II SAB/Po 149/22

II SAB/Po 149/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Zasądzono od organu sumę pieniężną z art. 149 § 2 p.p.s.a
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12, art. 35, art. 36, art. 37, art. 149
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Starosty w przedmiocie wznowienia postępowania I. zobowiązuje Starostę do rozpoznania wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Starosty z dnia 22 lipca 2021 r., nr [...] w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem; II. stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu powyższego wniosku; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznaje od Starosty na rzecz W. B. sumę pieniężną w kwocie [...](słownie: [...]) złotych; V. oddala skargę w pozostałym zakresie; VI. zasądza od Starosty na rzecz W. B. kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Starosty w ponownym załatwieniu sprawy żądania strony wznowienia postępowania zakończonej postanowieniem Starosty z dnia 22 lipca 2021 r..
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy, który ustalono na podstawie nadesłanych akt sprawy.
Postanowieniem Starosty z 23 marca 2022 r. (znak: [...]) odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Starosty z dnia 22 lipca 2021 r. o odmowie wstrzymania wykonania pozwolenia na budowę.
Wojewoda [...] postanowieniem z 10 maja 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Starosta postanowieniem z 10 czerwca 2022 r., znak: [...] zawiesił postępowanie w sprawie zażalenia W. B. dot. odmowy wstrzymania wykonania decyzji Starosty z dnia 15 maja 2020 r. zatwierdzającej projekt budowlany.
Postanowieniem z dnia z 20 lipca 2022 r. (znak: [...]) Starosta podjął zawieszone postępowanie i decyzją z 22 lipca 2022 r. (znak: [...]) umorzył postępowanie w sprawie zażalenia dot. odmowy wstrzymania wykonania decyzji Starosty z dnia 15 maja 2020 r.
Pismem dnia 2 sierpnia 2022 r. W. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Starosty w ponownym załatwieniu sprawy żądania strony wznowienia postępowania zakończonej postanowieniem Starosty z dnia 22 lipca 2021 r. zarzucając organowi naruszenie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 - dalej: "k.p.a.") a nawet art. 35 § 3 k.p.a. i 12 k.p.a. polegające na bezczynności.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy, w określonym przez WSA w Poznaniu terminie,
2. stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności,
3. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4. przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.)
5. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w kwocie 597 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż po analizie złożonej skargi nie dopatrzył się bezczynności.
W piśmie procesowym z dnia 17 września 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż przywołane przez organ takie orzeczenia jak: postanowienie o zawieszeniu postępowania, postanowienie o podjęciu postępowania, decyzja o umorzeniu postępowania zostały doręczone skarżącemu w dniu nadania skargi tj. w dniu 03 sierpnia 2022 r. Przy okienku na poczcie w dniu 03 sierpnia 2022 r. o godz. 08:18 została nadana skarga i odebrane zostały jednocześnie w/w orzeczenia.
W dniu sporządzania skargi tj. w dniu 02 sierpnia 2022 r. o jakichkolwiek czynnościach organu - Starosty po doręczeniu w dniu 13 maja 2022 r. postanowienia uchylającego Wojewody [...] znak: [...] z dnia 10 maja 2022 r. skarżący nic nie wiedział.
Pełnomocnik wskazał, iż skarga dotyczy bezczynności organu w przedmiocie żądania wznowienia postępowania w sytuacji, gdy organ właściwy do wznowienia (tu: Starosta) ani nie wznowił postępowania, ani też nie odmówił wznowienia postępowania. Czy w tych okolicznościach możliwe było zawieszenie i podjęcie postępowania oraz jego umorzenie? W ocenie Skarżącego w tych okolicznościach wydanie takich orzeczeń nie było w ogóle możliwe! Nie można umorzyć postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, które nie zostało wznowione!, co oznacza, że sprawa de facto nie została do tej pory załatwiona zgodnie z przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a."), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
W tym miejscu wskazać należy, iż złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. W sprawach skarg na bezczynność nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący wypełnił powyższy wymóg składając stosowne ponaglenie.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że z jej tytułu ("Skarga na bezczynność"), treści zarzutów i wniosków oraz uzasadnienia jednoznacznie wynika, że Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wyraźnie uczynił jej przedmiotem tylko jedną z normatywnych postaci opieszałości organu administracji publicznej w załatwieniu sprawy, a mianowicie bezczynność organu (a już nie przewlekłość postępowania).
Ponadto mając na uwadze treść wniosków oraz argumentację uzasadnienia uznać należy, iż skarga dotyczy bezczynności organu w nierozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania po przekazaniu mu przez organ odwoławczy akt sprawy celem jego ponownego rozpoznania.
