II SAB/Ol 64/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-09-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowaniabezczynność organuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegozmiana stanu wódorgan administracji publicznejterminy postępowaniarażące naruszenie prawakoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. w sprawie zmiany stanu wód, nakazując organowi podjęcie działań i zasądzając koszty od organu na rzecz skarżącej.

Skarżąca M. B. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. w sprawie zmiany stanu wód. Po blisko 4 latach od wszczęcia postępowania, mimo wydania kilku decyzji umarzających, sprawa nie została zakończona. Sąd stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie bezczynności (ponieważ organ wydał decyzję po wniesieniu skargi) i zasądził koszty od organu na rzecz skarżącej.

Skarżąca M. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. w przedmiocie zmiany stanu wód na działce. Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane w 2021 roku, jednak organ nie zakończył go w ustawowych terminach. Wójt dwukrotnie wydał decyzje umarzające postępowanie, które zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Mimo ponagleń i postanowienia SKO o uznaniu bezczynności, sprawa nadal nie była załatwiona. Sąd, rozpoznając skargę, stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie trwało blisko 4 lata, a organ wielokrotnie przekładał termin załatwienia sprawy, wydając kolejne decyzje umarzające, które były uchylane. Sąd umorzył postępowanie w zakresie bezczynności, ponieważ organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, uznając jednak, że przewlekłość postępowania miała miejsce. Zasądzono od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w sprawie zmiany stanu wód trwało blisko 4 lata bez uzasadnienia.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, wielokrotnie przekładając termin jej załatwienia i wydając decyzje umarzające, które były uchylane. Przewlekłość postępowania była rażąca ze względu na długotrwałość i brak racjonalnego uzasadnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (31)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania w przypadku wydania aktu lub dokonania czynności przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność.

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 3

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 3a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych.

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania.

k.p.a. art. 12 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja przewlekłości postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

rozp. MS z 22.10.2015 art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

lit. c

u.d.e. art. 2 § 7

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

k.p.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ponaglenie.

k.p.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odrzucone argumenty

Organ nie dopuścił się bezczynności (organ wydał decyzję po wniesieniu skargi).

Godne uwagi sformułowania

bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania postępowanie jest prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmuje czynności pozorne, czy też zbędne naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, czyli musi być znaczne i niezaprzeczalne.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Klimek

asesor

Piotr Chybicki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego, zasady prowadzenia postępowań sądowo-administracyjnych, skutki rażącego naruszenia prawa przez organ, umorzenie postępowania w przypadku wydania aktu po wniesieniu skargi."

Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, które doprowadziły do przewlekłości i rażącego naruszenia prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długo może trwać postępowanie administracyjne i jakie są konsekwencje dla obywatela. Podkreśla znaczenie prawa do dobrej administracji i szybkości postępowania.

