II SAB/Po 175/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-05-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organudom samopomocyusługi opiekuńczeasystent osobistyKodeks postępowania administracyjnegosąd administracyjnydopuszczalność skargiwłaściwość organu

WSA w Poznaniu odrzucił skargę na bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy, uznając, że Kierownik nie jest organem właściwym do rozpatrywania wniosków o przyznanie asystenta osobistego ani do rozpatrywania skarg w trybie KPA.

Skarga została wniesiona na bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w Poznaniu w zakresie nieprzekazania wniosku o przyznanie asystenta osobistego oraz nieprzekazania skargi na działania organu. Sąd uznał skargę za niedopuszczalną, ponieważ Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, a zatem nie ciąży na nim obowiązek przekazania podania do właściwego organu ani nie podlega on kontroli sądu administracyjnego w zakresie bezczynności w tym trybie. Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę A. C., działającej przez opiekuna prawnego M. C., na bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w przedmiocie usług opiekuńczych. Skarżąca zarzucała organowi nieprzekazanie jej wniosku z 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w celu rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia w postaci usługi opiekuńczej asystenta osobistego, nieprzekazanie skargi na działania organu do organu wyższego stopnia, a także nieprzekazanie odwołania. Sąd, badając dopuszczalność skargi, stwierdził, że Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) i nie posiada kompetencji do rozstrzygania wniosków w indywidualnych sprawach ani do przekazywania ich do właściwych organów w trybie art. 65 § 1 KPA. Sąd podkreślił, że przepisy KPA dotyczące skargi na bezczynność nie obejmują sytuacji nieprzekazania skargi indywidualnej do organu wyższego stopnia, gdyż postępowanie skargowe jest jednoinstancyjne i nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Ponadto, kwestia niewykonania decyzji administracyjnej przez podmiot realizujący uprawnienia z niej wynikające nie jest przedmiotem skargi na bezczynność. W związku z tym, Sąd uznał skargę za niedopuszczalną i postanowił ją odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, nie posiada kompetencji do rozstrzygania wniosków w indywidualnych sprawach ani do przekazywania ich do właściwych organów w trybie art. 65 § 1 KPA. Nie podlega również kontroli sądu administracyjnego w zakresie bezczynności w tym trybie.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy pełni funkcje zarządzająco-organizacyjne i nie posiada kompetencji do wydawania władczych rozstrzygnięć. Nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, a zatem nie ciąży na nim obowiązek przekazania podania do właściwego organu ani nie może być mu postawiony zarzut bezczynności w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1), a także jeżeli z innych przyczyn jest ona niedopuszczalna (pkt 6).

Pomocnicze

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8 i 9

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych przypadkach, w tym dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 65 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie.

u.p.s. art. 51a § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Środowiskowy dom samopomocy jest rodzajem ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

K.p.a. art. 5 § 2 pkt 3 i 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicje organu administracji publicznej.

K.p.a. art. 227

Kodeks postępowania administracyjnego

Przedmiot skargi indywidualnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA. Obowiązek przekazania podania do właściwego organu (art. 65 § 1 KPA) nie obciąża Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy. Skarga na bezczynność w zakresie nieprzekazania skargi indywidualnej do organu wyższego stopnia nie jest dopuszczalna. Zakres kontroli sądu w sprawie bezczynności nie obejmuje badania sposobu wykonania decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w zakresie nieprzekazania wniosku i skargi. Bezczynność w wykonaniu decyzji przyznającej usługi opiekuńcze.

Godne uwagi sformułowania

Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy nie może zostać uznany za organ w rozumieniu K.p.a. Niewywiązywanie się organu administracji publicznej z obowiązku przekazania podania do organu właściwego stanowi bezczynność procesową. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność bada zatem, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Postępowanie skargowe posiada pewne cechy postępowania administracyjnego uproszczonego - jako że jest ono jednoinstancyjne i nie ma w nim stron w rozumieniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skład orzekający

Jakub Zieliński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu organów podlegających kontroli sądów administracyjnych w zakresie bezczynności, a także dopuszczalności skarg na bezczynność w specyficznych sytuacjach proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy, ale zasady dotyczące dopuszczalności skargi na bezczynność mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe określenie strony postępowania i organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, co może prowadzić do odrzucenia skargi z przyczyn formalnych, mimo istnienia problemu merytorycznego.

