II SAB/Po 161/22

II SAB/Po 161/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35 k.p.a., art. 36 k.p.a. art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 30 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2022 roku sprawy ze skargi D. I. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 30 października 2020 r. w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości , III. stwierdza, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
D.I. (dalej jako strona lub skarżąca) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały
W ocenie skarżącej postępowanie prowadzone jest z naruszeniem:
A. art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach tj. z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354, dalej u.o.c.) poprzez niewydanie decyzji z wniosku z 2020 r. w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały w terminie 6 miesięcy, podczas gdy organ miał taki obowiązek, a także gdy wszelkie przesłanki wydania zezwolenia zostały spełnione, co obligowało organ do wydania decyzji zezwalającej na pobyt;
B. Art. 195 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 196 ust. 1 i art. 197 ust. 1 u.o.c. poprzez brak wydania zezwolenia na pobyt stały w sytuacji, gdy organ jest zobligowany do jego wydania po dostarczeniu przez wnioskującego kompletu dokumentów, a także podczas gdy nie zachodzą przesłanki do odmowy wydania zezwolenia
C. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, a w konsekwencji nie wydanie decyzji w zakresie złożonego przez skarżącą wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały, m.in. poprzez niepodejmowanie czynności oraz pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu cudzoziemca
D. art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 35 § 1-3 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie szybkiego i prostego działania w sprawie nieskomplikowanego postępowania dotyczącego zezwolenia na pobyt stały, nadmierne komplikowanie tego postępowania i podejmowanie zbędnych czynności wyjaśniających, co doprowadziło do powzięcia niesłusznych wątpliwości organu, a nadto naraziło skarżącą na straty i zaburzyło zaufanie do organu administracji publicznej.
Skarżąca wniosła o
1. zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od dnia zwrotu akt do organu I instancji lub w innym terminie uznanym za właściwy przez Sąd,
2. stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa,
3. przyznanie od Wojewody na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, ewentualnie w innej wysokości uznanej przez Sąd za właściwą,
- ewentualnie, jeśli Sąd uzna za słuszne, wymierzenie organowi grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów
4. zwrot kosztów postępowania, a w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę podano, że w dniu 30 października 2020 roku skarżąca złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt stały. Przez okres od 30 października 2020 roku do dnia złożenia skargi (tj. przez 1017 dni) nie została wydana decyzja w przedmiocie zezwolenia pobyt stały. W związku z prowadzeniem postępowania w sposób przewlekły dnia 10 lutego 2022 roku skarżąca wystąpiła do organu z ponagleniem. Dnia 3 marca 2022 roku ponaglenie zostało rozstrzygnięte. Pomimo upływu niemalże dwóch lat wniosek nie został rozpatrzony, a ponaglenie nie zostało uwzględnione.
Zdaniem skarżącej akta sprawy pozwalają na wydanie pozytywnej decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały, a to wobec wypełnienia wszelkich przesłanek ustawowych. Organ, którego przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do chwili obecnej nie wydał decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały. Zachowanie organu świadczy jedynie o bezpodstawnym i świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza powołane w skardze zasady ogólne postępowania administracyjnego, norm prawa materialnego, a także uniemożliwia ustalenie charakteru pobytu skarżącej. W tak przedstawionym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że skarżącej przysługuje interes prawny do wniesienia niniejszej skargi.
W ocenie skarżącej z literalnej treści art. 210 ust. 1 u.o.c. należy wnioskować, że wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt stały skutkuje wydaniem przez organ zezwolenia na ten pobyt w terminie pół roku od dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia. W niniejszej sprawie zezwolenie takie powinno być wydane w najpóźniej w dniu 30 kwietnia 2021 roku. Skarżąca podkreśliła, że dostarczyła kompletny wniosek i wobec braku zaistnienia przesłanek odmownych powinno to doprowadzić do sprawnego zakończenia postępowania i wydania zezwolenia.
