II SAB/Po 125/22

II SAB/Po 125/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 i 1a, art. 200, art. 161
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. do rozpoznania wniosku z dnia 30 maja 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 30 maja 2021 r. III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Fundacja [...] w K. (dalej jako skarżąca, strona lub Fundacja [...] pismem z dnia 9 maja 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 30 maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie: art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.). W związku z tym wniesiono zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 30 maja 2021 roku o udostępnienie informacji publicznej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca jest fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu skarżąca m. in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów skarżącego obejmuje m.in. badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem działalności gospodarczej.
Skarżąca wnioskiem z dnia 30 maja 2021 r., sporządzonym w formie wiadomości email wniosła o udzielenie jej informacji:
1. Ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na poszczególne kwartały, a także:
2 Ile w każdym z tych kwartałów (każdym kwartale 2019 i 2020 roku) było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych składających wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adresy: [...]@praca.gov.pl (30 maja 2021 r.) oraz sekretariat@[...].praca.gov.pl (08 grudnia 2021 r.). Powyższe adresy e-mail zostały wskazane zarówno na stronie internetowej, jak i w Biuletynie Informacji Publicznej organu.
Skarżąca zwróciła uwagę, że we wniosku wyjaśniła w jakim celu chce pozyskać w/w dane, wskazała na jedną z możliwych dróg ich udostępnienia, a także podał dane identyfikujące fundację.
Wskazano, że skarżąca nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Wiadomość email należy zaś traktować jako wniosek pisemny, a nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy.
Fundacja podała, że Organ nie udzielił wnioskowanej informacji. Bez wątpienia bezczynność organu stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej fundacji.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie lub ewentualnie oddalenie.
Motywując stanowisko organ przyznał, że nie udzielił odpowiedzi w przedmiotowym zakresie, lecz wynikało to z nieotrzymania przez Powiatowy Urząd Pracy w K. wskazanych wniosków. Po dokonaniu wszelkiego rodzaju sprawdzeń technicznych, konfiguracji poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, które dotyczyły korespondencji nie odnotowano wpływu przedmiotowych wniosków. Z wewnętrznych sprawdzeń przeprowadzonych przez Informatyka Urzędu wynika, że do Urzędu nie wpłynęły wnioski o udzielenie informacji od wskazanego nadawcy, na dowód czego załączono: raport z obiegu dokumentów korespondencji przychodzącej drogą e-mailową, która wpłynęły Urzędu dnia 31.05.2021 r. i obejmowała korespondencję z soboty i niedzieli tj. 29 i 30 maja 2021r., raport z obiegu dokumentów korespondencji przychodzącej drogą e-mailową która wpłynęły do Urzędu dnia 08.12.2021 r., raport z korespondencji niechcianej z dnia 8 grudnia 2021 r.
Jednocześnie poinformowano, iż Urząd nie ma możliwości wydrukowania raportu poczty niechcianej z maja 2021 r. z uwagi na automatyczne usuwanie korespondencji spamu z ponad roku.
Podkreślono, iż pocztą Urzędu zarządza firma zewnętrzna wynajęta przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej "S. ". Korespondencja przesyłana do Urzędu drogą elektroniczną w pierwszej kolejności filtrowana jest przez urządzenia brzegowe, które nie są zarządzane przez Urząd. Następnie korespondencja z serwera pocztowego odbierana jest przez pracownika sekretariatu Urzędu. Urząd w ramach autokontroli wystąpił pisemnie za pośrednictwem poczty elektronicznej z prośbą o sprawdzenie wpłynięcia do Urzędu przedmiotowych wniosków.
Z uzyskanych informacji wynika, że wnioski zostały poprawnie dostarczone do skrzynki odbiorczej zarządzanej przez S. , jednak nie ma możliwości potwierdzenia, że przedmiotowa korespondencja została dostarczona do Urzędu.
Wskazano, że śledzenie trasy dostarczania wiadomości e-mail oraz przesyłek wysyłanych na konto pocztowe Urzędu generowane jest na podstawie logów pocztowych serwera. Ustalono, iż w przypadku adresu [...]@praca.qov.pl pierwsze połączenie po protokole pop3 nastąpiło dnia 31.05.2021 r. o godz. 6:47, co oznacza, że pracownik sekretariatu Urzędu zgodnie z wewnętrznymi politykami w tym czasie pobierał wiadomości z serwera pocztowego. Nie odnotowano wpływu wiadomości, którą Fundacja przesłała dnia 30.05.2021 r. godz. 12:21 (niedziela), pobrano natomiast inną jedyną wiadomość, która wpłynęła do Urzędu w niedzielę 30.05.2021 r. o godz. 19:58. Tak więc, powyższe potwierdza, iż Urząd prawidłowo dokonał wszelkich czynności mających na celu odebranie dostarczanych na skrzynkę Urzędu wiadomości.
Dodatkowo wystąpiono pisemnie za pośrednictwem poczty elektronicznej do S. , który świadczy usługi wsparcia technicznego dla systemu obiegu dokumentów PSZ.eDOK. Z powziętej informacji wynika, że po sprawdzeniu w bazie danych PUP podczas zdalnego połączenia dnia 4 lipca 2022r., S. nie znalazło wiadomości email od wskazanego nadawcy.
Organ podkreślił, że skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez Organ Administracji Publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów, niemniej jakkolwiek doskonałe i sprawne jest przesyłanie zapytań drogą e-mailową to zawsze rodzi to ryzyko zakwalifikowania treści w niej zawartych jako potencjalnie niebezpiecznej. W związku z tym, Urząd nie ma wpływu na to co algorytmy techniczne są w stanie uczynić z taką informacją (e-mailem). Wysłanie wniosków drogą pocztową za zwrotnym potwierdzeniem odbioru gwarantowałoby, że wniosek dotarł do adresata, w konsekwencji czego Urząd natychmiast przesłałby stosowne informacje. Organ wskazał, że Powiatowy Urząd Pracy w K. realizuje swoje zadania w sposób jawny i transparentny, niezwłocznie udziela odpowiedzi na wszelkiego rodzaju zapytania, dlatego też nieotrzymanie wiadomości- na co wskazują systemy i sprawdzenia dokonane w trybie technologicznym, wpłynęło na to, że nie odpowiedziano na zapytanie.
Wskazano, że do dnia doręczenia skargi organ nie miał żadnego sygnału ze strony skarżącej, że odpowiedź na złożone wnioski do Fundacji nie dotarła, na wskazany przez nią adres mailowy. Fundacja nie wniosła również ponaglenia do Organu. O wysłanych wnioskach o udostępnienie informacji organ powziął informację dopiero ze skargi na bezczynność. Po otrzymaniu skargi wraz z załączonymi wnioskami, sporządzono odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30.05.2022r. oraz niezwłocznie przesłano jej treść na adres Skarżącego.
Nieudostępnienie informacji nastąpiło z przyczyn technicznych i informacja od skarżącego w tym przedmiocie przed skierowaniem skargi do Sądu, pozwoliłaby uniknąć niniejszego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem działanie (akt lub czynność) organu, lecz jego ewentualny brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca Fundacja wniosła o wskazanie, ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na kwartały oraz jaka była pula środków finansowych do wykorzystania przez wnioskodawców. Powyższy wniosek dotyczył niewątpliwie informacji publicznej. Dyrektor Powiatowy Urzędu Pracy jest zaś podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.
Ocenić zaś należało, czy Dyrektor Powiatowy Urzędu Pracy pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Przy tym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem chyba, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca wskazał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
W sprawie zasadniczą okolicznością jest fakt, że do dnia otrzymania przez organ skargi Fundacji (tj. do dnia 29 czerwca 2022 r.), nie udzielił stronie wnioskowanej informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że w dniu 1 lipca 2022 r. udostępniono stronie skarżącej wnioskowaną informację (k. [...] akt sądowych).
Wobec tego po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu, Dyrektor udostępnił stronie skarżącej wnioskowaną informację publiczną. Ustalenie powyższe ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Oznacza to, że organ uczynił to nie tylko po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, ale przede wszystkim po upływie czternastodniowego przewidzianego przez ustawodawcę terminu (art. 13 u.d.i.p.). Ustalenie powyższe uprawnia do przyjęcia, że na dzień złożenia skargi (29 czerwca 2022 r.) organ pozostawał w bezczynności. Stan ten ustał po udostępnieniu stronie informacji publicznej (1 lipca 2022 r.). Wobec tego Sąd orzekł w pkt II wyroku, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Fundacji (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Skoro jednak organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I wyroku).
Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu tego przepisu, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, www.nsa.gov.pl). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to, co wymaga wyeksponowania, musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że nieudostępnienia w terminie wnioskowanej informacji nie można oceniać jako przejawu złej woli organu, czy też próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Z wyjaśnień organu wynika, że opóźnienie w załatwieniu wniosku było najprawdopodobniej spowodowane problemami technicznymi z funkcjonowaniem (obsługą) skrzynki poczty elektronicznej organu. Organ przyznał, że wnioski zostały dostarczone na wskazane przez skarżącą adresy ([...]@praca.gov.pl oraz sekretariat@[...].praca.gov.pl), zarządzane przez podmiot zewnętrzny (S. ), lecz nie był w stanie wygenerować potwierdzenia, że przedmiotowa korespondencja została dostarczona do Urzędu. Wyjaśnienia organu w tym zakresie Sąd uznał jako wiarygodne i ekskulpujące zwłokę w odpowiedzi na wniosek Fundacji. W dacie rozpoznania skargi Fundacja dysponowała już wnioskowana informacją publiczną. Te okoliczności świadczą zdaniem Sądu, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, o czym orzeczono w pkt III wyroku.
O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 580 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w osobie adwokata (480 zł) ustalone z uwzględnieniem treści § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) oraz uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi (100 zł).