II SAB/Op 100/21

II SAB/Op 100/21 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2021-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska /przewodniczący/
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2-5, ust. 2, art. 13, art. 16 ust. 1,
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149  par. 1 pkt 1, pkt 3,  par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 8 września 2021 r. w pkt 2 w zakresie pytań oznaczonych kropkami: 3 i 8, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2) umarza postępowanie w pozostałym zakresie, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności i nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Wójta Gminy J. na rzecz skarżącej K. B. kwotę 616,90 złotych (sześćset szesnaście złotych dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. B. (zwaną dalej też skarżącą) jest bezczynność Wójta Gminy J. (zwanego dalej też organem) w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 9 września 2021 r., wniesionym za pośrednictwem poczty elektronicznej (email), powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) zwanej dalej u.d.i.p., K. B. wystąpiła do Urzędu Gminy J. o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Sporządzenia wykazu aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach, w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku, a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy wnioskodawcy;
2. Sporządzenia wykazu dokumentów (w tym również projektów) stanowiących o działaniach na lata nieobjęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy wnioskodawcy.
Skarżąca sprecyzowała, że wnosi o udostępnienie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku :
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące ograniczeń nałożonych na przedsiębiorców oraz obywateli, w tym treści wydanych komunikatów,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące procedur działania w obliczu chorób zakaźnych u ludzi,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące kosztów poniesionych na działania związane ze zwalczaniem, przeciwdziałaniem i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące przyznanych środków dla przedsiębiorców w ramach tarczy antykryzysowych w ww. okresie,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące przyznanych środków z tytułu dodatkowego zasiłku opiekuńczego w ww. okresie,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące ograniczeń i trudności w utrzymaniu prawidłowego dostępu do wody pitnej, ogrzewania, wywozu nieczystości stałych oraz dostępu do komunikacji miejskiej oraz poniesionych w związku z tym kosztach,
• Dokumentów stanowiących raporty z wykonywanych działań w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące osób przebywających na kwarantannie w ww. okresie,
• Dokumentów zawierających informacje o ilości osób zmarłych z powodu zakażenia SARS-CoV-2 w ww. okresie,
• Dokumentów zawierających informacje o ilości odbytych zgromadzeń w ww. okresie,
• Dokumentów zawierających informacje dotyczące pracy zdalnej pracowników administracji publicznej oraz podmiotów powiązanych,
• Uchwał Rady Miasta stanowiących reorganizację pracy podmiotów publicznych i/lub prywatnych oraz obostrzeń w dostępie do usług publicznych,
• Informacji o innych, niewymienionych dokumentach o tożsamym znaczeniu i zakresie odnoszących się do działań w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 (w przypadku posiadania o ich udostępnienie).
Na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. skarżąca żądała przesłania wnioskowanych informacji pocztą elektroniczną na wskazany adres email lub przekazanie przez link i/lub hiperłącze kierujących do właściwych dokumentów.
Wobec braku odpowiedzi na powyższy wniosek skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata D. B., pismem z dnia 22 października 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucając organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p poprzez pozostawienie wniosku bez odpowiedzi wskazała, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Organ nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Ponadto, organ nie zawiadomił o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi; nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność organu. Skarżąca zaznaczyła, że przez wzgląd na charakter jej pracy naukowej wielokrotnie występuje do organów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów o udostępnienie informacji publicznej (na dowód czego przedłożyła kserokopie wniosków adresowanych do innych urzędów) i niemal zawsze procedura udostępnienia informacji publicznej zakończona jest sukcesem. Brak wnioskowanych informacji wiąże się natomiast z brakiem możliwości zakończenia projektu badawczego. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zasądzenie kosztów postępowania i o rozpatrzenia sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy J. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i o oddalenie skargi. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy i przedstawiając dowody na jego potwierdzenie organ wskazał, że wniosek skarżącej zarejestrowano w rejestrze wniosków o udostępnienie informacji publicznej pod poz. nr [...] dnia 10 września 2021 r. i w dniu 21 września 2021 r. o godz. 12:31 przesłano skarżącej odpowiedź na wniosek, na adres poczty elektronicznej [...]. Informacja o tym, że odpowiedź nie dotarła do wnioskodawcy została powzięta w dniu 25 października 2021 r. tj. w dniu wpłynięcia do Urzędu skargi na bezczynność Wójta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Po sprawdzeniu zgromadzonej dokumentacji związanej z udostępnianiem informacji publicznej ustalono, że przez niedopatrzenie pracownika odpowiedzialnego za udostępnienie tej informacji odpowiedź została wysłana na błędny adres, zamiast na adres wskazany we wniosku, tj. [...]. Następnego dnia 26 października 2021 r. została podjętą próba skontaktowania się z wnioskodawczynią celem wyjaśnienia zaistniałej pomyłki. Niestety bezskutecznie. Wobec tego, dniu 29 października 2021 r. na właściwy adres email, przesłano odpowiedź na wniosek z prośbą o potwierdzenie odebrania wiadomości. Skarżąca nie potwierdziła otrzymania odpowiedzi na wniosek. Niemniej jednak, w ocenie organu złożona skarga jest bezpodstawna i powinna zostać oddalona, albowiem nie pozbawiono skarżącej prawa do uzyskania informacji publicznej. Organ do dnia otrzymania skargi był przekonany, że udzielił odpowiedzi na wniosek, a niezwłocznie po ustaleniu, że odpowiedzi udzielono na błędny adres email podjęto próbę skontaktowania się ze skarżącą i następnie odpowiedzi udzielono na właściwy adres. Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności organ przedłożył stosowne dokumenty. Wskazał też, że brak było podstaw do wydania decyzji odmawiającej udzielenie odpowiedzi na wniosek oraz do powiadomienia skarżącą o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.
W replice wywiedzionej do odpowiedzi na skargę skarżąca wniosła dodatkowo o stwierdzenie, że działanie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustosunkowując się do twierdzeń organu wskazała, że organ odpowiedział skutecznie na jej wniosek dopiero w dniu 29 października 2021 r. Nie udzielił jednak kompletnej odpowiedzi na pytanie numer dwa w zakresie ppkt od 3 do 13, w odpowiedzi na pytanie dotyczące dokumentów zawierających informacje dotyczące kosztów poniesionych na działania związane ze zwalczaniem, przeciwdziałaniem i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 - wskazał na kwotę wydatków bez wskazania dokumentów, które potwierdzają wydatkowanie takiej kwoty, a w pozostałym zakresie podał zdawkową informację "nie dotyczy" - nie wskazując co miał przez to na myśli. Wobec tego należy uznać, że organ nadal pozostaje w bezczynności w zakresie odpowiedzi na wniosek skarżącej, a zatem zasadne jest zobowiązanie organu do pełnej odpowiedzi na złożony wniosek.
W piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2021 r., przedstawiając stanowisko odnośnie zarzucanego braku udzielenia informacji oraz wyjaśnienia, jakie okoliczności legły u podstaw zamieszczenia w odpowiedzi na wniosek sformułowania "nie dotyczy" w punktach 4,5,6,7,9,10,11,12,13 udzielonej odpowiedzi, Wójt Gminy J. wyjaśniła, że taką formę odpowiedzi wskazała skarżąca we wniosku o udzielenie informacji publicznej. Po pytaniu drugim skarżąca napisała cyt.: "Proszę o udostępnienie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczą działalności podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz z I i II kwartale 2020 r." po czym wymieniła dokumenty i informacje będące przedmiotem zainteresowania. Tym samym za właściwe uznano użycie sformułowania "nie dotyczy" w odpowiedziach na pytania o dokumenty i informacje, których organ nie posiadał lub też dotyczących uchwał, których nie podejmował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. Uwzględniając taką skargę sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzeka natomiast o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Wójta Gminy J. w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej złożonego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 z późn. zm.) zwanej u.d.i.p.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi Sąd uwzględnił, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia wobec czego, była ona dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części.
Oceniając czy organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia określonego działania, którego zaniechał.
W przypadku skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej należy zatem zbadać, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie budzi wątpliwości to, że Wójt Gminy J. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem organy władzy publicznej, a wójt jest organem wykonawczym gminy.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., zdaniem Sądu nie ma również wątpliwości co do tego, że informacje wnioskowane przez skarżącą do udostępnienia, mieszczą się w zakresie informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną podlegającą udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy jest każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ustawy, który w formie przykładowego (tj. otwartego) katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Reguły wykładni prawa dotyczącego dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji, który w ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osobach pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osobach i jednostkach organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na tej podstawie przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężania obowiązku informacyjnego.
W orzecznictwie sądowym, które uwzględnia konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które dotyczą sfery faktów związanych z działalności organów władzy publicznej.
O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.di.p. za informację publiczną uznać należy wszelkie dane publiczne w tym treść i postać dokumentów urzędowych.
Definicja dokumentu urzędowego określona została, w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
Na podstawie wskazanych wyżej przepisów przyjąć więc trzeba, że informacją publiczną jest m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne bądź funkcje publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą bezpośrednio od nich. W doktrynie wyrażany jest ponadto trafny pogląd, że informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Przy czym pojęcie "dokumentu" trzeba rozumieć w szerokim tego słowa znaczeniu prawa do informacji publicznej.
