II SAB/Op 49/22

II SAB/Op 49/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji F. w K. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 29 maja 2021 r., 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu na rzecz skarżącej Fundacji F. w K. kwotę 237 (dwieście trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Fundację F. w K. ( dalej też: skarżąca, Fundacja) była bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu (dalej też: organ) w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Wniesienie skargi poprzedziły następujące czynności strony i organu:
Wnioskiem z dnia 29 maja 2021 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail), skarżąca wystąpiła na adres poczty elektronicznej organu o udzielenie następujących informacji:
1) Ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019-2020 z podziałem na kwartały,
2) Ile w każdym z tych kwartałów było do wykorzystania środków finansowych dla składających wnioski na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Jednocześnie skarżąca wniosła o doręczenie odpowiedzi na wniosek na podany adres e-mail.
Pismem z dnia 26 lipca 2022 r. (wpływ do organu 2 sierpnia 2022 r.) Fundacja , reprezentowana przez pełnomocnika adwokata D. Ż., wniosła skargę na bezczynność organu i zarzuciła naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) dalej w skrócie: u.d.i.p.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi skarżąca wyjaśniła, że jest fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status i dlatego buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów skarżącej obejmuje właśnie badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej.
Tymczasem organ nie powiadomił w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia w realizacji wniosku, terminie w jakim udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę określoną we wniosku.
W odpowiedzi na wniosek skarżącej przesłanej pocztą elektroniczną 3 sierpnia 2022 r., organ w ujęciu kwartalnym przedstawił wnioskowane informacje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że udzielił odpowiedzi na wniosek Fundacji, przesyłając stosowną informację na podany adres e-mail skarżącej. Wyjaśnił, że nieudzielnie odpowiedzi w terminie wynikało z przeoczenia wniosku przez pracownika organu. Wskazał, że niezwłocznie po tym, jak dostrzegł uchybienie w rozpoznaniu wniosku, udzielił Fundacji żądanej informacji.
W piśmie procesowym z dnia 7 września 2022 r. skarżąca zmodyfikowała żądanie skargi. Wniosła o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku i stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu pisma przyznała, że organ ostatecznie udzielił wnioskowanej informacji publicznej, jednak dopiero wniesienie skargi spowodowało podjęcie odpowiednich działań ze strony organu.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Oceniając dopuszczalność skargi stwierdzić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
W przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić organowi bezczynność.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestia sporna między stronami, że Dyrektor PUP w Opolu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Dyrektor PUP w Opolu jest organem władzy publicznej, a tym samym jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Nie było sporne w sprawie również to, że żądana we wniosku informacja była informacją publiczną. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.), informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.).
Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Przyjąć w sprawie należy, że informacje żądane przez skarżącą we wniosku stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskowane dane niewątpliwie mieszczą się w przywołanej wyżej kategorii informacji publicznych i odnoszą się bezpośrednio do zadań publicznych wykonywanych przez Dyrektora PUP w Opolu, którego status i zadania określono w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia (...) (Dz. U. 2022 r., poz. 9), w tym w art. 9 ust.1, ust. 2 i ust. 5 regulującym zadania samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy, tworzącym powiatowe urzędy pracy jako organy powiatowej administracji zespolonej na których czele stoi dyrektor powoływany przez właściwego starostę.
Zgodzić się trzeba ze stroną skarżącą, że w orzecznictwie uznaje się za wniosek pisemny o udostępnienie informacji publicznej przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) a wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, iż wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyroki NSA: z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 380/18; z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2577/17; z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 344/17, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego nie ulega więc wątpliwości, że Fundacja przesyłając wiadomość na podany oficjalnie na stronie internetowej adres e-mail organu, skutecznie złożyła wniosek, co potwierdza przedstawiony przez nią wydruk z poczty elektronicznej.
Przesądzenie, że informacja objęta skutecznie złożonym przez skarżącą wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Dyrektor PUP jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, powoduje, iż podmiot ten zobowiązany był do załatwienia wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
O bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Przy tym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
W rozpoznawanej sprawie organ uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez Fundację informacji. Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez skarżącą za pośrednictwem poczty elektronicznej. Określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin udostępnienia informacji upłynął z dniem 12 czerwca 2021 r. Wnioskowana informacja została natomiast udostępniona skarżącej przez organ dopiero po wniesieniu skargi, a więc z wielokrotnym przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co stanowi podstawę do stwierdzania, że organ dopuścił się bezczynności.
Celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p.
W związku z udzieleniem skarżącej żądanej informacji przed wydaniem przez Sądu wyroku w sprawie, doszło do ustania stanu bezczynności, który istniał jednak w dniu wniesienia skargi. Tym samym bezprzedmiotowe stało się orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tym zakresie, orzekając w punkcie 1 wyroku.
Skoro na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności, bo przeoczył e-mail i nie zareagował w terminie na wniosek skarżącej, to dopuścił się bezczynności w udostępnieniu żądanych informacji publicznych, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Usunięcie stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalniało Sądu z obowiązku dokonania oceny, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc stopień naruszenia prawa w związku z ujawnioną bezczynnością a przede wszystkim zachowanie organu po ujawnieniu wcześniejszego błędu, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.
Z akt sprawy wynika, że choć z uchybieniem terminu, to jednak organ przesłał Fundacji informacje żądane we wniosku. Ponadto nie można stwierdzić, aby przyczyną bezczynności organu było zamierzone uniemożliwienie stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej. Z tych przyczyn i na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 3 wyroku.
Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, to stwierdzić należy, że zasługuje na uwzględnienie.
Skoro umorzenie postępowania nastąpiło z uwagi na udzielenie informacji przez organ, to w punkcie 4 sentencji wyroku należało zasądzić od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 237 zł . Składają się na nie: uiszczony przez stronę wpis od skargi w wysokości 100 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika zgodnie z art. 201 § 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a to 120 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r. poz. 1800).
Sąd orzekający stwierdza, że skarżąca prowadzi lub prowadziła jednocześnie identycznych 105 spraw, w których reprezentuje ją ten sam pełnomocnik.
Analiza zapadłych orzeczeń w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach wskazuje, że nakład pracy pełnomocnika strony skarżącej sprowadza się w sprawie do powielenia kilkunastu identycznie brzmiących zdań skargi, w których zmienia się jedynie adresat i data wniosku o udzielnie informacji publicznej. Pozostała treść jest tożsama, co oznacza nikły nakład pracy włożony w sporządzenie i prowadzenie kolejnych spraw ze skarg sądowoadministracyjnych, w tym niniejszej sprawy jako kolejnej i identycznej w treści w stosunku do pozostałych.
Dlatego w odróżnieniu od sprawy o sygn. akt II SAB/Op 51/21 Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne uzasadniające zastosowanie art. 206 P.p.s.a. i określenie kosztów zastępstwa procesowego na 120 zł (por. też wyrok WSA w Gorzowie II SAB/Go 62/16).