W związku z tym ocenę, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym doszło do zarzucanej Staroście bezczynności, należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu rodzajów skarg przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a., tj. skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania.
Wobec powyższego wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 05 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 CBOSA ) zajęto stanowisko, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego przepisami prawa.
Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.
Kierując się powyższym, Sąd uznał, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a.. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Przepis artykułu 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
Powyższe oznacza, że co do zasady postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone tak szybko jak tylko jest to możliwe, z zastrzeżeniem, iż w sprawie wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno to nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.
W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Odnosząc się do kwestii bezczynności organu w niniejszej sprawie podkreślić w tym miejscu należy, iż sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). Bieg któregokolwiek z wymienionych terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności.
Oznacza to, że obecnie, dla stwierdzenia bezczynności konieczne jest wykazanie, że organ bądź to nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź też zaniechał powiadomienia strony o nowym terminie załatwienia sprawy, względnie nie rozstrzygnął jej w terminie przewidzianym w art. 36 § 1 k.p.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. Wojewoda [...] uchylił w całości postanowienie Starosty o odmowie wznowienia postępowania. Tym samym w obrocie prawnym pozostało żądanie strony z dnia 03 listopada 2021 r. o wznowienie postępowania.
Zwrot akt do organu I instancji z ww. postanowieniem nastąpił 13 maja 2022 r., a więc od tego dnia rozpoczął się ponownie bieg terminów do rozpoznania wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania.
Wobec powyższego warto w tym miejscu wskazać, iż podanie o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in., czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a.
W niniejszej sprawie z akt sprawy nie wynika aby organ w przedmiotowej sprawie wznowił postępowanie. Co prawda organ wstępnie wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, to jednakże postanowieniem Wojewody ww. postanowienie organu I instancji zostało uchylone. Tym samym organ powinien ponownie rozpoznać wniosek zgodnie z regułami określonymi w k.p.a.
Ponadto należy pamiętać, iż rozpoznając skargę na bezczynność Sąd nie jest uprawniony do badania prawidłowości wydanych w sprawie orzeczeń w tym postanowień i decyzji wydanych przez Starostę. Sąd w tym zakresie jedynie wskazuje, iż z sentencji decyzji jak i i wydanych postanowień wynika, że ich przedmiotem było "zażalenie na dot. odmowy wstrzymania wykonania decyzji Starosty nr [...] r. z dnia 15 maja 2020 r. zatwierdzającej projekt budowlany(...)".
Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż Wojewoda uchylił postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Tym samym rozpoznaniu podlegał wniosek o wznowienie postępowania.
Na marginesie Sąd wskazuje, co nie ma wpływu na ocenę prawidłowości wydanego przez Starostę rozstrzygnięcia, iż również z uzasadnienia decyzji nie wynika że jej przedmiotem jest wniosek o wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ przeanalizował przesłanki merytoryczne wstrzymania wykonania pozwolenia na budowę, a nie przesłanki wznowienia postępowania.
Tym samym na gruncie niniejszej sprawy, na podstawie analizy nadesłanych akt, nie można uznać, że do dnia wniesienia skargi i do dnia wyrokowania organ rozpoznał wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania.
Dochodząc do powyższych wniosków Sąd miał przy tym na uwadze, co wynika z uzasadnienia postanowienia Wojewody rozpoznającego ponaglenie, że w istocie pismo stanowiące wniosek o wznowienie postępowania zatytułowane było jako "zażalenie" na postanowienie, a Wojewoda [...] pismem z 9 grudnia 2021 r. (znak: [...]) przekazał ww. pismo do właściwości Starosty, celem skierowania sprawy na wznowienie postępowania administracyjnego.
Powyższe nie pozwala jednak na przyjęcie, iż organ wydając orzeczenia w sprawie "zażalenia" w istocie miał na myśli wniosek o wznowienie postępowania oraz, na co słusznie zwrócił uwagę Skarżący, że w sprawie doszło do wznowienia postępowania.
Z tych też względów nie można uznać, iż wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania dot. zażalenia wstrzymało bieg terminów do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania.W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż w sprawach z wniosku o wznowienie postępowania nie stosuje się normy zawartej w art. 61 § 3 k.p.a., dlatego wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje nie z datą doręczenia żądania organowi, a z datą wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a.
W orzecznictwie wskazuje się, że czynności proceduralne organu po otrzymaniu podania o wznowienie postępowania administracyjnego nie są podejmowane w ramach postępowania w sprawie wznowienia postępowania aż do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego (art. 149 § 1 k.p.a.). Skoro art. 149 § 1 k.p.a. formalizuje wznowienie postępowania poprzez uzależnienie wznowienia od stosownego postanowienia, to znaczy że nie można wznowić postępowania per facta concludentia (w sposób dorozumiany na podstawie podjęcia innych czynności przez organ). Taka interpretacja nie jest dopuszczalna w świetle art. 149 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 5 października 2007 r., I OSK 1390/06, z dnia 23 czerwca 2010 r., II OSK 965/09, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze oraz wobec braku rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania do dnia wydania wyroku, Sąd zobowiązał Starostę do rozpoznania wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Starosty z dnia 22 lipca 2021 r., nr [...] w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Starosta dopuścił się bezczynności (pkt II wyroku).
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności– jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że nie miała ona charakteru rażącego (pkt III sentencji wyroku).
Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA).
Judykatura przede wszystkim akcentuje, iż pojęcie "z rażącym naruszeniem prawa" użyte w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a., jakkolwiek nie może być tożsame z interpretacją tego zwrotu zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., choć ma identyczne brzmienie i w obu wypadkach chodzi o istotne uchybienie obowiązującemu przepisowi prawa, to pozwala na pewne uogólnienia właściwe dla ich obu (patrz m.in wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 153/14, pub. CBOSA). Poza tym wskazuje się szereg przypadków rażącej bezczynności, do których zalicza się zwykle zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w jej stopniu skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony (patrz przykładowo wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2426/13, z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 3059/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB 10/13, - CBOSA). Jednakowoż te kryteria zawsze należy odnieść do stanu konkretnych spraw, których okoliczności zwykle są zróżnicowane. Zatem zagadnienie charakteru bezczynności trzeba ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy, bo na przykład nie jest uznawana bezczynność z rażącym naruszeniem prawa sytuacja, w której do niezałatwienia sprawy dochodzi z powodu błędnych działań organu wynikających z oceny wniosku strony (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2806/12, pub. CBOSA). Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Można dodać, że jest to stan, w którym naruszenie to jest także istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter przewlekłości nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 585/15, pub. CBOSA). Również w literaturze prawniczej akcentuje się, że sąd administracyjny powinien uwzględnić całość okoliczności indywidualnych sprawy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, Art. 149, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 616).
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.
Dokonując oceny we wskazanym zakresie Sąd uwzględnił, że stwierdzona bezczynność nie wynika z celowego działania organu. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż organ pozostaje w zwłoce, to jednakże ani ta okoliczność, ani żadne inne, nie świadczą, iżby organ działał rażąco opieszale.
Powyższe okoliczności Sąd wziął również pod uwagę rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej. Sąd miał przy tym na uwadze, iż fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania lub bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór czy zastosować ten środek leży całkowicie w gestii oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2197/17, WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 40/17 - CBOSA).
Ponadto należy pamiętać, iż zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu – podobnie zresztą, jak i nałożenie na organ grzywny – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 03.02.2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16; z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17 – CBOSA). O ile jednak grzywna pełni przede wszystkim funkcję represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą), o tyle w przypadku sumy pieniężnej, choć wskazane funkcje też zachowują pewne znaczenie, to na plan pierwszy wysuwa się funkcja kompensacyjna. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego doznał Skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W postanowieniu z 19 lipca 2016 r. o sygn. akt I OZ 705/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym Skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania.
Sąd mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz argumentację Skarżącego uznał, iż przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz Skarżącego w kwocie wskazanej przez Skarżącego nie znajduje uzasadnienia. Jednakże Sąd mając na uwadze, iż organ wykonując wytyczne Wojewody podejmował jakieś działania w sprawie ale w żadnym zakresie nie informując o powyższym strony pozostawiając ją w przeświadczeniu o całkowitym ignorowaniu jej wniosku Sąd uznał, iż przyznanie Skarżącemu w kwocie [...]zł jest wystarczające aby cel omawianego środka został zrealizowany.
Jak słusznie wskazał Skarżący, i co wynika z akt sprawy, wysłanie i doręczenie postanowienia o zawieszeniu postępowania "dotyczącego zażalenia", postanowienia o jego podjęciu oraz decyzji o umorzeniu tego postępowania, pomimo wydania tych orzeczeń w różnych datach, nastąpiło w tym samym terminie.
Z tych też względów Sąd skargę w części obejmującej żądanie przyznania sumy pieniężnej ponad kwotę [...]zł oddalił (pkt V sentencji wyroku) na podstawie art. 151 p.p.s.a..
O kosztach postępowania (pkt VI sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając koszt uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie należne jego zawodowemu pełnomocnikowi, ustalone według stawek minimalnych (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), a także koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie: 597 złotych .