II SAB/OP 2/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2023-02-07
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuustawa o dostępie do informacji publicznejsłużba więziennazakład karnyterminyskarga na bezczynnośćelektroniczna korespondencjasądy administracyjne

Podsumowanie

WSA w Opolu stwierdził bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w sprawie udostępnienia informacji publicznej, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku, uznał, że bezczynność nie miała rażącego naruszenia prawa i oddalił dalej idącą skargę, zasądzając koszty postępowania.

Stowarzyszenie N. zaskarżyło Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku za bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej porządku wewnętrznego. Sąd uznał, że Dyrektor dopuścił się bezczynności, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie, a wysłana informacja nie dotarła do skarżącego. Postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku umorzono z uwagi na udzielenie informacji po wniesieniu skargi. Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a dalej idącą skargę oddalono, zasądzając koszty postępowania.

Przedmiotem skargi Stowarzyszenia N. w O. była bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej porządku wewnętrznego. Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie informacji w formie elektronicznej, jednak po upływie ustawowego terminu nie otrzymało odpowiedzi. Sąd administracyjny stwierdził, że Dyrektor dopuścił się bezczynności, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w terminie 14 dni. Sąd uznał, że wysłana przez organ informacja z dnia 14 lipca 2022 r. nie dotarła do skarżącego, a problemy techniczne organu z odbiorem korespondencji e-mail nie zwalniają go z obowiązku zapewnienia sprawnej obsługi poczty elektronicznej. Bezczynność organu istniała również w dniu wniesienia skargi, która wpłynęła do organu 23 grudnia 2022 r. Dopiero po wniesieniu skargi, pismem z 27 grudnia 2022 r., organ udzielił skarżącemu odpowiedzi. W związku z udzieleniem informacji przed wydaniem wyroku, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku. Stwierdzono jednak, że organ dopuścił się bezczynności, ale nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie było oczywistego lekceważenia wnioskodawcy. Dalej idącą skargę oddalono, a Dyrektor Zakładu Karnego został zobowiązany do zwrotu kosztów postępowania na rzecz Stowarzyszenia.

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, Dyrektor Zakładu Karnego dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie 14 dni, a wysłana informacja nie dotarła do wnioskodawcy. Bezczynność organu istniała również w dniu wniesienia skargi, a informacja została udostępniona dopiero po jej wniesieniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej art. 7 § pkt 3

Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej art. 2 § 1 i ust. 2 pkt 6

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. Wysłana przez organ informacja nie dotarła do wnioskodawcy. Problemy techniczne organu z odbiorem korespondencji e-mail nie zwalniają go z obowiązku zapewnienia sprawnej obsługi poczty elektronicznej.

Odrzucone argumenty

Organ twierdził, że odpowiedział na wniosek w dniu 14 lipca 2022 r. Organ powoływał się na problemy z odbiorem korespondencji e-mail, w tym filtry bezpieczeństwa. Organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Godne uwagi sformułowania

Do organów administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty, aby zapewnić niezwłoczny odbiór przesyłanych na jej adres podań, wniosków i pism, wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia ich drogą elektroniczną. Nie każde zatem naruszenie terminów udzielenia informacji publicznej stanowi podstawę do uznania, że ma ono charakter rażący.

Skład orzekający

Elżbieta Kmiecik

przewodniczący sprawozdawca

Daria Sachanbińska

sędzia

Krzysztof Sobieralski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu w zakresie dostępu do informacji publicznej, skuteczności wniosków składanych drogą elektroniczną oraz oceny rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyfiki funkcjonowania zakładu karnego i jego organów, ale ogólne zasady dotyczące dostępu do informacji publicznej są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z dostępem do informacji publicznej, zwłaszcza w kontekście komunikacji elektronicznej i odpowiedzialności organów za jej odbiór. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i dostępem do informacji.

Czy problemy techniczne z e-mailem usprawiedliwiają milczenie urzędnika? Sąd rozstrzyga sprawę o dostęp do informacji publicznej.