4 lata czekania na decyzję: Sąd ukarał wójta za przewlekłe postępowanie administracyjne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Ol 64/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postep. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53 ust. 2b, art. 149, art. 154 par. 6, art. 161 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8, art. 12, art. 37 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. w sprawie zmiany stanu wód na działce 1) umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) odmawia przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej; 5) zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz skarżącej M. B. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 24 kwietnia 2025 r., M. B. (dalej jako: "skarżąca", "strona") – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "Wójt") w przedmiocie zmiany stanu wód.
W skardze strona wniosła o jej uwzględnienie i zobowiązanie Wójta Gminy B. do wydania decyzji administracyjnej kończącej sprawę w terminie 1 miesiąca od doręczenia mu wyroku, stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz skarżącej kwoty pieniężnej w wysokości 5.000 zł
i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z 28 kwietnia 2021 r., a terminy wynikające
z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a."), nie były przestrzegane przez Wójta. Wprawdzie Wójt wielokrotnie zawiadamiał stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, lecz zawiadomienia te miały charakter pozorny, maskujący nieefektywność podejmowanych czynności. Wójt dwukrotnie wydawał akty administracyjne,
tj. decyzje umarzające postępowanie, jednakże zostały one uchylone w ramach kontroli instancyjnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: "Kolegium", "SKO"). Oznacza to, że sprawa – mimo upływu blisko 4 lat od jej wszczęcia – nie została zakończona. Bezczynność Wójta jest oczywista, ewidentna, rażąca. Z tego powodu skarżąca nie może zrealizować swojego zamierzenia. Niewydanie decyzji wypełnia także przesłankę przewlekłości postępowania.
Przyznanie kwoty pieniężnej znajduje usprawiedliwienie nie tylko
w koniczności dodatkowego zdyscyplinowania organu, ale również w funkcji kompensującej bezradność skarżącej w oczekiwaniu na zakończenie sprawy administracyjnej oraz niemożność zamierzonego zagospodarowania nieruchomości. Wskazano, że skarga została poprzedzona ponagleniem.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu organ szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy
i stwierdził, że po rozpatrzeniu ponaglenia przez SKO (postanowienie SKO
z [...] r. o uznaniu, że organ dopuścił się bezczynności), organ przystąpił do niezwłocznych czynności, celem załatwienia sprawy w terminie, ale jej załatwienie stało się niemożliwe przez powołanie pracownika do czynnej służby wojskowej
i niemożność przekazania sprawy innemu pracownikowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935
z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd,
w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154
§ 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że jak wynika z akt sprawy, w sprawie wniesiono ponaglenie, stosownie do art. 53 ust. 2b p.p.s.a.
Wyjaśnić również trzeba, że przedmiotowa skarga została przez tutejszy Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem
z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi, skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
W ocenie tutejszego Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna.
Podkreślić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie
w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania, w świetle orzecznictwa, wystąpi z reguły wówczas, gdy w określonym przepisami terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności, ponieważ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmuje czynności pozorne, czy też zbędne. O przewlekłości postępowania można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. np. wyrok NSA z 15 kwietnia
2025 r., sygn. akt I OSK 2527/24, LEX nr 3858188 czy wyrok NSA z 5 grudnia
2024 r., sygn. akt II OSK 1861/24, LEX nr 3834537). Również sam przepis art. 37 § 1 k.p.a. definiuje przewlekłość, jako sytuację, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja strony postępowania i organu administracji publicznej nie są równe. Dlatego też przepisy k.p.a. statuują zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego, stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Gd 154/23, LEX nr 3711841 i powołany tam wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie przez ustawodawcę polskiego terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy rozpoznania sprawy (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r.
o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Ponadto załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że prowadząc przedmiotowe postępowanie, organ naruszył obowiązujące w tym zakresie przepisy k.p.a. Tym samym, zasadnie skarżąca zarzuciła organowi bezczynność i przewlekłość postępowania w przedmiocie zmiany stanu wód.
Jak wynika z akt sprawy, 25 maja 2021 r., organ pierwszej instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wód na działce nr [...] położonej w obrębie D., gmina B.
W dniu [...] grudnia 2021 r. Wójt wydał decyzję o umorzeniu postępowania
w sprawie która została uchylona decyzją SKO w O. z [...] marca 2022 r. Kolegium przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Kolejną decyzję organ pierwszej instancji wydał [...] listopada 2022 r., którą ponownie umorzył postępowanie w przedmiocie zmiany stanu wód na działce
nr [...], położonej w obrębie D., gmina B. Decyzja ta również została uchylona w całości przez Kolegium decyzją z [...] czerwca 2023 r., którą przekazano jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Wskazać należy, że sprawie skarżąca wystąpiła 17 grudnia 2024 r.
z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] r. organ odwoławczy uznał, że Wójt dopuścił się bezczynności i wyznaczył miesięczny termin na załatwienie sprawy.
Kolejną decyzję organ pierwszej instancji wydał [...] maja 2025 r. i jest to decyzja o umorzeniu postępowania w ww. sprawie. Decyzja została wydana po wniesieniu skargi do Sądu przez stronę, co miało miejsce 29 kwietnia 2025 r.
W rozpoznawanej sprawie organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie
i nie ma znaczenia, że kilkukrotnie przedłużał termin jej załatwienia. Sprawa załatwiana była bowiem przez okres czterech lat bez żadnego uzasadnienia. Wójt pozostawał zatem w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, organ wydał w dniu [...] maja 2025 r. decyzję. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (wydał decyzję), to postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe, z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA), przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1) sentencji wyroku.
Uwzględniając chronologię postępowania, w ocenie tutejszego Sądu nie budzi wątpliwości, że prowadzone przez organ postępowanie miało charakter przewlekły. Zgodnie zaś z zasadą szybkości i prostoty postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Przepisy o terminach załatwiania spraw stanowią rozwinięcie wskazanej zasady i mają na celu przeciwdziałanie odwlekaniu w czasie wydania rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzenie postępowania w sposób długotrwały może bowiem narazić stronę na różnego rodzaju negatywne konsekwencje natury faktycznej i prawnej – na co zwracała uwagę sama skarżąca, a także podważa zaufanie jednostki do państwa i prawa oraz autorytet władzy. Z przytoczonych wyżej rozważań wynika, że przewlekłość postępowania to "prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z wymogami płynącymi z zasady szybkości postępowania. Każde niezgodne z prawem niezałatwienie sprawy w terminie jest oczywiście jednocześnie przewlekłością postępowania" (Z. R. Kmiecik, M. Kotulska, Jeszcze o rodzajach opieszałości organów administracji publicznej w ogólnym postępowaniu administracyjnym, "Samorząd Terytorialny" 2017, nr 1-2, s. 107). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że mimo, że postępowanie wymagało wnikliwości
i podjęcia wielu czynności, to nie mogło być prowadzone przez tak długi okres czasu.
Organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, wielokrotnie przekładając termin załatwienia sprawy; również w chwili wniesienia skargi pozostawał w bezczynności.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł, jak w pkt 2. sentencji wyroku.
Stosownie do obowiązku wynikającego z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził nadto, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt . 3 sentencji wyroku).
Dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy bowiem wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W orzecznictwie podnosi się, że "naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość
o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie
w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia" (wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., I OSK 199/19, LEX nr 2799470).
Mając na uwadze ww. kryteria, w ocenie tutejszego Sądu, bezczynność
i przewlekłość prowadzonego przez Wójta postępowania nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Postępowanie toczy się od 25 maja 2021 r., a pierwsza decyzja
w sprawie została wydana przez organ pierwszej instancji po ponad pół roku –
[...] grudnia 2021 r. Po uchyleniu jej przez Kolegium decyzją z [...] marca 2022 r.
i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ ponownie orzekł dopiero decyzją z [...] listopada 2022 r., a więc po ośmiu miesiącach. W sytuacji zaś, kiedy sprawa zostaje przekazana organowi do ponownego rozpatrzenia, w ocenie Sądu, ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ powinno nastąpić niezwłocznie
i w pierwszej kolejności. Po uchyleniu decyzji przez Kolegium decyzją z [...] czerwca 2023 r., kolejna decyzja została wydana dopiero [...] maja 2025 r., tj. prawie po dwóch latach od daty wydania decyzji przez organ odwoławczy.
Wszystko to, zdaniem tutejszego Sądu, świadczy o tym, że bezczynność
i przewlekłość organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albowiem niewątpliwie godzi to w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego.
W pkt. 4. sentencji wyroku, tutejszy Sąd oddalił wniosek skarżącej
o przyznanie od organu sumy pieniężnej, uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie tego wniosku. Jak wynika bowiem z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu – podobnie, jak i nałożenie na organ grzywny – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, CBOSA).
O ile jednak grzywna pełni przede wszystkim funkcję represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą), o tyle w przypadku sumy pieniężnej na plan pierwszy wysuwa się funkcja kompensacyjna. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie dopatrzył się, by przewlekle prowadzenie postępowania wywołało dla skarżącej jakiekolwiek uszczerbek.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w pkt. 4) sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł w pkt. 5) na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI