...], że:
Ad. 1 i 2 - żądane zarządzenia mają charakter dokumentów wewnętrznych. Specyfika środowiska, jakim jest zakład karny pozwala na stwierdzenie, że dokumenty regulujące funkcjonowanie zakładu, tryb postępowania funkcjonariuszy w określonych sytuacjach i tym podobne kwestie, nie powinny być dla osadzonych powszechnie dostępne, albowiem pozyskanie przez nich wiedzy w takim właśnie zakresie mogłoby uniemożliwić nie tylko efektywne realizowanie powierzonych władzom zakładu karnego zadań, ale potencjalnie zakłócić spokój, czy nawet wpłynąć na bezpieczeństwo w zakładzie karnym. Dokument wewnętrznego zarządzenia instrukcji ze swej natury stanowi zatem przeciwieństwo informacji publicznej, dlatego też nie może on zostać udostępniony;
W odniesieniu do punktów 3, 4 i 6 wniosku z 4 kwietnia 2024 r. organ udzielił informacji a żądanie pytania 5 ocenił jako dotyczące informacji publicznej przetworzonej, wzywając wnioskodawcę do wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2024 r. A. K. zarzucił Dyrektorowi Zakładu Karnego w A. bezczynność polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej wnioskowanej w pkt 1 i 2 pisma z dnia 4 kwietnia 2024 r. Zdaniem skarżącego informacje, o które wnioskował - wbrew stanowisku Dyrektora ZK - stanowią informacje publiczne, bowiem wskazane dokumenty dotyczą działalności Służby Więziennej Zakładu Karnego w A.
W skardze zawarto wniosek o zobowiązanie organu przez Sąd do udostępnienia wskazanej informacji publicznej w terminie 7 dni oraz wniosek o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł na rzecz skarżącego.
Dyrektor Zakładu Karnego w A. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując że skarżącemu została udzielona stosowna odpowiedź.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, podtrzymując wywiedzioną przez skarżącego skargę, wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów udzielonej pomocy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżący zarzucił bezczynność Dyrektorowi Zakładu Karnego w A. w rozpoznaniu pkt 1 i 2 wniosku z dnia 4 kwietnia 2024 r. o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie wnioskodawcy zarządzenia Dyrektora ZK w sprawie uznania przedmiotów za niedozwolone (pkt 1 wniosku) oraz zarządzenia Dyrektora ZK w sprawie prewencyjnego używania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce wobec osób pozbawionych wolności (pkt 2 wniosku).
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania; 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej.
Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a organ jest zobowiązany do jej udzielenia i posiada wskazaną informację, udzielenie wnioskodawcy błędnej odpowiedzi, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, nie świadczy o braku bezczynności organu.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w A. należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 ze zm.), powoływanej jako "u.s.w.", Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.).
W związku z tym istota sprawy sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy żądanie udostępnienia określonych we wniosku zarządzeń Dyrektora ZK dotyczy informacji publicznej, a w konsekwencji czy organ, z uwagi na udzieloną w tym zakresie skarżącemu odpowiedź zawartą w piśmie z dnia 18 kwietnia 2024 r. - odmawiającą przyznania wskazanym informacjom charakteru informacji publicznej – nie pozostaje w bezczynności.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do informacji publicznej obejmuje prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, jak i działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w tym prawo to obejmuje dostęp do dokumentów.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, wykonywana lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1975/18). Z kolei przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, zaliczając do nich m.in.: informacje o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcję i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d/ u.d.i.p.); informacje o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.d.i.p.), czy też informacje o danych publicznych, w tym o treści i postaci dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, należało stwierdzić, że informacja, o którą wnosił skarżący w pkt 1 i 2 wniosku z dnia 4 kwietnia 2024 r. stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p.
Wnioskowana przez skarżącego informacja związana jest z działalnością (funkcjonowaniem) organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jakim jest Dyrektor Zakładu Karnego w A., ponieważ odnosi się do wykonywanych w podległej Dyrektorowi jednostce zadań Służby Więziennej i sposobu ich realizowania. Pierwsze zarządzenie reguluje kwestie przedmiotów niedozwolonych. Drugie natomiast zarządzenie reguluje kwestie prewencyjnego użycia środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce wobec osób pozbawionych wolności.
Okoliczność, że dany dokument ma charakter ograniczony do terenu działania Zakładu Karnego nie świadczy o tym, że dokument ten ma charakter dokumentu wewnętrznego i nie odnosi się do uprawnień innych podmiotów niż organ i podległa mu struktura administracyjna. Taka treść dokumentu nie została przez organ wykazana.
Tytuły obu zarządzeń, które organ określa mianem aktów wewnętrznych, wskazują, że dotyczą one nie tylko sposobu realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy w Zakładzie Karnym w A. Uznanie przedmiotów za niedozwolone i prewencyjne używanie środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce wobec osób pozbawionych wolności mają związek z sytuacją i uprawnieniami osadzonych. Kwestia prewencyjnego używania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zakładanych na ręce podlega regulacji w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 383), a kwestia przedmiotów posiadanych przez osadzonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2024 r. poz. 706) oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2022 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2847).
Przedmiotowe zarządzenia odnoszą się nie tylko do wewnętrznego funkcjonowania organu administracji, lecz także jego relacji z osobą administrowaną, tym samym mają one charakter zewnętrzny i stanowią informację publiczną. Zważyć przy tym należy, że przedmiotowe zarządzenia odnoszą się do zagadnień mających istotne znaczenie dla praw i obowiązków osadzonych, dają bowiem podstawy do formułowania twierdzeń ocennych co do legalności działania organu, czy to w zakresie przedmiotów niedozwolonych, czy też w zakresie prewencyjnego stosowania środków przymusu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano stanowisko, że wewnętrzny charakter dokumentu nie przesądza automatycznie o tym, że nie stanowi on informacji publicznej. W przypadku aktów wewnętrznych decydujące znaczenie ma nie tylko ich forma, lecz również treść, co łącznie rozstrzyga o tym, czy dotyczą one, czy też nie, kwestii wskazanych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 113/20, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 31/24).
Organ nie wykazał, by za utajnieniem treści żądanych przez skarżącego dokumentów przemawiały względy bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym. Przepis art. 5 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Wskazać przy tym należy, że taka ocena dokumentu zawierającego informację publiczną, w świetle normy art. 16 ust. 1 u.d.i.p., uzasadnia wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji i organ nie może ograniczyć się do poinformowania wnioskodawcy pismem o swoim stanowisku.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że organ pozostaje w bezczynności, ponieważ w odpowiedzi na złożony przez skarżącego wniosek z dnia 4 kwietnia 2024 r. w zakresie punktu 1 i 2, w ustawowym terminie 14 dni nie udostępnił wnioskodawcy żądanej informacji ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego w A. do rozpoznania pkt 1 i 2 wniosku skarżącego z dnia 4 kwietnia 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku.
W oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14).
Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że bezczynność organu w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o lekceważeniu wniosku skarżącego przez organ. Na złożony w dniu 4 kwietnia 2024 r. wniosek organ udzielił bowiem w dniu 18 kwietnia 2024 r. odpowiedzi. Brak udostępnienia informacji publicznej wynikał w tym wypadku z błędnej oceny charakteru wnioskowanych dokumentów.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Wskazany przepis wyposaża sąd w dodatkowe środki, które mają zapobiegać dalszej bezczynności organu. Podkreślić przy tym należy, że ani zasądzenie grzywny, ani przyznanie stronie sumy pieniężnej nie są bezpośrednimi konsekwencjami stwierdzenia bezczynności lecz oba stanowią dyskrecjonalne uprawnienia sądu. Są to dodatkowe środki stosowane przez sąd, przede wszystkim w sytuacjach rażącego naruszenia prawa. Ponieważ Sąd nie stwierdził, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, realia tej konkretnej sprawy, w ocenie Sądu, nie uzasadniały zastosowania środków w postaci wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że środek jakim jest wymierzana organowi grzywna nosi charakter wyłącznie sankcyjny, natomiast przyznanie środków pieniężnych osobie skarżącej bezczynność organu, o charakterze częściowo kompensacyjnym, może nastąpić jedyne iw ramach instytucji przyznania sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd, w pozostałym zakresie, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Odnosząc się do wniosków ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego o zasadzenie kosztów postepowania, wskazać należy, że skarżący nie ponosił kosztów sądowych, gdyż był od nich zwolniony na mocy postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2024 r. sygn. akt III SPP/Gd 35/24, natomiast wniosek o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu zostanie na podstawie art. 258 § 1 pkt 8 p.p.s.a. rozpoznany odrębnie przez referendarza sądowego.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI