II SAB/OP 2/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2021-03-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejmałoletnizdolność do czynności prawnychpolicjawniosekbezczynność organuprzedstawiciel ustawowy

Podsumowanie

WSA w Opolu oddalił skargę małoletniego na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej, uznając, że wniosek złożony samodzielnie przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie wywołuje skutków prawnych.

Skarga została wniesiona przez małoletniego M. R. na bezczynność Komendanta Policji w Krapkowicach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organ odmówił rozpatrzenia wniosku, wskazując na ograniczoną zdolność do czynności prawnych skarżącego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony samodzielnie przez osobę małoletnią nie jest skuteczny i wymaga działania przedstawiciela ustawowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę małoletniego M. R. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Krapkowicach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący, reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, domagał się udzielenia szeregu informacji dotyczących m.in. czynności prowadzonych przez policję w związku z wydarzeniem "Krapkowicki spacer", szkoleń funkcjonariuszy oraz wynagrodzeń. Organ potraktował wniosek jako dotyczący informacji publicznej, jednak odmówił jego rozpatrzenia, argumentując, że skarżący jako osoba niepełnoletnia posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych i nie może samodzielnie składać takich wniosków. Sąd, analizując przepisy Konstytucji RP, ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz Kodeksu cywilnego, uznał, że prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, jednakże osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie mogą realizować tego uprawnienia samodzielnie, a jedynie poprzez swoich przedstawicieli ustawowych. W związku z tym, Sąd uznał, że wniosek skarżącego nie został skutecznie złożony, a organ nie pozostaje w bezczynności. Skarga została oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba małoletnia posiadająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych nie może samodzielnie złożyć skutecznego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek taki wymaga działania jej przedstawiciela ustawowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, jednakże jego realizacja przez osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych musi odbywać się za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego. Samodzielne złożenie wniosku przez małoletniego nie wywołuje skutków prawnych, a organ nie jest zobowiązany do jego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Konstytucja RP art. 61 § 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 2 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1-2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 15 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

K.c. art. 15

Kodeks cywilny

K.c. art. 17

Kodeks cywilny

K.c. art. 19

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 30 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o. Policji art. 6 § 1 pkt 2

Ustawa o Policji

K.r.o. art. 98 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony samodzielnie przez osobę małoletnią, posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych, nie jest skuteczny i nie wywołuje skutków prawnych. Osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych realizują prawo do informacji publicznej wyłącznie za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego. Organ nie pozostaje w bezczynności, jeśli prawidłowo poinformuje wnioskodawcę o braku skuteczności wniosku z powodu jego niepełnoletności.

Odrzucone argumenty

Prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, bez względu na wiek, a ograniczona zdolność do czynności prawnych nie wyklucza samodzielnego składania wniosków. Złożenie wniosku o dostęp do informacji publicznej jest jednostronną czynnością prawną, do której nie jest potrzebna zgoda przedstawiciela ustawowego. Organ naruszył art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego. Organ naruszył art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie przepisów dotyczących zdolności do czynności prawnych. Organ naruszył art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do informacji publicznej jest częścią prawa administracyjnego, w którym niepełnoletni i ubezwłasnowolnieni nie mogą samodzielnie występować przed organami administracji publicznej. Samodzielność działania małoletnich jest wyjątkiem, który nie ma tu oparcia prawnego. Uzyskanie wiedzy o sprawach publicznych, w ramach wniosku o informację publiczną nie sposób zakwalifikować do kategorii drobnych, bieżących spraw życia codziennego.