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SAB/Op 2/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust.2, art. 16 ust. 1 i ust.2,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2470
art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 6, art. 7 pkt 3
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia N. w O. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku do załatwienia wniosku Stowarzyszenia N. w O. z dnia 10 lipca 2022 r., 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) dalej idącą skargę oddala, 5) zasądza od Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku na rzecz skarżącego Stowarzyszenia N. w O. kwotę 106,80 złotych (sto sześć i osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrot kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Stowarzyszenie N. w O. (zwane dalej Stowarzyszeniem, skarżącym lub wnioskodawcą) jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku (dalej zwanego również organem lub Dyrektorem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2022 r. (data wpływu do organu), złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail), skarżący - na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej w skrócie: u.d.i.p. - wystąpił do organu o udzielenie informacji w zakresie porządku wewnętrznego obowiązującego w przedmiotowej jednostce penitencjarnej wraz z ewentualnymi załącznikami. Skarżący wniósł o udostępnienie żądanej informacji w formie elektronicznej na podany adres e-mail.
Pismem z dnia 30 lipca 2022 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail), Stowarzyszenie poinformowało organ, że pomimo upływu ustawowego terminu nie otrzymało odpowiedzi na powyższy wniosek oraz wezwało Dyrektora do niezwłocznego udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Pismem z dnia 20 grudnia 2022 r. (23 grudnia 2022 r. - wpływ do organu), skarżący wniósł skargę na bezczynność organu i zarzucił naruszenie przepisów art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Na podstawie tych zarzutów Stowarzyszenie domagało się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 10 lipca 2022 r. oraz stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnioskował również o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 500 zł oraz zasądzenie od Dyrektora kosztów postępowania, na które składają się wpis w kwocie 100 zł oraz wydatki (koszt listu poleconego) w kwocie 6,80 zł, poniesione w związku z przesłaniem skargi do organu.
W motywach skargi Stowarzyszenie podniosło, że do dnia wniesienia skargi organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku, w szczególności nie udostępnił żądanej informacji publicznej, ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy w pełni uzasadnia zatem stawiany organowi zarzut bezczynności. Skarżący podkreślił też, że wniosek został przesłany na oficjalny adres e-mail kierowanej przez organ jednostki, wskazany na jej stronie internetowej, co uzasadnia przyjęcie, że został on skutecznie wniesiony w dniu 10 lipca 2022 r. Ponadto organ bez odpowiedzi pozostawił ponaglenie Stowarzyszenia wniesione pismem z dnia 30 lipca 2022 r., w którym skarżący zwrócił się o niezwłoczne udostępnienie wnioskowanej informacji. Zdaniem skarżącego tak znaczne przekroczenie terminu na udostępnienie informacji publicznej oraz brak jakiejkolwiek reakcji ze strony organu uzasadnia stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący argumentował, że organ przez całe postępowanie wykazywał się absolutnie bierną postawą, złą wolą oraz brakiem poszanowania dla obowiązującego porządku prawnego. Wyjaśnił też, że zasądzona suma pieniężna zostanie spożytkowana na działalność statutową Stowarzyszenia, tj. m.in. podnoszenie poziomu świadomości organów administracji publicznej na temat ciążących na nich obowiązków z zakresu jawności życia publicznego.
