II SAB/Op 77/19

II SAB/Op 77/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2019-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska
Jerzy Krupiński /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Bogusz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w Walcach w przedmiocie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w Walcach na rzecz skarżącego M. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 grudnia 2019 r. M. C., reprezentowany w niniejszym postępowaniu przez radcę prawnego D. K. (dalej: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w Walcach (dalej: "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia 4 listopada 2019 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej (platformy ePUAP), zwrócił się do organu o udzielenie informacji publicznej dotyczącej "ilości osób zatrudnionych w bibliotece wraz z nazwami stanowisk i formą zatrudnienia (stosunek pracy, umowa cywilnoprawna, itp.)". Podniósł też, że wobec milczenia organu przez okres 14 dni, w dniu 20 listopada 2019 r. ponownie zwrócił się o udzielenie mu żądanej informacji, niezbędnej dla celów statystycznych.
Dodał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej, a organ będąc podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia, pozostaje nadal w bezczynności, gdyż do chwili wystąpienia ze skargą nie otrzymał odpowiedzi na złożony wniosek. W skardze powołał się też na orzecznictwo sądów administracyjnych.
Skarżący wniósł na tej podstawie o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 3 dni od otrzymania odpisu wyroku, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W skardze zawarto też wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego lub ewentualnie o jej uwzględnienie, ale bez obciążania go kosztami postępowania.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że wniosek skarżącego na skutek błędu w działaniu platformy ePUAP, która zaprzestała wykonywania funkcji automatycznego powiadamiania o przychodzących wiadomościach, nie został zauważony i dopiero w związku z otrzymaniem skargi, niezwłocznie w dniu 9 grudnia 2019 r. udzielono stosownej odpowiedzi na złożone zapytanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej przywoływanej jako: "u.d.i.p.", stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – przywoływanej dalej jako: P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie wnoszenie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10 dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli – tak jak w niniejszym postępowaniu – przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tej przyczyny, w takim trybie niniejsza sprawa została rozpoznana.
Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Przykładowe wyliczenie, jakie dane stanowiące informację publiczną, podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 ustawy, który w ust. 1 pkt 1 wskazuje, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne, w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej (lit. "a"), projektowaniu aktów normatywnych (lit. "b") oraz programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (lit. "c"). Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 ustawy).
W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskował o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie ogólnych informacji na temat zatrudnienia, w tym rodzajów umów z tym związanych w instytucji publicznej jaką niewątpliwie jest biblioteka publiczna. Z powyższego wynika, że wnioskowane przez skarżącego informacje niewątpliwie stanowiły informację publiczną w rozumieniu powoływanej ustawy, co nie jest zresztą objęte sporem między skarżącym, a organem administracji.
Do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a więc i Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Walcach, co również w sprawie nie jest kwestionowane.
Wobec stwierdzenia, że organ był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a wnioskowane przez skarżącego dane stanowią taką informację, przystąpić należy do oceny, czy organ jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, pozostaje w bezczynności.
Bezczynność organu na gruncie powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, że żądanej informacji publicznej nie posiada. Celem skargi na bezczynność jest z kolei zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.
Skarżący w dniu 4 listopada 2019 r. zwrócił się do organu w formie wiadomości mailowej, nadanej za pośrednictwem urzędowej platformy kontaktowej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Organ wskazał natomiast, że wspomniany wniosek rozpoznał dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność. Wyjaśnił, że platforma ePUAP nie wygenerowała odpowiedniego powiadomienia o korespondencji przychodzącej, co skutkowało przeoczeniem nadesłanego zapytania. W ocenie Sądu, nie można uznać tego wyjaśnienia organu za usprawiedliwiające brak właściwej reakcji, bowiem skarżący skierował swój wniosek na adres skrzynki pocztowej organu za pośrednictwem platformy ePUAP. Każdy petent, jeżeli skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej na adres wskazany przez sam organ, ma prawo oczekiwać odpowiedzi w podstawowym 14-dniowym terminie, wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niedotrzymanie tego terminu powoduje, że po stronie zobowiązanego (organu) powstaje stan bezczynności, skutkujący możliwością wniesienia przez uprawnionego (skarżącego) skargi na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a.
Powyższe nie ma jednak podstawowego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż organ pismem przesłanym drogą elektroniczną w dniu 9 grudnia 2019 r. udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Ustalenie takie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na bezczynność został zrealizowany, bowiem organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 P.p.s.a. w zakresie żądania nakazania organowi udzielenia spornej informacji.
Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia jednakże sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce i czy miała ona charakter kwalifikowany (z rażącym naruszeniem prawa). Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. lub zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz skarżącego (w rozpoznawanej sprawie z tym ostatnim żądaniem jednak nie wystąpiono).
W pierwszym rzędzie należy podkreślić, w ślad za wstępnym wywodem uzasadnienia, że bezczynność po stronie organu miała miejsce, gdyż do chwili wniesienia skargi upłynął dwutygodniowy termin do jej udzielenia przewidziany w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ponadto organ nie skorzystał z możliwości jego przedłużenia na podstawie ust. 2 tego przepisu.
Przystąpić zatem należało do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący. Pojęcie to nie jest zdefiniowane ustawowo, natomiast w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był bowiem znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową dnia 4 listopada 2019 r., zaś wnioskowana informacja została mu udostępniona w dniu 9 grudnia 2019 r., tj. niezwłocznie po wniesieniu skargi i rzeczywistym powzięciu przez organ wiadomości o treści skierowanego do niego zapytania. Okoliczność ta nie pozwala na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa i wymierzenie organowi grzywny. Brak jest też podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., gdyż skarżący nie domagał się w skardze tego rodzaju świadczenia, a ponadto nie wykazał, że na skutek opóźnienia w udzieleniu informacji doznał jakiejkolwiek szkody czy innych niedogodności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa i nie przyznał skarżącemu żadnej sumy pieniężnej.
Orzeczenie o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji opiera się na art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 201 § 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W tym zakresie Sąd nie uwzględnił stanowiska organu, który wnosił o nieobciążanie go tymi kosztami, gdyż żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało zrealizowane już po wniesieniu skargi, skarga nie była przy tym przedwczesna, gdyż wniesiono ją po bezskutecznym upływie podstawowego terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i została poprzedzona dodatkowym, również bezskutecznym monitem z dnia 20 listopada 2019 r. Twierdzenie organu, że wniesienie zapytania oraz następnie skargi spowodowane było wyłącznie chęcią "wyłudzenia kosztów" nie zostało niczym uzasadnione i nie znajduje oparcia w aktach sprawy.