Skład orzekający

Krzysztof Bogusz

przewodniczący

Elżbieta Kmiecik

sprawozdawca

Beata Kozicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że małoletni nie mogą samodzielnie składać wniosków o udostępnienie informacji publicznej, a wymagane jest działanie przedstawiciela ustawowego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej składanych przez osoby małoletnie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do informacji publicznej i zdolnością do czynności prawnych osób niepełnoletnich, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy małoletni może samodzielnie pytać policję o informacje? Sąd wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SAB/Op 2/21 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2021-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 5312/21 - Wyrok NSA z 2023-09-22
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 2 ust. 1, art. 13 ust. 1-2, art. 14  ust. 2, art. 15 ust. 2
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. R. - reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. R. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Krapkowicach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. R. (zwanego dalej: skarżącym), reprezentowanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez przedstawiciela ustawowego M. R. i zastępowanego przez pełnomocnika – radcę prawnego A. K., jest bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Krapkowicach (zwanego dalej: Komendantem lub organem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z przekazanych przez organ akt sprawy oraz z treści skargi wynika, że w dniu 24 listopada 2020 r. skarżący, za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail), złożył do organu, samodzielnie i we własnym imieniu, wniosek o udostępnienie następujących informacji:
"1. W stosunku do ilu osób KPP prowadziło czynności dot. organizowania wydarzenia "Krapkowicki spacer "?
2. W stosunku do ilu osób KPP prowadziło czynności związane z faktem udostępnienia informacji o wydarzeniu o "Krapkowickim spacerze" w mediach społecznościowych? Proszę o podanie dat, godzin i raportów łub innych dokumentów z podjętych interwencji oraz nazwiska przeprowadzających je policjantów.
3. Pełna lista interwencji z dni 16-18 listopada 2020.
4. Czy i kiedy ostatnio szkolono funkcjonariuszy w tej jednostce z ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich?
5. Kiedy takie szkolenie odbył [...] K. G.?
6. Wyniki testów psychologicznych policjantów przeprowadzających interwencję w mieszkaniu 17 listopada o 10.00.
7. Imienna lista wynagrodzeń (ze wszystkimi składnikami, dodatkami, premiami itp.) wypłaconych pracownikom KPP Krapkowice za październik i listopad 2020.
8. Czy i ile było zażaleń na zatrzymania dokonane przez tę jednostkę policji od stycznia 2020? Ile zostało uwzględnionych przez sąd?
9. Ile podjęto interwencji w stosunku do nieletnich w 2020 roku? Ile z tych spraw zostało skierowanych do sądu rodzinnego?
10. Czy KPP korzysta z kapelana? Jeśli tak, to na podstawie jakiej umowy i jakie są miesięczne koszty od stycznia 2020."
Skarżący zażądał udzielenia odpowiedzi w formie elektronicznej na wskazany adres e-mail, a jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
W odpowiedzi na wniosek, w dniu 2 grudnia 2020 r. organ poinformował skarżącego (drogą elektroniczną, na wskazany we wniosku adres email), że jego wniosek został potraktowany jako dotyczący udostępnienia informacji publicznej. Uwzględniając jednak, że dostępu do informacji publicznej może domagać się każda osoba fizyczna jeżeli tylko posiada pełnię praw cywilnych, tzn. jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona organ wyjaśnił, że jako osoba niepełnoletnia skarżący posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych i tym samym nie posiada uprawnienia do samodzielnego dokonywania czynności w sprawach z zakresu informacji publicznej.
Pismem z dnia 11 grudnia 2020 r. przedstawicielka ustawowa skarżącego, zastępowany przez pełnomocnika procesowego, wniosła w imieniu skarżącego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Komendanta w przedmiocie udostępnienia żądnych informacji zarzucając organowi naruszenie:
- art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (przypis Sądu: u.d.i.p. - skrót nazwy ustawy o dostępie do informacji publicznej) - przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego;
- art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 30 § 1 k.p.a. w związku z art. 15 K.c., art. 17 K.c. i art. 19 K.c. - przez zastosowanie i to błędnie przepisów dotyczących zdolności do czynności prawnych w sytuacji, gdy organ nie zmierzał do wydania decyzji administracyjnej;