Przy pismach z dnia 27 grudnia 2022 r., przesłanych na wskazany przez Stowarzyszenie adres e-mail, organ - w związku ze skargą do WSA w Opolu - przekazał wnioskowane informacje, tj. porządki wewnętrzne obowiązujące na terenie Zakładu Karnego w Kluczborku w postaci zarządzeń nr 26 i nr 27. Poinformował też skarżącego, że dokumenty te zostały już wysłane do Stowarzyszenia pocztą elektroniczną w dniu 14 lipca 2022 r. w odpowiedzi na wniosek z dnia 10 lipca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości lub o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu podniósł, że odpowiedział na wniosek skarżącego w dniu 14 lipca 2022 r., wysyłając skany porządków wewnętrznych obowiązujących w Zakładzie Karnym w Kluczborku. Nie otrzymał natomiast żadnej informacji, że wysłana drogą elektroniczną korespondencja nie dotarła do skarżącego. Odnośnie do ponaglenia z dnia 30 lipca 2022 r. organ wyjaśnił, że była to sobota godz. 17.14, a więc okres, w którym przez najbliższe 39 godzin poczta elektroniczna organu była nieobsługiwana i najprawdopodobniej wiadomość przesłana jako zwykły e-mail, została potraktowana jako zagrożenie cybernetyczne, mogące stanowić próbę wyłudzenia danych lub przejęcie kontroli nad siecią Zakładu Karnego i w związku z tym przerzucona do katalogu "Spam". Organ podkreślił, że z chwilą powzięcia informacji, iż wysłana do skarżącego wiadomość w dniu 14 lipca 2022r., a stanowiąca odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, nie dotarła do adresata, w dniu 27 grudnia 2022 r. ponownie wysłał żądane dokumenty. W przekonaniu Dyrektora powyższe okoliczności wskazują, że zamiarem organu nie było pozostawanie w stanie bezczynności ani naruszenie wskazanych przez skarżącego przepisów prawa. Skoro natomiast odpowiedź na wniosek została udzielona, uzasadnione jest umorzenie postępowania na podstawie 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Końcowo organ podał, że wnioskowane przez Stowarzyszenie informacje dostępne są na stronie internetowej informacji publicznej Służby Więziennej: bip.sw.gov.pl.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Kluczborku w zakresie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia, złożonego w trybie cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej w skrócie: u.d.i.p.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestia sporna między stronami, że Dyrektor Zakładu Karnego w Kluczborku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie do art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2470, z późn. zm.) dyrektor zakładu karnego jest organem Służby Więziennej. Natomiast wedle art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 tej ustawy Służba Więzienna realizuje zadania publiczne na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, z późn. zm.) w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności i jest zobowiązana do zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa.
Nie jest sporne w niniejszej sprawie również to, że żądana we wniosku informacja jest informacją publiczną. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone.
Stosownie do powyższego uznać w kontrolowanej sprawie należy, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 10 lipca 2022 r. dotyczące obowiązujących na terenie Zakładu Karnego w Kluczborku porządków wewnętrznych stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskowane dane niewątpliwie mieszczą się w przywołanej wyżej kategorii informacji publicznych jako bezpośrednio związane z funkcjonowaniem organu i prawidłowym realizowaniem powierzonych mu zadań publicznych.
Odnotowania też wymaga, że w orzecznictwie uznaje się za wniosek pisemny o udostępnienie informacji publicznej przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail). Przyjmuje się również, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, iż wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyroki NSA: z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1622/19, z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 380/18; z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2577/17; z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 344/17, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego zgodzić należy się ze Stowarzyszeniem, że kierując wiadomość na podany oficjalnie na stronie internetowej adres e-mail organu, skutecznie złożyło wniosek, co potwierdza przedstawiony przez skarżącego wydruk z poczty elektronicznej (k. 7 akt sąd.).
Przesądzenie, że informacja objęta skutecznie złożonym przez skarżącego wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Dyrektor Zakładu Karnego w Kluczborku jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia ww. wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu - co miało miejsce w dniu 10 lipca 2022 r. i zakończył się dnia 24 lipca 2022 r. W konsekwencji więc Dyrektor dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
Za wywiązanie się z obowiązku rozpoznania wniosku w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p nie można bowiem uznać odpowiedzi przesłanej skarżącemu w dniu 14 lipca 2022 r., skoro wiadomość ta nie dotarła do wnioskodawcy. W ocenie Sądu skoro przedłożony przez organ wydruk tej informacji nie zawiera wskazania adresu poczty elektronicznej adresata, to nie może on stanowić dowodu na to, że faktycznie organ przesłał żądaną informację na wskazany przez wnioskodawcę adres, zwłaszcza w sytuacji, gdy kwestionuje on okoliczność otrzymania odpowiedzi na wniosek. Poza tym złożone w dniu 30 lipca 2022 r. przez Stowarzyszenie ponaglenie, w którym wezwano organ do niezwłocznego udostępnienia żądnej informacji wobec braku otrzymania odpowiedzi na wniosek potwierdza, że informacja z dnia 14 lipca 2022 r. nie dotarła do skarżącego. Natomiast, zdaniem Sądu, okoliczność wystąpienia w organie problemów związanych z odbieraniem korespondencji e-mail, w tym zastosowanie określonych filtrów powodujących brak możliwości odebrania wystosowanego przez skarżącego ponaglenia, nie może mieć znaczenia dla oceny zasadności skargi. Podkreślenia bowiem wymaga, że do organów administracji publicznej należy bowiem takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty, aby zapewnić niezwłoczny odbiór przesyłanych na jej adres podań, wniosków i pism, wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia ich drogą elektroniczną. Okoliczności podniesione przez organ pozostają zatem bez wpływu na ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z obiektywnym stanem bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, polegającym na nieudzieleniu odpowiedzi wnioskodawcy w terminie określonym w przepisach u.d.i.p.
Bezczynność organu istniała również w dniu wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy, dopiero po wniesieniu skargi przez Stowarzyszenie, która wpłynęła do organu w dniu 23 grudnia 2022 r., pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Wnioskowana informacja została zatem udostępniona skarżącemu z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co stanowi podstawę do stwierdzania, że organ dopuścił się bezczynności.
Wyjaśnić należy również, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p. W związku z udzieleniem skarżącemu w dniu 27 grudnia 2022 r. żądanej informacji, tj. przed wydaniem przez Sądu wyroku w sprawie, doszło do ustania stanu bezczynności, który istniał w dniu wniesienia skargi. Tym samym bezprzedmiotowe stało się orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tym zakresie, orzekając o powyższym w punkcie 1 wyroku.
Skoro zaś, jak wykazano wcześniej, na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności, bo nie zareagował w terminie na wniosek skarżącego, to dopuścił się bezczynności w udostępnieniu żądanych informacji publicznych, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalniała Sądu z obowiązku dokonania oceny, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc stopień naruszenia prawa w związku z ujawnioną bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tej kwestii Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. W orzecznictwie wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 59/19). Nie każde zatem naruszenie terminów udzielenia informacji publicznej stanowi podstawę do uznania, że ma ono charakter rażący. W przedmiotowej sprawie, choć przekroczony został znacznie termin udostępnienia informacji publicznej, to jednak nie zachodzi po stronie organu przypadek oczywistego braku woli rozpoznania wniosku skarżącego, jego lekceważenia, czy działania pozbawionego racjonalnego uzasadnienia, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego (kwalifikowanego) naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że choć z uchybieniem terminu, to jednak organ przesłał Stowarzyszeniu informacje żądane we wniosku. Ponadto nie można stwierdzić, aby przyczyną bezczynności organu było zamierzone uniemożliwienie stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej, skoro do bezczynności doszło z uwagi na nieprawidłowe przekonanie organu, że żądana informacja publiczna została skarżącemu już udzielona w dniu 14 lipca 2022 r. Z tych przyczyn Sąd - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 3 wyroku.
W konsekwencji powyższego, Sąd nie znalazł również podstaw do przyznania skarżącemu, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. wnioskowanej sumy pieniężnej, o czym orzekł w pkt 4 wyroku.
Z kolei na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł w punkcie 5 wyroku o kosztach postępowania. Wysokość tych kosztów obejmuje uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz zwrot kosztów nadania listu poleconego do organu w kwocie 6,80 zł.