Skarżąca podała, że artykuł 149 § 2 p.p.s.a. przewiduje możliwość wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. a także możliwość przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W doktrynie wskazuje się, że zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi pewnego rodzaju zadośćuczynienie dla skarżącego za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Przewlekłe prowadzenie postępowania niekorzystnie wpływa na warunki pobytu skarżącej w Polsce. Co ważniejsze, winy w przekroczeniu ustawowego terminu do rozpatrzenia sprawny nie można upatrywać w działaniu skarżącej. W związku z czym, żądanie zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia wydaje się być celowe. Z kolei instytucja zasądzenia określonej sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, w związku z czym skarżący wyraża nadzieję, że nałożenie sankcji na organ zezwalający zapobiegnie w przyszłości działaniom, które mógłby wpływać na przewlekłość przyszłych postępowań.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej i wymierzenia kary grzywny i oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
Organ przyznał, że Pani D. I. 30 października 2020r. złożyła do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powołując się na okoliczność z art. 195 ust. 1 pkt 3 u.o.c. tj. podnosząc, że jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się w Polsce na stałe.
W dniu 10 listopada 2020r. Wojewoda zwrócił się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, (art. 207 u.o.c.). Komendanci, o których mowa w art. 207 ustawy, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul przekazują swoje stanowisko w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę.
Pismem z 02 grudnia 2020r. wezwano skarżącą do uzupełnienia opłaty skarbowej za złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Potwierdzenie uiszczenia opłaty wpłynęło do urzędu 29 grudnia 2020 r.
Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 203 ust. 2 pkt 2 u.o.c., składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, cudzoziemiec uzasadnia go, składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń pisemne oświadczenie, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe, oraz przedstawia dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.
W związku z tym, że Pani D. I. nie przedstawiła dokumentów potwierdzających posiadanie przodka narodowości polskiej, pismem z 27 stycznia 2021r. wezwano skarżącą o ich przedstawienie. Jednocześnie wystąpiono do Urzędu Skarbowego P. o udzielenie informacji w zakresie zaległości podatkowych wnioskodawczyni. W dniu 17 lutego 2021r. Pani D. I. przedłożyła trzy z siedmiu dokumentów wskazanych w wezwaniu z 27 stycznia 2021r. Wobec powyższego, 29 marca 2021r. ponownie wezwano skarżącą do uzupełnienia materiału dowodowego oraz do stawienia się na przesłuchanie, którego termin wyznaczony został na 12 maja 2021r. Czynności z udziałem Strony przeprowadzone zostały w ustalonym terminie.
Następnie 20 maja 2021r. poinformowano o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w uzgodnionym terminie, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Stosownie do przepisu art. 79a k.p.a., wskazano również przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane. Cudzoziemka została również pouczona, że ich niespełnienie skutkuje wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem - decyzji odmownej. W dniu 15 lipca 2021r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania.
Organ wskazał, że skarżąca w toku postępowania zadeklarowała, że miejscem jej pobytu w Polsce jest P., gdzie zamieszkuje razem z mężem Panem Y. Y. oraz dziećmi: M. Y. i I.B.. W toku postępowania o udzielenie mężowi zezwolenia na pobyt czasowy ustalono, że mąż nie mieszka pod deklarowanym adresem, a miejscem pobytu rodziny i Pani D. I. prawdopodobnie jest województwo śląskie. W postępowaniu ujawniono trzy adresy wskazywane przez Państwa l. jako ich adresy zamieszkania, przy czym na potrzeby postępowania o udzielenie Pani D. l. zezwolenia na pobyt stały skarżąca wskazała os. [...] w P. jako miejsce pobytu w Polsce. Tymczasem mąż skarżącej wskazał inny adres zamieszkania żony. Wobec powyższego podjęto czynności w celu ustalenia właściwości Wojewody do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt stały. Z przeprowadzonego 25 sierpnia 2022r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca nie mieszka w P. pod żadnym ze wskazanych przez siebie adresów. Przeprowadzone przez Straż Graniczną czynności nie potwierdziły również by skarżąca kiedykolwiek mieszkała pod podawanymi w toku postępowania adresami.
W ocenie Wojewody opóźnienie w wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie nie jest winą organu a spowodowane jest działaniem skarżącej. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Odnosząc się do żądania wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania skarżącej sumy pieniężnej, na podstawie art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022r., poz. 583 z późn. zm.) wniesiono o odrzucenie skargi we wskazanym zakresie. Zgodnie z wymienioną regulacją w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt stały tj. w okresie od 15.04.2022r. do 31.12.2022r. organowi prowadzącemu postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Ponadto w skardze brak jest jakiegokolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem skarżącej rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Strona nie wskazała jednoznacznie jakoby doznała krzywdy w związku z prowadzeniem przez Wojewodę postępowania w jej sprawie, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego.
W ocenie organu ww. okoliczności związane z zachowaniem skarżącej należy wziąć pod uwagę przy ocenie przewlekłości oraz czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał na orzecznictwo sądowe, wg którego przekroczenie terminów nie zawsze oznacza rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Rolą Sądu w niniejszej sprawie była ocena czy Wojewoda dopuścił się zarzucanej przez D. I. przewlekłości w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 30 października 2020 r. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Skarżąca jest obywatelką [...].
Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; zwanej dalej: p.p.s.a.), skargę – w tym także skargę na przewlekłość postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłego prowadzenia postępowania jest instytucja ponaglenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła ponaglenie (k. [...]), wobec tego skarga była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu przez Sąd.
Zwrócić należy uwagę, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja), która m.in. wprowadziła 6-miesięczny termin do wydania decyzji z wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt stały liczony od określonych zdarzeń (art. 1 pkt 39 ustawy zmieniającej nowelizujący art. 210 ustawy o cudzoziemcach).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 nowelizacji w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji, jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Stosownie do art. 210 ust. 1 u.o.c. (w brzmieniu od 29 stycznia 2022 r.) Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy.
Stosownie do ust. 2 termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1)cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2)cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.
Sąd miał również na uwadze fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. - z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkami - ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 dalej u.p.o.U), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń.
Zdaniem Sądu, oceniając wprowadzone regulacje nie można jednak tracić z pola widzenia, że wniosek skarżącej był złożony prawie 2 lata przed wejściem w życie ww. przepisów, a stan przewlekłości- o czym w dalszej części uzasadnienia- zaistniał zdecydowanie wcześniej niż wprowadzona nowelizacja. W ocenie Sądu w tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że organ rozpatrując sprawę strony dopuścił się przewlekłości, a oceny tej nie może zmienić fakt wniesienia skargi po dniu wejścia w życie nowelizacji. Odmienny pogląd, oparty wyłącznie na wprowadzonej nowelizacji, pomijałby całokształt porządku prawnego i naruszał zasady konstytucyjne.
Przechodząc do rozpoznania skargi wskazać należy, że przewlekłość postępowania administracyjnego występuje gdy postępowanie to "jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość postępowania może polegać na jego prowadzeniu w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania – np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze należy zwrócić uwagę, że wniosek złożony został przez skarżącą dnia 30 października 2020 r. W tym samym dniu zweryfikowano pozytywnie wniosek i zawiadomiono skarżącą o przedłużeniu postępowania i wydaniu decyzji do dnia 27 lipca 2021 r. czyli o pół roku. Kolejne czynności w sprawie podjęto 02 grudnia 2020 r. (wezwanie do uzupełnienia opłaty skarbowej oraz pismo do straży granicznej). 27 stycznia 2021 r. organ wezwał skarżącą o dodatkowe dokumenty, zwraca się też do Urzędu Skarbowego. Kolejne wezwanie wystosowano do skarżącej 29 marca 2021 r. W dniu 12 maja 2021 r. odbyło się przesłuchanie strony. Następnie w dniu 20 maja 2021 r. organ zawiadomił stronę, że w jej sprawie może zostać wydana decyzja, z zastrzeżeniem, iż skarżąca nie spełnia jednego z warunków. Mimo ww. zawiadomienia organ decyzji (ani negatywnej, ani pozytywnej) nie wydał. Jak wynika z akt sprawy, po przekazaniu ponaglenia skarżącej z 10 lutego 2022 r. i po wniesieniu przez nią skargi do Sądu, Wojewoda podjął dalsze czynności w sprawie (24 sierpnia 2022 r.), lecz nie wydał rozstrzygnięcia.