Skarga odrzucona przez sąd: dlaczego kierownik domu pomocy nie jest 'organem'?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Po 175/22 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 04 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. działającej przez opiekuna prawnego M. C. na bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy [...] w przedmiocie usług opiekuńczych postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. C., reprezentowana przez opiekuna prawnego M. C., pismem 09 września 2022 r. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy [...] polegającą na:
1) nieprzekazaniu w trybie administracyjnym jej wniosku z dnia 03 września 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] celem jego rozstrzygnięcia w takim zakresie, który dotyczy przyznania świadczenia w postaci usługi opiekuńczej asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej;
2) nieprzekazaniu zawartej w jej wniosku z dnia 03 września 2021 r. skargi na "działania i zaniechania" organu do organu wyższego stopnia nad kierownikiem tej gminnej jednostki organizacyjnej;
3) nieprzekazaniu jej odwołania z dnia 04 października 2021 r. do organu wyższego stopnia nad kierownikiem tej gminnej jednostki organizacyjnej.
Podniesiono, iż wielomiesięczna bezczynność organu trwa do chwili obecnej, jest wymierzona w skarżącą w celu jej skrzywdzenia i stanowi rażące naruszenie jej praw. Przed wniesieniem tej skargi do WSA w Poznaniu skarżąca wielokrotnie dokonywała ustnego ponaglenia organu, a nadto dokonała ponaglenia pisemnego.
Tutejszy Sąd przekazał skargę do Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] jako mylnie skierowaną bezpośrednio do Sądu.
Odpowiadając na skargę Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że wniosek skarżącej A. C. repr. przez opiekuna M. C. z dnia 03 września 2021 r. przekazano do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] celem jego rozstrzygnięcia w takim zakresie, który dotyczy przyznania świadczenia w postaci usługi opiekuńczej asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej wraz załącznikiem, będącym odpowiedzią Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy z dnia 10 września 2022r. na wniosek skarżącej. Z kolei wniosek skarżącej z dnia 03 września 202lr. nie nosi znamion skargi, jednakże został przekazany j.w. Przekazano również do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] kopię skargi z dnia 04 listopada 202lr. na działanie i zaniechania Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] wraz z pismem przewodnim Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wydział II Sygn. akt II DK/Po [...]; kopię skargi na bezczynność organu tj. Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] z dnia 09 września 2022r. Sygn. akt II DK/Po [...] oraz Prawomocne Orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wydział II z dnia 20 września 2022r. wraz z odpisem postanowienia w przedmiotowej sprawie. Ponadto przekazano odwołanie skarżącej z dnia 04 października 2021 r. wraz z odpowiedzią Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy z dnia 07 października 2021 r. do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] jako organu nadrzędnego z uwagi na przedmiot sprawy.
Pismem z 23 lutego 2023 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu podtrzymał dotychczas sformułowane zarzuty skargi, w tym zarzuty dotyczące bezczynności w nadaniu prawidłowego biegu pismom skarżącej z dnia 03 września 2021 r. oraz 04 października 2021 r., a nadto doprecyzował, że skarżąca zarzuca również organowi bezczynność w wykonaniu przyznanej usługi opiekuńczej w formie pobytu dziennego skarżącej w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...]
Podniesiono, iż na skutek bezczynności Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy [...] polegającej na niezapewnieniu skarżącej pomocy asystenta osoby niepełnosprawnej, o którym stanowi § 10 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy, doszło do niewykonania na rzecz skarżącej przyznanej usługi opiekuńczej. Stan zdrowia skarżącej wymagał pomocy asystenta osoby niepełnosprawnej w czasie realizacji usługi opiekuńczej, a okoliczność ta była znana organowi. Zarzucono organowi rażącą, ponad roczną bezczynność w nadaniu właściwego biegu pismom skarżącej z dnia 03 września 2021 r. oraz 04 października 2021 r. wniesionym do organu. Już w pismem z dnia 10 września 2021 r., znak: [...], organ uznał się niewłaściwym w sprawie wniosku skarżącej, jednakże nie przekazał pism skarżącej do rozpoznania zgodnie z właściwością w terminach i w sposób określony prawem. Organ powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko (art. 12 k.p.a.) oraz w oparciu o zasady współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b k.p.a.). Ponad roczna bierność organu w zakresie przekazania pism skarżącej właściwemu organowi prowadzi do wniosku, iż organ nie załatwił sprawy skarżącej w sposób przepisany prawem. Zdaniem opiekuna skarżącej, organ intencjonalnie nie nadał właściwego biegu pismom skarżącej, a w konsekwencji swojej bezczynności naraził skarżącą na dotkliwą stratę polegającą na utracie usługi opiekuńczej w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...] /wygaszenie decyzji/, doprowadzając do wykluczenia skarżącej z grona osób uprawnionych do korzystania z usług opiekuńczych w Środowiskowym Domu Samopomocy [...]. Organ nie rozpatrzył także wniesionego w dniu 08 września 2022 r. ponaglenia. Podniesiono, że bezczynność organu w tej sprawie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi, pismem z 12 kwietnia 2023 r. Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] wyjaśnił, że na podstawie Upoważnienia Nr [...] Burmistrza [...] z dnia 04 kwietnia 2023r. w sprawie upoważnienia Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] do podpisywania zawiadomień i postanowień na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca Kodeksu Postępowania Administracyjnego zawiadomieniem z dnia 11 kwietnia 2023 postanowiono przekazać do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] według właściwości wraz z aktami sprawy wniosek z dnia 03 września 2021r. o przyznanie asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej dla Pani A. C., w celu jego dalszej realizacji.
Wyjaśniono, że pełnomocnictwo nr [...] z dnia 8 lutego 2017r. Burmistrza [...] jakie udzielone zostało Kierownikowi Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] nie uprawnia go do podpisywania zawiadomień i postanowień na podstawie art. 65 K.p.a. , wobec czego Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy wystąpił z wnioskiem do Burmistrza [...] o ww. upoważnienie i po jego otrzymaniu przekazał wniosek skarżącej z dnia 03 września 2021r. o przyznanie osobistego asystenta osoby niepełnosprawnej w osobie A. A. – która nie jest pracownikiem Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] – w celu dalszej jego realizacji do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] jako organu właściwego do jego realizacji, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Podniesiono, że Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] nie dopuścił się bezczynności polegającej na niezapewnieniu skarżącej pomocy asystenta osoby niepełnosprawnej, przez co doszło do niewykonania na rzecz skarżącej przyznanej usługi opiekuńczej zgodnie z decyzją z dnia 3 listopada 2020. Środowiskowy Dom Samopomocy w [...] nie zatrudnia asystentów osób niepełnosprawnych, gdyż posiada wyżej wykwalifikowaną kadrę w liczbie pozwalającej na zapewnienie specjalistycznych usług opiekuńczych 50 osobom z niepełnosprawnościami w tym 21 z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Skarżąca, A. C. mogła korzystać z usług specjalistycznych w placówce od 01 września 2021r. przez okres trzech miesięcy zgodnie w wydaną decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Ponieważ, w okresie tym nie uczęszczała do placówki zgodnie z rozporządzeniem, decyzja wygasła po trzech miesiącach. W ramach korzystania z usług środowiskowego domu miałaby zapewniony również dowóz na zajęcia i odwóz do domu w asyście terapeuty/opiekuna zatrudnionego w placówce, samochodem dostosowanym do przewozu osób niepełnosprawnych, jakim placówka dysponuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie bowiem z art. art. 58 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 .) - dalej: p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1), a także jeżeli z innych przyczyn jest ona niedopuszczalna (pkt 6).
W skardze z 09 września 2022 r., uzupełnionej pismem pełnomocnika r.pr. A. K., z 23 lutego 2023 r., A. C., reprezentowana przez opiekuna prawnego M. C., wniosła skargę na bezczynność Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] polegającą na nieprzekazaniu trzech podań skarżącej (zawartych w dwóch pismach z 03 września 2021 r i 04 października 2021 r.) według właściwości oraz na niewykonaniu decyzji przyznającej usługi opiekuńczej w formie pobytu w dziennego w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...].
Mając tak sprecyzowany zakres skargi wyjaśnić trzeba, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - zwanej dalej: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola ta obejmuje, co do zasady, orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 tej ustawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Sąd rozpoznając skargę na bezczynność bada zatem, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje prawna poprawność działań organu rozpatrujących zgłoszone żądanie. Zatem dla bezczynności konieczne jest ustalenie, czy na organie administracji publicznej, któremu bezczynność zarzucono, spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności, czy organ podjął działania i czy pozostaje w sprawie w zwłoce.
Trzeba zaznaczyć, iż bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dotyczy wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej (a więc organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym), a jedynie te akty i te czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a powołanej powyżej ustawy oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. Gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 lipca 2004 r., sygn. OSK 547/04 – wszystkie podane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie skarżąca zarzuca bezczynność polegającą na nieprzekazaniu przez Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] jej wniosku do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], celem jego rozstrzygnięcia w takim zakresie, który dotyczy przyznania świadczenia w postaci usługi opiekuńczej asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż w prawomocnym postanowieniu z 14 czerwca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu stwierdził, iż Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] nie jest podmiotem umocowanym z mocy prawa lub na podstawie stosownego upoważnienia do rozstrzygania wniosków w sprawie przyznania usługi opiekuńczej asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej. W okolicznościach aktualnie badanej sprawy, konieczne jest natomiast ustalenie czy podmiot ten zobligowany jest przepisami prawa do przekazania ww. wniosku z 03 września 2021 r. w zakresie przyznania usługi opiekuńczej asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej do właściwego organu.
Zgodnie z art. 65 § 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej "K.p.a." - jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż niewywiązywanie się organu administracji publicznej z obowiązku przekazania podania do organu właściwego stanowi bezczynność procesową o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. i podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022 komentarz do art. 65, oraz wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 2122/14).
Z brzmienia art. 65 § 1 K.p.a. wynika, iż wskazany w tym przepisie obowiązek przekazania podania do właściwego organu obciąża organ administracji publicznej, tymczasem Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] nie może zostać uznany za organ w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 i 6 K.p.a. w zw. z art. 1 pkt 1 K.p.a.
Zgodnie z art. 51a ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j, Dz.U z 2021 r. poz. 2268 ze zm. ) - dalej: "u.p.s." - środowiskowy dom samopomocy jest jednym z rodzajów ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi (ust. 1). Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym (art. 51a ust. 2 u.p.s.). Środowiskowy dom samopomocy jest ośrodkiem wsparcia, zaś ośrodek jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej, co wynika z art. 6 pkt 5 u.p.s. . Przepisy art. 18 ust. 1 pkt 5 oraz art. 111 u.p.s. wskazują, że zadanie to może realizować gmina. Zgodnie z art. 51b ust. 5 u.p.s., decyzję o skierowaniu do ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi i decyzję ustalającą odpłatność za korzystanie z usług całodobowych w tych placówkach wydaje właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej lub zlecającej prowadzenie ośrodka. Sposób funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy oraz m.in. tryb kierowania i przyjmowania do tych placówek oraz standardy usług określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz.U. z 2020 r., poz. 249), wydane na podstawie art. 51a ust. 5 u.p.s. Rozporządzenie to reguluje wymagania zawodowe jakie musi spełniać kierownik środowiskowego domu samopomocy (§ 9), dokumentację za której przygotowanie jest odpowiedzialny ( § 4, § 25), oraz jego obowiązki w zakresie szkolenia zespołu tego ośrodka. Z § 2 rozporządzenia, wynika iż kierownika domu wchodzi w skład zespołu wspierająco-aktywujacego. Z kolei z treści uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 29 września 2011 r. w sprawie statutu Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] wynika, iż domem tym kieruje Kierownik , zatrudniany oraz zwalniania przez Burmistrza, który jest jego bezpośrednim zwierzchnikiem służbowym, oraz który określa szczegółowy zakres pełnomocnictwa Kierownika tego domu ( § 7 i § 8 ww. Statutu). Środowiskowy Dom Samopomocy w [...] w jest gminną jednostką budżetową ( § 10 Statutu). Zasady korzystania z świadczeń domu, w tym opłatę za pobyt , ustala podmiot kierujący (§ 11 ust. 4 Statutu).
Z powyższych regulacji wynika, iż środowiskowy dom samopomocy jest jednostką organizacyjną odrębną od ośrodka pomocy społecznej, a kierownik tej jednostki pełni funkcje zarządzająco – organizacyjne i nie posiada kompetencji do wydawania władczych rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych, czy to w drodze decyzji administracyjnej czy też załatwianych milcząco. Z załączonego do akt sprawy II SA/Po [...] pełnomocnictwa nr [...] r 08 lutego 2017r, oraz wyjaśnień złożonych w niniejszej sprawie w piśmie z 12 kwietnia 2023 r. nie wynika również aby Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...], w dacie wniesienia skargi, był upoważniony do wydawania jakichkolwiek decyzji administracyjnych w imieniu Burmistrza [...].
W tej sytuacji Kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] nie może zostać uznany za organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 i 6 K.p.a. w zw. z art. 1 pkt 1 K.p.a., na którym ciąży obowiązek wynikający z art. 65 § 1 K.p.a. W konsekwencji i nie może być mu postawiony, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a zarzut, bezczynności polegającej na nieprzekazaniu podania strony do właściwego organu.
Powyższe uwagi dotyczą również zarzutu nieprzekazania pisma skarżącej z 04 października 2021 r. zatytułowanego "odwołanie". Tym bardziej, iż w postanowieniu z 14 czerwca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu zauważył, iż pismo Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] z 10 września 2021 r., którego dotyczy pismo skarżącej z 04 października 2021 r., nie stanowiło decyzji administracyjnej, stąd też nie można czynić mu zarzutu niewywiązania się z obowiązku wskazanego w art. 133 K.p.a. dotyczącego przekazania odwołania do organu odwoławczego.
W zakresie zarzutu bezczynności polegającej na nieprzekazaniu zawartej we wniosku z dnia 03 września 2021 r. skargi na "działania i zaniechania" organu do organu wyższego stopnia nad kierownikiem tej gminnej jednostki organizacyjnej, zaznaczyć trzeba, iż przepisy art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a nie stanowią podstawy wniesienia skargi na bezczynności w sprawie nieprzekazania skargi indywidualnej, o której mowa w art. 227 K.p.a. w zw. z art. 231 § 1 K.p.a. Zgodnie za rat 227 K.p.a. przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawach dotyczących postępowania skargowego określonego w Dziale VIII k.p.a. (art. 227 i następne K.p.a.) skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (przykładowo wyrok z 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1578/10 oraz postanowienia: z 10 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 3074/12, z 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2621/13, z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1955/17, z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 3207/17, z 28 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2896/18, z dnia 24 lutego 2021 r. o sygn.. akt I FSK 1261/20). Postępowanie to posiada pewne cechy postępowania administracyjnego uproszczonego - jako że jest ono jednoinstancyjne i nie ma w nim stron w rozumieniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działania podejmowane przez organ w ramach postępowania skargowego nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Przede wszystkim zaś w postępowaniu tym nie zapadają rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach skarżącego, który jest tylko zawiadamiany (informowany) o sposobie załatwienia skargi (art. 238 § 1 K.p.a.).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie pełnomocnika skarżącej z 23 lutego 2023 r. dotyczącego bezczynności Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] w wykonaniu decyzji 03 listopada 2020 r. o przyznaniu skarżącej usługi opiekuńczej w tej placówce zaznać trzeba, iż z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. jak też z innych przepisów nie wynika, aby w ramach skargi na bezczynność, kontroli sądów administracyjnych podlegała kwestia sposobu wykonania lub braku wykonania decyzji administracyjnej przez inne niż organy wydający decyzję podmioty, realizujące uprawnienia lub obowiązki w niej stwierdzone. Jak wskazano wyżej, zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Okoliczność ewentualnego niewykonania, niezrealizowania przez Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] decyzji o skierowaniu skarżącej do tego domu może natomiast stanowić przedmiot skargi o której mowa w ww. art. 227 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI