II SAB/Ol 149/23

II SAB/Ol 149/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozp. wniosku w części; w pozostałej części umorzono postęp. w zakresie bezczynn. organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6, art. 13 ust. 1 art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1372
art. 7 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi I. G. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 29 września 2023 r. w zakresie sformułowania: "Ponadto wnoszę o przesłanie kopii treści protokołów spotkań wychowawcy z rodzicami pani A. W. z ostatnich 5 lat wraz z listą obecności a także kopie treści protokołów zebrań Rady Pedagogicznej wraz z listą obecności z ostatnich 5 lat"- w terminie 14 dni; II. umarza postępowanie w pozostałym zakresie; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I.G. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) wnioskiem z dnia 29 września 2023 r. (przesłanym na adres mailowy placówki oświatowej) zwróciła się do Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. (dalej jako: organ, dyrektor szkoły) o udostępnienie następującej informacji publicznej dotyczącej:
- swobody korzystania uczniów z toalety w czasie lekcji. Czy uczniom ogranicza się wyjścia do toalety ?, proszę o uzasadnienie odpowiedzi;
- czy każdy uczeń korzystający z toalety ma stały i swobodny dostęp do środków higieny osobistej, tj. mydło, ręczniki papierowe, papier toaletowy, różnego rodzaju płyny dezynfekujące;
- czy regulacje wewnątrzszkolne/pracownicy szkoły ograniczają dostęp do toalet znajdujących się na innym piętrze niż planowane lekcje;
- sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów klas I-III , klas IV-VIII;
- warunkach i trybie otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych wszystkich przedmiotów obowiązkowych. Jeżeli przedmiotu uczy więcej nauczycieli niż jeden proszę o podanie każdego z nich.
Ponadto wniosła o przesłanie kopii treści protokołów spotkań wychowawcy z rodzicami A.W. z ostatnich 5 lat wraz z listą obecności a także kopie treści protokołów zebrań Rady Pedagogicznej wraz z listą obecności z ostatnich 5 lat.
Pismem z 2 listopada 2023 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Zarzuciła organowi naruszenie art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - u.d.i.p.). W motywach skargi wnioskodawczyni podniosła, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Wskazując na powyższe wniosła o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni; zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiadając na wniosek skarżącej z 29 września 2023 r. organ przy piśmie z 10 listopada 2023 r. wyjaśnił, że: uczniom nie ogranicza się wyjścia do toalety w czasie trwania lekcji. Odpowiedź nie wymaga uzasadnienia; Każdy uczeń ma swobodny dostęp do wymienionych środków higienicznych. Zdarzają się sytuacje, że może przez krótki czas brakować papieru toaletowego lub ręczników papierowych. Jest to spowodowane tylko i wyłącznie nieuzasadnionym niszczeniem tych materiałów przez niektórych uczniów (np. wrzucanie całej rolki papieru toaletowego do muszli klozetowej lub pisuaru, wyrywanie całego zapasu ręczników papierowych z pojemników i wrzucanie namoczonych do kosza na śmieci); nie ma regulacji ograniczających dostęp do toalet znajdujących się na innym piętrze niż planowane lekcje, a pracownicy nie ograniczają dostępu do żadnej z toalet; w klasach I-III sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych ucznia określa, w statucie szkoły, DZIAŁ VI Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania Uczniów, Rozdział 2 Ocenianie uczniów w klasach I-III. W klasach IV-VIII sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych ucznia określa, w statucie szkoły, DZIAŁ VI Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania Uczniów, Rozdział 10 Szczegółowe warunki i sposób oceniania uczniów; warunki i tryb otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych wszystkich przedmiotów obowiązkowych reguluje statut szkoły Rozdział 4 Zasady uzyskiwania wyższej rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych lub rocznej oceny z zachowania § 69. Statut szkoły jest zamieszczony na stronie szkoły w BIP. Jednocześnie organ udostępnił kopie treści spotkań z rodzicami, wraz z listami obecności, A.W. oraz wyjaśnił, że kopie protokołów zebrań Rady Pedagogicznej prześle w późniejszym terminie po uzyskaniu informacji od radcy prawnego w zakresie formy udostępnienia protokołów. Chodzi tu o sposób anonimizacji danych wrażliwych zawartych w protokołach.
W odpowiedzi na skargę z 17 listopada 2023 r. organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie o umorzenie postępowania ze względu na udzielenie wnioskowanych informacji.
W piśmie procesowym z 18 grudnia 2023 r. skarżąca wskazała, że organ nie podał daty udostępnienia kopii treści protokołów zebrań Rady Pedagogicznej wraz z listą obecności z ostatnich 5 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie zaś do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35-36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji.
Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
Wyjaśnić należy, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach wskazanej ustawy.
Oceniając, czy adresat żądania o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., i po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
W rozpoznawanej sprawie adresatem wniosku był Dyrektor Szkoły Podstawowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy edukacji publicznej. Z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) wynika z kolei, że jednostki samorządu terytorialnego mogą zakładać i prowadzić jedynie szkoły i placówki publiczne. Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że niewątpliwie szkoła podstawowa jest podmiotem publicznym, gdyż wykonuje zadania publiczne w zakresie edukacji, jak również dysponuje majątkiem publicznym. Tym samym kierujący taką placówką dyrektor jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., o ile ma ona charakter informacji publicznej.
Nie budzi również wątpliwości Sądu, że żądane przez skarżącą informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 tej ustawy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w jej art. 6. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Organ nie kwestionował również, że informacje te posiada. Co do zasady zatem informacje takie są udostępniane, oczywiście jeśli nie ma zastosowania jakiś tryb szczególny określony przepisami odrębnymi i nie zachodzą negatywne przesłanki udostępnienia informacji publicznej (takie jak np. przesłanka ochrony prywatności
W świetle dotychczasowych rozważań dyrektor szkoły powinien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie i terminie przewidzianym w u.d.i.p. Stosownie do przepisów tej ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ władzy publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej oraz umorzyć postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2, co następuje w drodze decyzji.
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie przedstawionego materiału dokumentacyjnego, że informacja publiczna, o której pozyskanie wnosiła strona skarżąca została jej udzielona jedynie w sposób częściowy. Skarżąca otrzymała wprawdzie kopie treści spotkań z rodzicami, wraz z listami obecności, A.W. ale nie dotyczą one okresu 5 lat. Natomiast organ nie udostępnił protokołów zebrań Rady Pedagogicznej wraz z listą obecności z ostatnich 5 lat, co potwierdziła również skarżąca w piśmie z 18 grudnia 2023 r.
Powyższe ustalenie skutkowało koniecznością zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z 29 września 2023 r. we wskazanym zakresie w trybie przewidzianym w u.d.i.p., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnotowania jeszcze wymaga, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób adresat wniosku powinien załatwić sprawę. Przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów u.d.i.p. oraz czy został w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Uwzględnienie skargi może zatem polegać jedynie na zobowiązaniu adresata wniosku do jego załatwienia w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p.
W pozostałym zakresie, wobec udzielenia przez organ wnioskowanej informacji, postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – pkt II sentencji wyroku.
W ocenie Sądu opisana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt III wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy lekceważenia wniosku i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Natomiast nieudzielenie informacji mogło być wynikiem błędnego rozumienia przepisów u.d.i.p. oraz wadliwego przekonania o realizacji wniosku.
W pkt IV sentencji wyroku Sąd orzekł, o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Zaznaczyć należy również że złożona skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W takim przypadku skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.