II SAB/Op 55/18

II SAB/Op 55/18 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2018-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 3 par. 2,  art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie udzielenia informacji w sprawie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
K. K., zwany dalej również skarżącym, wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, zarzucając ww. organowi niewykonanie czynności w zakresie udzielenia mu informacji o raporcie medycznym na druku unijnym E 213 PL, który przekazany został do [...] instytucji ubezpieczającej.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie będące wynikiem złożonej skargi miało następujący przebieg.
W dniu 29 czerwca 2017 r. wniosek K. K. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu. Decyzją z dnia 20 lutego 2018 r. ww. organ odmówił przyznania tego świadczenia.
Skarżący pismami z dnia 7 lutego 2018 r., z dnia 26 lutego 2018 r. i z dnia 13 marca 2018 r. domagał się od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu przesłania odpisów dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem o przyznanie renty, w tym raportu medycznego sporządzonego na druku E 213 PL oraz protokołu z badania lekarskiego, jakie przeprowadziła komisja lekarska ZUS w dniu 18 stycznia 2018 r.
Następnie, pismem z dnia 28 marca 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, zarzucając ww. organu niewydanie opisanych dokumentów. Skarga została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SAB/Op 45/18, a następnie postanowieniem tut. Sądu została odrzucona na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarga jest niedopuszczalna z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego trybu zaskarżenia określonego w przywołanych powyżej przepisach prawa.
Kolejnym pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r., K. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu o udzielenie informacji o raporcie medycznym i szczegółowym raporcie lekarskim sporządzonym przez ZUS na druku unijnym E 213 PL, dotyczącym jego osoby i przekazanym lub nie, do [...] instytucji ubezpieczeniowej. W szczególności skarżący zwrócił się o wyjaśnienie czy raport lekarski na druku E 213 PL z dnia 18 stycznia 2018 r. sporządzony przez orzecznika ZUS, którego odpis otrzymał w dniu 5 kwietnia 2018 r. - został przekazany do [...] instytucji ubezpieczeniowej, jeżeli tak, to domagał się podania daty jego przekazania oraz nazwy instytucji, do której raport został przesłany. Ponadto skarżący wskazał, że jeżeli ww. raport (wystawiony na druku E 213 PL) nie jest tym samym raportem, jaki został sporządzony w dniu 18 stycznia 2018 r., to zażądał doręczenia odpisu ostatnio wymienionego raportu ze wskazaniem daty przekazania.
Wobec braku odpowiedzi na pismo z dnia 16 kwietnia 2018 r., skarżący wniósł kolejną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, czyniąc jej przedmiotem bezczynność polegającą na nieudzielaniu informacji, o jaką zwracał się w opisanym powyżej piśmie z dnia 16 kwietnia 2018 r. Skarga ta odnotowana została w repertorium pod sygnaturą akt II SAB/Op 55/18 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie uznając, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. W piśmie z dnia 12 czerwca 2018 r. organ poinformował także tut. Sąd, że uznał pismo K. K. z dnia 16 kwietnia 2018 r. jako skargę, udzielając na nią odpowiedzi pismem z dnia 14 maja 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwana dalej jako: "P.p.s.a.," kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z przywołanych przepisów wynika, że skarga na bezczynność jest zatem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot.
W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, polegającą na nieudzieleniu informacji o jaką się zwracał do ww. organu w piśmie z dnia 16 kwietnia 2018 r., tj. o informację na temat raportu medycznego i szczegółowego raportu lekarskiego, sporządzonego przez ZUS na druku unijnym E 213 PL i przekazanego (lub nie) do [...] instytucji ubezpieczeniowej. W szczególności skarżący zwrócił się o wyjaśnienie czy raport lekarski na druku E 213 PL z dnia 18 stycznia 2018 r. sporządzony przez orzecznika ZUS, którego odpis otrzymał w dniu 5 kwietnia 2018 r. - został przekazany do [...] instytucji ubezpieczeniowej. Jeżeli tak, to skarżący zwrócił się o podanie przez ZUS daty przekazania oraz nazwy instytucji, do której raport został przesłany. Ponadto w przypadku gdy ww. raport (wystawiony na druku E 213 PL) nie jest tym samym raportem, jaki został sporządzony w dniu 18 stycznia 2018 r. - to skarżący domagał się jego doręczenia wraz wskazaniem daty przekazania.
W ocenie Sądu, przedmiot skargi nie nosi w żadnym stopniu cech charakterystycznych dla administracyjnoprawnych stosunków prawnych. Żądanie skarżącego w istocie dotyczy udzielenia informacji o podjętych przez organ czynnościach w postępowaniu prowadzonym na wniosek skarżącego z dnia 29 czerwca 2017 r. w przedmiocie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i to już po jego zakończeniu. Na skutek bowiem rozpoznania ww. wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu decyzją z dnia 20 lutego 2018 r., znak: [...], odmówił skarżącemu prawa do renty, a orzeczenie to – co wynika z wyjaśnień organu, nie zostało przez skarżącego zakwestionowane. Skarżący nie skorzystał bowiem z uprawnienia przewidzianego przepisami art. 83 § 2 w związku z art. 83 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.), tj. wniesienia odwołania od decyzji ZUS dotyczącej odmowy ustalenia uprawnienia do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Skoro postępowanie rentowe w sprawie zakończyło się, to nie można tym samym uznać, że skarżący żądając udzielenia informacji na temat podjętych przez organ działań dotyczących przekazania druku E 213 PL, w istocie domaga się czynności w ramach prowadzonego postępowania rentowego. Wyżej przywołany przepis art. 83 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje na możliwości zakwestionowania do sądu cywilnego konkretnego rozstrzygnięcia, tj. wydanej decyzji rentowej, a nie działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjętych (bądź nie) już po zakończeniu postępowania w sprawie.
Podkreślenia wymaga, że skarga na bezczynność organu wniesiona do sądu administracyjnego, może dotyczyć tylko tych spraw, w których sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest zaś m.in. w odniesieniu do decyzji administracyjnych, a także innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które zostały podjęte przez organ do tego zobligowany, w ramach postępowania administracyjnego bądź też poza jego granicami. W ocenie Sądu, przedmiotowa skarga nie mieści się w granicach właściwości sądów administracyjnych określonej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Tym samym, po wpłynięciu wniosku skarżącego z dnia 16 kwietnia 2018 r. o udzielenie informacji co do druku E 213 PL, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu nie był zobowiązany przepisami prawa do wydania żadnego z aktów lub dokonania czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. W konsekwencji, nierozpoznanie wniosku skarżącego w formie decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności o charakterze władczym, nie mogło stanowić przedmiotu bezczynności, a tym samym nie mogło doprowadzić do merytorycznego rozpoznania skargi. Ta bowiem jest niedopuszczalna z uwagi na jej przedmiot, niepodlegający kognicji sądów administracyjnych. Zarzucana przez skarżącego bezczynność organu, na wskazanym w skardze etapie (zakończono postępowanie rentowe) oraz zakresie żądania (udzielenia informacji we własnej sprawie) nie dotyczy w istocie rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Wniosek skarżącego nie zainicjował sprawy administracyjnej, a zatem organ nie był zobowiązany do załatwienia sprawy skarżącego ani w formie decyzji, ani postanowienia, ani też innego aktu lub czynności regulujących indywidualne obowiązki lub uprawnienia skarżącego.
W szczególności uznać należało, że niniejsza skarga nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, jako skarga wniesiona na bezczynność dotyczącą nie udostępnienia akt administracyjnych sprawy, która mogłaby być zakwalifikowana jako podlegająca rozpoznaniu przez ten sąd na zasadzie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Udostępnianie akt sprawy jest to bowiem czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczy uprawnienia, a po stronie organu rodzi określony obowiązek i jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym (stanowiącym ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej, stosownie do uregulowań postępowania administracyjnego). W niniejszym przypadku taka sytuacja jednak nie ma miejsca, na co wyraźnie wskazuje treść skargi, w której skarżący zarzuca nienależyte wykonywanie zadań przez ZUS, naruszenie przez ten organ praworządności, a także naruszenie interesów skarżącego oraz przewlekłe i nienależyte załatwianie sprawy. Ponadto, skarga K. K. dotycząca nieudostępnienia akt, była już przedmiotem skargi do sądu administracyjnego i została odrzucona przez tut. Sąd w dniu 9 lipca 2018 r., z powodu niewyczerpania przez skarżącego trybu zaskarżenia, polegającego na braku złożenia ponaglenia (sygn. akt II SA/Op 45/18).
Mając na względzie przywołane okoliczności sprawy Sąd uznał, że kwestionowane przez skarżącego nieprawidłowe działania w zakresie udzielenia informacji o podjętych czynnościach przez ZUS, podlegają rozpoznaniu w trybie przepisów rozdziału VIII K.p.a. i przewidzianej w nim, tzw. instytucji skargi powszechnej (art. 221 K.p.a. i nast.), która stanowi szczególne uzupełnienie postępowania administracyjnego oraz swego rodzaju środek zastępczy dla sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też nieodpowiedniego działania organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie takie nie kończy się władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania skargowego przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, zawierającego informację o czynnościach organu załatwiającego skargę i ich rezultatach. Z podanych względów, tryb ogólnoskargowy jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a od zawiadomienia o sposobie załatwienia sprawy nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, niezależnie od ich formy, w trybie przepisów działu VIII K.p.a., które regulują postępowanie w sprawie skarg i wniosków nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 P.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją tego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2004 r. sygn. akt OSK 642/04, LEX nr 160611).
Reasumując, ponieważ wywodzone przez skarżącego zaniechanie ZUS nie dotyczy żadnej z prawnych form działania administracji publicznej, co do której dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność, a kognicja sądu administracyjnego nie wynika w przedmiotowej sprawie także z przepisów szczególnych, to przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., odrzucił skargę.