Powyższe świadczy o tym, że organ prowadził co prawda postępowanie wyjaśniające uzasadnione przepisami prawa materialnego, jednak przerwy pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu były nadmierne, a w szczególności nie miały one uzasadnienia w stopniu skomplikowania sprawy. Mając na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez organ, a także stopień zawiłości sprawy Sąd uznał, że czas trwania kontrolowanego postępowania przekroczył rozsądne granice, naruszając prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W szczególności, że od dnia wpływu wniosku strony do organu upłynęły dwa lata, a postępowanie nadal trwa.
W opisanej sytuacji Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie było prowadzone przewlekle i nie zostało do dnia wniesienia skargi, ani dnia wyrokowania zakończone. Wobec tego w pkt I wyroku Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W pkt II wyroku Sąd stwierdził zaś, że organ dopuścił się zarzucanej mu przewlekłości, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 k.p.a., art. 36 k.p.a. oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 k.p.a. Mimo upływu bowiem 2 lat od złożenia wniosku strona skarżąca nie uzyskała rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nie prowadził postępowania w sposób efektywny i skoncentrowany, nie dochował terminów załatwienia sprawy. Niezależnie bowiem od wspomnianej we wstępie nowelizacji, skoro wniosek wniesiony został w 2020 r. sprawia winna być załatwiona wedle terminów określonych w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Ponadto o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Organ w rozpoznawanej sprawie tylko raz zawiadomił stronę o przedłużeniu postępowania i w sposób nieuprawniony wydłużył termin o 6 miesięcy (do 27 lipca 2021 r.). Jak wynika z akt sprawy wydłużonego terminu załatwienia sprawy również nie dochował.
W pkt III wyroku Sąd stwierdził, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując oceny, czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy (por. wyroki NSA z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17, CBOSA). W niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę, że organ niezależnie od naruszenia terminów załatwienia sprawy prowadził w niej postępowanie wyjaśniające. W szczególności Wojewoda (jak i organy z nim współpracujące) ustalały miejsce pobytu skarżącej, gdyż nie zamieszkiwała pod podanym adresem. Okoliczność ta z pewnością wpłynęła na czas rozpoznania wniosku. Sąd w okolicznościach sprawy nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu. Zaistniały stan przewlekłości nie miał charakteru rażącego.
W ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie od Wojewody sumy pieniężnej lub wymierzenia grzywny. Skarżąca nie umotywowała w żaden sposób wysokości żądanej kwoty, ani nie wskazała szkód jakich doznała w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania. Ponadto stwierdzona przewlekłość nie miała charakteru rażącego, co uzasadniało oddalenie skargi w tym zakresie (pkt IV wyroku). Zarazem Sąd zaznacza, że nie uznał zasadności wniosku organu co do odrzucenie skargi w powyższym zakresie, motywowanego dyspozycją dodanego z dniem 15 kwietnia 2022 r. przepisu art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. W myśl tego przepisu, w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. organowi prowadzącemu postępowanie m.in. w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W ocenie Sądu brzmienie powyższego przepisu nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi w tym zakresie. Rygor w postaci odrzucenia skargi jest ściśle powiązany z konstrukcją niedopuszczalności wniesienia skargi (por. art. 58 § 1 p.p.s.a., zwłaszcza jego pkt 6). Niedopuszczalność (przedmiotowa) skargi wiąże się zaś raczej z nieistnieniem przedmiotu zaskarżenia, względnie z jego niepodleganiem kognicji sądu administracyjnego, a nie z tym, że – jak to ujął Wojewoda w odpowiedzi na skargę – rozpatrywanie żądania przyznania sumy pieniężnej nie ma podstaw prawnych. W analizowanym przypadku ponadto taka podstawa prawna obiektywnie cały czas istnieje, gdyż stanowi ją obowiązujący art. 149 § 2 p.p.s.a. W jego świetle nowo dodany do ustawy szczególnej przepis art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. powinien być postrzegany tylko jako czasowe wykluczenie, mocą decyzji ustawodawcy, możliwości uwzględniania przez sąd administracyjny wniosków skarżących o przyznanie sumy pieniężnej (tudzież zasądzania tych sum z urzędu), co też zdaniem Sądu powinno skutkować raczej oddaleniem skargi w określonym zakresie, aniżeli jej odrzuceniem.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt V sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składały się uiszczony przez skarżącą wpis oraz wynagrodzenie reprezentującej stronę adwokata.