- art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 u.d.i.p.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów domagała się stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności i orzeczenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, a także nakazania organowi rozpoznania wniosku oraz o rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, a złożony wniosek dotyczył takiej informacji, tj. informacji o podmiocie zobowiązanym i zasadach jego funkcjonowania. Stanowisko organu w kwestii niepełnoletności jako negatywnej przesłanki legitymacji do złożenia wniosku nie ma podstaw. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji służy każdemu, bez względu na wiek, a zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. i dalszymi przepisami proceduralnymi powołanymi w zarzucie skargi, ograniczenie w dostępie do informacji może zaistnieć jedynie w sytuacji, gdy stosuje się k.p.a., co ma miejsce wyłącznie wtedy, gdyby organ zmierzał do wydania decyzji odmownej lub umarzającej postępowanie i co nie miało miejsca. Wnoszący skargę wskazał, że ograniczona zdolność do czynności prawnych nie jest równoznaczna z brakiem takiej zdolności. Złożenie wniosku o dostęp do informacji publicznej jest jednostronną czynnością prawną, do dokonania której skarżący nie potrzebował zgody swojego przedstawiciela ustawowego, bowiem nie była to czynność rozporządzająca ani zobowiązująca. Tym samym, nawet gdyby chcieć stosować przepisy dotyczące ograniczonej zdolności do czynności prawnych do zakwestionowania legitymacji skarżącego, to nie ma ku temu podstaw na etapie składania wniosku o dostęp do informacji publicznej. Dopiero na późniejszych etapach - skarżenia bezczynności lub decyzji odmownej można rozważać tę kwestią.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym i o jej oddalenie w całości. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że skarżący jest osobą małoletnią ([...] lat) wobec czego, jako osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych, nie może samodzielnie realizować prawa dostępu do informacji publicznej, a jedynie poprzez działanie swojego przedstawiciela ustawowego, co wynika z treści art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). Na etapie złożenia zapytania przedstawicielka ustawowa skarżącego nie działała w jego imieniu. Do organu nie wpłynęła w tym zakresie żadna korespondencja lub oświadczenie osoby będącej przedstawicielem ustawowym. Stąd zarzuty skargi są bezzasadne. Organ wskazał, że niejako związany brakiem samodzielności działania małoletniego M. R., nie odniósł się merytorycznie do jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej i nie badał treści pytań w kontekście art. 6 ust. 1 u.d.i.p. lub art. 16 ust. 1 u.d.i.p., oczekując na działanie jego przedstawiciela ustawowego. Skoro przedstawicielka ustawowa wnioskodawcy nie uzupełniła braku wniosku poprzez jego potwierdzenie i działanie w imieniu małoletniego, organ nie był zobowiązany do jego rozpatrzenia, a tym samym nie pozostaje w bezczynności. Z powyższych względów również zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. jest nietrafny albowiem dokonując interpretacji słowa "każdy" w kontekście osób małoletnich, należy przyjąć, że mogą one realizować swoje uprawnienie dostępu do informacji publicznej tylko przez swoich przedstawicieli ustawowych, co w niniejszej sprawie na etapie złożenia wniosku nie nastąpiło.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a. niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a to wobec wniosku obydwu stron o rozpoznanie sprawy w tym trybie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Komendanta w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wystąpił bowiem do Komendanta z wnioskiem o udzielenie informacji na podstawie art. 61 Konstytucji RP. Przepis ten wprost formułuje zasadę dostępu do informacji publicznej, która związana jest z jawnością życia publicznego i odnosi się do publicznej sfery działania dotyczącej wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych w sposób kompleksowy reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176) zwana dalej ustawą, która jest rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi Sąd na podstawie art. 27 p.p.s.a. uznał, że skarżący będąc małoletnim (aktualnie ma [...] lat), a więc zgodnie z art. 15 K.c. mając ograniczoną zdolność do czynności prawnych, jako że reprezentowany był w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez przedstawiciela ustawowego (zastępowanego przez pełnomocnika), skutecznie wniósł skargę na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Jej wniesienie nie było ograniczone żadnym terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia, stąd skarga podlegała rozpoznaniu przez Sąd.
Dokonując kontroli legalności działania Komendanta Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest zatem ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie przepisów prawa do podjęcia działania, tj. wydania decyzji lub innego aktu, bądź podjęcia czynności, którego to działania zaniechał. Ocena co do bezczynności organu musi być natomiast dokonana na gruncie przepisów prawa materialnego i procesowego właściwego dla załatwienia sprawy w określonym przedmiocie, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu do podjęcia działania i wynikających z niej uprawnieniach oraz obowiązkach organu.
W sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej stwierdzenie bezczynności wymaga w pierwszej kolejności potwierdzenia tego, że żądanie jej udzielenia zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz że wniosek został skutecznie złożony, a w następnej kolejności, że informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, do której zastosowanie znajduje tryb jej udostępnienia określony w ustawie.
Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, który określa zakres podmiotowy realizacji obowiązku w granicach prawa do informacji publicznej, nie budzi wątpliwości to, że Komendant Powiatowy Policji w Krapkowicach, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w trybie wskazanej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.), komendant powiatowy policji jest organem administracji rządowej na terenie województwa w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi z kolei, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Komendant jest więc zobowiązany do udostępniania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, co do zasady, nie później niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku. W myśl natomiast art. 13 ust. 2 ustawy jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Samo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej, a także umorzenie przez organ postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy następują w drodze decyzji. W sytuacji natomiast, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie informacji publicznej oznacza tym samym sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów zobowiązany organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia albo umorzenia postępowania lub, gdy nie informuje wnioskodawcy o braku podstaw do rozpoznania wniosku w tym trybie.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu nie można uznać, że po stronie Komendanta powstał obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego na zasadach określonych w ustawie. Skoro organ poinformował pisemnie o powyższym skarżącego, to brak jest podstaw do stwierdzenia jego bezczynności.
Jak słusznie wskazał skarżący, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy, prawo dostępu do informacji publicznej, z zastrzeżeniem art. 5, przysługuje każdemu, a więc każdej osobie fizycznej. Sąd podziela jednak pogląd wyrażony na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie jest regulacją, która przewiduje samodzielne działanie osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych. Jak podnosi się w doktrynie dostępu do informacji publicznej może domagać się każda osoba fizyczna bez względu na przynależność państwową, jeżeli tylko posiada pełnię praw cywilnych, tzn. jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona. Pomimo bowiem bardzo szerokiego uregulowanego przez ustawodawcę katalogu pomiotów posiadających prawo do występowania z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, nie należy zapominać, że kwestia dostępu do informacji publicznej jest częścią prawa administracyjnego, w którym niepełnoletni i ubezwłasnowolnieni nie mogą samodzielnie występować przed organami administracji publicznej. Nie ma zatem powodów, żeby stosować tu inne reguły, niż w pozostałych dziedzinach prawa administracyjnego. Wyjątek taki, gdyby przewidział go ustawodawca, byłby zapisany w ustawie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 488/19 i powołane tam: I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz.", wyd. Wolter Kluwer 2016 r., str. 66; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 17 K.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Brak prawnej skuteczności wniosku złożonego samodzielnie przez małoletniego wynika natomiast z art. 19 K.c. który stanowi, że jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.
Uwzględniając wskazane regulacje, zdaniem Sądu zgodzić należy się z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny, że ujęte w art. 2 ust. 1 ustawy słowo "każdy" obejmuje m.in. wszystkie osoby fizyczne, w tym również mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych; jednakowoż osoby należące do tej kategorii nie mogą realizować przyznanych im tą ustawą uprawnień samodzielnie, a wyłącznie działając poprzez ustawowych przedstawicieli. W postanowieniu tym słusznie dostrzeżono, że samodzielność działania małoletnich jest wyjątkiem, który nie ma tu oparcia prawnego. Uprawnienia do uzyskania informacji publicznej nie jest równoznaczne z uprawnieniem do samodzielnego złożenia żądania do organu i uczestniczenia w postępowaniu, a z uwagi na niekwestionowany wąski zakres stosowania w tych sprawach przepisów k.p.a., nie ma potrzeby odwołania się do regulacji tej ustawy. Podzielić więc należy pogląd o braku uprawnienia do samodzielnego dokonywania czynności przez osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych w sprawach z zakresu informacji publicznej. Ergo wystąpienie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przez osobę małoletnią wymaga działania przedstawiciela ustawowego, co stanowi dostateczną gwarancję realnej realizacji jego prawa w tym zakresie. Nie sposób dopatrzyć się tu naruszenia zarówno przepisów Konstytucji RP, w tym zwłaszcza art. 61 ust. 1 i ust. 3. Prawo do uzyskania informacji nie jest prawem nieograniczonym i nie jest negowane poprzez wymóg dokonania konkretnych czynności przez inne osoby (por. postanowienia NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2500/16 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 123/17).