Stosownie do treści wniosku skarżącej należy zatem uznać, że żądane przez nią dokumenty dotyczą informacji publicznych obejmujących informacje o podmiotach obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zasadach funkcjonowania tych podmiotów oraz o danych publicznych oraz o dysponowaniu środkami publicznymi, tj. informacji o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-5 u.d.i.p. Okoliczność ta nie jest zresztą przez organ kwestionowana.
Odpowiednio do okoliczności faktycznych rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej powinno polegać na: udostępnieniu informacji publicznej będącej w dyspozycji organu - w drodze dokonania czynności materialno-technicznej, odmowie jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - w przypadku wystąpienia okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 - ust. 2b u.d.i.p. lub wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania - w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W sytuacji natomiast, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Stosownie też do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiednie czynności organ powinien podjąć w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku lub w terminie przedłużonym na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów, podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia żądanej informacji lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź o umorzeniu postępowania, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że brak jest podstaw do rozpoznania wniosku w trybie ustawy.
W rozpoznawanej sprawie organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu - co miało miejsce w dniu 10 września 2021 r. i zakończył się dnia 24 września 2021 r. W konsekwencji więc dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
Za wywiązanie się z obowiązku rozpoznania wniosku w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p nie można bowiem uznać, odpowiedzi przesłanej skarżącej na niewłaściwy adres email. W ocenie Sądu, niedopatrzenie pracownika polegające na wysłaniu odpowiedzi na niewłaściwy adres doręczenia nie zmienia faktu, że w sprawie mamy do czynienia z obiektywnym stanem bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, polegającym na nieudzieleniu odpowiedzi wnioskodawcy w terminie określonym w przepisach u.d.i.p.
Bezczynność organu istniała również w dniu wniesienia skargi na tę bezczynność. Jak wynika z akt sprawy, po wniesieniu skargi, która wpłynęła do organu w dniu 25 października 2021 r., pismem z dnia 29 października 2021 r. organ udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek.
Uwzględniając treść udzielonej odpowiedzi Sąd uznał, że w większości odpowiadała ona zakresowi żądania skarżącej. W ocenie Sądu organ prawidłowo załatwił wniosek przez udzielenie odpowiedzi w punktach 1, 2, 4-7 oraz 9-13 swojego pisma. Stosownie do żądania zawartego w pkt 1 i 2 wniosku, w pkt 1 i 2 swojej odpowiedzi sporządził wykaz dokumentów i wskazał adresy ich udostępnienia na serwerach. Skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podważyła treści odpowiedzi udzielonej w tym zakresie wobec czego uznać należy, że odpowiedź wyczerpywała żądanie z pkt 1 i 2 wniosku. W pkt 4-7 i 9-13 udzielonej odpowiedzi, co do określonych dokumentów, organ zawarł natomiast stwierdzenie "nie dotyczy", które zdaniem Sądu również wyczerpuje udzielenie we wskazanym zakresie żądanej informacji w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie dokumenty, do których się odnosi, nie zostały przez organ wytworzone i nie znajdują się w jego posiadaniu. Wskazany zwrot, choć bardzo ogólny to jednak koresponduje z treścią wniosku, gdzie skarżąca wskazując na określone grupy dokumentów wnioskowała o ich udostępnienie "jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczą działalności podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku". W tej sytuacji stwierdzenie "nie dotyczą" w odniesieniu do poszczególnych dokumentów uznać należy za uprawnione i mające znamiona wyczerpującego udzielenia żądanej informacji. Zaznaczyć trzeba, że to wnioskodawca określa zakres żądania, a organ udostępniając informację publiczną działa w granicach wniosku.
Uwzględniając powyższe nie można zatem stwierdzić, że obecnie organ pozostaje w bezczynności co do udostępnienia informacji wskazanych we wniosku skarżącej w pkt 1 i pkt 2 oraz w pkt 2 w zakresie informacji oznaczonych kropkami 4-7 i 9-13. Stosownie do tego Sąd uznał, że udostępnienie informacji publicznej we wskazanym zakresie po wniesieniu skargi na bezczynność czyniło zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu Wójta Gminy J. do rozpoznania żądania w tym zakresie. Nie można bowiem nakazywać podmiotowi zobowiązanemu, aby podjął działanie, gdy już to uczynił. Jego działanie, wyprzedzające orzeczenie sądu administracyjnego, wyczerpuje jeden z wniosków skargi na bezczynność, co wyłącza możliwość jej uwzględnienia nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie lub czynność materialnotechniczna zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich dokonania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1431/12, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należało tym samym umorzyć postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej w zakresie pkt 1 i pkt 2 oraz pkt 2 w odniesieniu do informacji oznaczonych kropkami 4-7 i 9-13, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, która zaistniała w związku z tym, że w jego toku, a przed wydaniem wyroku wystąpiło zdarzenie, które uczyniło zbędnym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie.
Stosownie do uchwały NSA z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08,), przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., pozwalający na umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe, ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi zgodnej z treścią wniosku strony skarżącej już po wniesieniu skargi, odpadła przesłanka wydania przez Sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku we wskazanym zakresie. Wobec tego, na postawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w pkt 2 wyroku orzeczono o umorzeniu postępowania w tym zakresie, który dotyczył bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej określonej we wniosku w pkt 1 i pkt 2 oraz w pkt 2 kropka 4-7 i 9-13.
Udzielona przez organ odpowiedź, zdaniem Sądu nie wyczerpywała jednak żądania wniosku sformułowanego w pkt 2 w zakresie pytań oznaczonych kropkami 3 i 8. W tym zakresie wniosek dotyczyły bowiem udostępnienia dokumentów podczas, gdy organ w pkt 3 i pkt 8 swojej odpowiedzi zawarł informacje odpowiednio: o ogólnej wysokości kosztów poniesionych na działania związane ze zwalczaniem, przeciwdziałaniem zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID19 oraz o liczbie osób przebywających na kwarantannie w I i II kwartale 2020 r. Jakkolwiek informacje te odpowiadają informacją wskazanym przez skarżącą w pkt 2 kropka 3 i 8 wniosku, to jednak nie mogą być uznane za stanowiące odpowiedź mieszczącą się w granicach wskazanego żądania. Skoro bowiem skarżąca wystąpiła o udostępnienie dokumentów zawierających takie informacje to organ, aby uczynić zadość wnioskowi, powinien dokumenty takie udostępnić, odmówić ich udostępnienia lub poinformować, że nie jest w ich posiadaniu lub, że nie mają one charakteru informacji publicznej. Brak działań w tym zakresie uznać należy za bezczynność, która nie ustała do czasu orzekania przeze Sąd w niniejszej sprawie. Stąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w pkt 1 wyroku orzeczono o zobowiązaniu organu do rozpoznania wniosku skarżącej we wskazanym zakresie, tj. co do pkt 2 kropka 3 i 8.
Mając z kolei na uwadze to, że w zakresie całości wniosku bezczynność organu trwała w dacie wniesienia skargi do sądu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w pkt 3 wyroku Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, oceniając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością Sąd stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wyjaśnić przyjdzie, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. Jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone zatem dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II FSK 877/19). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Oceniając tę kwestię Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a przede wszystkim fakt, że działanie Wójta Gminy nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że pracownik wykonujący czynności związane z odpowiedzią na wniesiony przez skarżącą wniosek popełnił błąd wysyłając odpowiedź na niewłaściwy adres email. Błąd ten nie stanowił jednak przejawu lekceważenia obowiązków i uchylania się od udzielenia informacji publicznej. Specyfika błędu sprawiła, że wykryto go dopiero po wniesieniu skargi. Co istotne jednak, reakcją na skargę była niezwłoczna odpowiedź organu na wniosek skarżącej co potwierdza, że bezczynność była wynikiem omyłki, a nie celowego działania i lekceważenie wniosku oraz braku woli udostępnienia informacji publicznej. Ponadto, udzielona odpowiedź w większości czyniła zadość wnioskowi, a trwająca nadal bezczynność co do rozpoznania wniosku skarżącej w zakresie pkt 2 kropka 3 i 8 nie jest wynikiem oczywistego braku podjęcia przez organ czynności zmierzającej do rozpoznania wniosku skarżącej i nie ma na celu ukrycia żądanych informacji, lecz wynika z błędnego odczytania treści żądania, które dotyczyło nie udostępnienia samych informacji lecz udostępnienia dokumentów, które określoną informację zawierają.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w pkt 4 wyroku Sąd postanowił o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi ustalony w kwocie 100 zł, opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) oraz inne wykazane przez pełnomocnika skarżącej wydatki poniesione na wysłanie korespondencji do Sądu, tj. odpowiednio w wysokości 14 zł na wysłanie skargi do sądu i 5,90 zł na wysłanie odpowiedzi na wezwanie Sądu.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku i sprowadzają się do konieczności prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącej w pkt 2 w zakresie pytań oznaczonych kropkami 3 i 8, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p.