Sąd podziela w całości również pogląd, że w sprawach dostępu do informacji publicznej ograniczenie osobistej realizacji uprawnień przez osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych wynika przede wszystkim z faktu, że korzystanie z dostępu do informacji publicznej wiąże się z powstaniem obowiązku po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, przy czym obowiązek ten musi zostać zrealizowany w dość krótkim czasie i niejednokrotnie jego realizacja wiąże się z koniecznością przeorganizowania czasowego pracy pracowników, czy też dużym nakładem pracy i czasu. Co więcej uzyskanie wiedzy o sprawach publicznych, w ramach wniosku o informację publiczną nie sposób zakwalifikować do kategorii drobnych, bieżących spraw życia codziennego.
Należy również zwrócić uwagę na skutki, jakie potencjalnie złożenie wniosku i podjęcie dalszych czynności z tym związanych może wywołać dla małoletniego wnioskodawcy. W przypadku bowiem żądania informacji, której wytworzenie generować będzie koszty organ ma prawo domagać się zwrotu tych kosztów od wnioskodawcy, po uprzednim pouczeniu i złożeniu przez wnioskodawcę oświadczenia o podtrzymaniu wniosku (art. 15 ust. 2 ustawy). Złożenie wniosku może również generować konieczność podjęcia przez wnioskodawcę decyzji w przedmiocie zmiany formy udostępnienia informacji (art. 14 ust. 2 ustawy).
Zważywszy zatem na skutki jakie wywołuje złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej dla podmiotu zobowiązanego, ale również w sferze obowiązków wnioskodawcy, związanych z uczestnictwem w tym postępowaniu, w ocenie sądu, nie jest to czynność, którą można zakwalifikować do tej kategorii czynności, których osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może dokonywać samodzielnie, co jak wyżej wspomniano nie wyklucza złożenia wniosku przez jej przedstawiciela ustawowego. Taki sposób realizacji prawa osoby niepełnoletniej do uzyskania informacji publicznej, zdaniem sądu, nie stanowi ograniczenia jej konstytucyjnych i wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej uprawnień, ale jest naturalną konsekwencją podlegania władzy rodzicielskiej (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych) i wykonywania władzy rodzicielskiej, która swoim zasięgiem obejmuje również tego rodzaju aktywność małoletniego (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 147/16).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie jest osobą pełnoletnią i z uwagi na swój wiek posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych. W świetle przedstawionej powyżej wykładni oznacza to, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej w imieniu skarżącego mógł wnieść a następnie popierać jedynie jego przedstawiciel ustawowy.
W konsekwencji prawidłowo Komendant uznał, że skarżący nie mógł samodzielnie złożyć skutecznego wniosku o udostępnienie informacji publicznej powodującego powstanie po stronie organu obowiązku jego rozpoznania w trybie ustawy. Prawidłowo też poinformował o tym skarżącego bez wzywania do uzupełnienia braku wniosku przez zatwierdzenie czynności jego wniesienia przez przedstawiciela ustawowego. Zakres stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej ograniczony bowiem został do wydania decyzji. W niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie decyzji odmownej, czy też decyzji o umorzeniu postępowania i stąd brak było podstaw prawnych do stosowania tych regulacji, w tym w zakresie uzupełnienia braków wniosku.
Reasumując, skoro skarżący nie złożył skutecznie wniosku, gdyż nie działał w tym zakresie przez swojego przedstawiciela ustawowego, nie można organowi postawić zarzutu bezczynności, która może zaistnieć jedynie wtedy, gdy istnieje po stronie organu obowiązek podjęcia określonego działania. Podkreślić wyraźnie przy tym trzeba, że Sąd nie kwestionuje samego prawa osoby małoletniej, jako ograniczonej w zdolności do czynności prawnych, do uzyskania informacji publicznej, lecz jedynie jej samodzielne, bez udziału przedstawiciela ustawowego, korzystanie z tego prawa. Zdaniem Sądu w zakresie stosunków prawnych samodzielne działanie małoletniego jest wyjątkiem, który nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i dla ważności czynności rozporządzania przez osobę małoletnią swoim prawem do uzyskania informacji publicznej niezbędna jest zgodna i działanie jej przedstawiciela ustawowego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę