II SAB/Ol 61/24

II SAB/Ol 61/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 50
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2016 poz 1438
par. 2, par. 3, par. 7
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie wzoru oraz trybu wydawania i zwrotu kart  parkingowych.
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 8 ust. 3a, 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Przewodniczącego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w rozpoznaniu wniosku o wydanie karty parkingowej I. zobowiązuje Przewodniczącego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Przewodniczącego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. na rzecz skarżącej T. Z. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 5 lutego 2024 r. T.Z. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Przewodniczącego Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Giżycku (dalej: "Przewodniczący Powiatowego Zespołu", "organ") o wydanie karty parkingowej.
Wezwaniem z 6 lutego 2024 r. organ zobowiązał skarżącą do osobistego złożenia wniosku i podpisanie go w obecności przewodniczącego zespołu lub osoby przez niego upoważnionej, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania.
Następnie, zawiadomieniem z 15 lutego 2024 r., powołując się na § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie wzoru oraz trybu wydawania i zwrotu kart parkingowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1438, dalej: "rozporządzenie"), Powiatowy Zespół pozostawił ww. wniosek bez rozpoznania.
W uzasadnieniu stwierdził, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku w zakresie i terminie określonym w wezwaniu. Zaznaczył, że nie ma możliwości złożenia wniosku przez pełnomocnika, a obowiązek osobistego stawiennictwa wynika z konieczności weryfikacji podmiotu uprawnionego do uzyskania karty parkingowej.
Skarżąca wniosła ponaglenie do Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Warmińsko-Mazurskim, który postanowieniem z 6 maja 2024 r. stwierdził, że Powiatowy Zespół nie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z ww. wniosku.
W złożonej do tutejszego Sądu skardze skarżąca zarzuciła Przewodniczącemu Powiatowego Zespołu bezczynność w rozpoznaniu wniosku z 5 lutego 2024 r.
Wniosła o uchylenie ww. postanowienia z 6 maja 2024 r., orzeczenie, że organ pozostawał w bezczynności i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że jej mąż wypełnił przedmiotowy wniosek przy wsparciu pracownika Zespołu. Mąż poinformował pracownika, że skarżąca [...]. Zaproponował jednocześnie pracownikowi, by przyjechał do ich domu, gdzie skarżąca złożyłaby wymagany podpis, lecz nie uwzględniono tej propozycji. Skarżąca wyjaśniła, że nie stawiła się w siedzibie organu na wezwanie, gdyż mieszka na czwartym piętrze, a osobiste stawiennictwo w siedzibie Zespołu wymaga uprzedniego wynajęcia usługi specjalistycznego transportu oraz osób, które zniosą i wniosą ją do mieszkania, przewiozą na wózku inwalidzkim w specjalistycznym samochodzie. Koszt takiej usługi wynosi 500 zł, a dochody skarżącej i jej męża nie pozwalają na tak wysokie wydatki. Zauważyła, że propozycja pracownika Powiatowego Zespołu, aby karetka pogotowia, transportująca skarżącą na oddział rehabilitacyjny, przyjechała do siedziby organu, była niezgodna z przepisami, gdyż zabraniają one kierowcom karetek podwożenia pacjenta w inne, dodatkowe miejsca, niż cel transportu. Pracownik organu został o tym poinformowany telefonicznie, a ponowna prośba o przyjazd/przyjście pracownika do miejsca zamieszkania skarżącej, oddalonego od siedziby organu o ok. 300 m, celem odebrania od niej podpisu na wniosku, nie została uwzględniona.
Skarżąca zauważyła, że przepisy rozporządzenia nie zobowiązują osoby niepełnosprawnej do osobistego stawiennictwa przy składaniu wniosku w siedzibie organu. Odwołała się do art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 i art. 50 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."). Stwierdziła, że organ posiadał stosowną wiedzę o stanie jej zdrowia, tym samym niedopuszczalne było, aby niezłożenie wniosku osobiście w siedzibie organu ocenione zostało jako zawinione nieusunięcie braków formalnych.
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Powiatowego Zespołu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu przedstawił tok czynności podejmowanych w sprawie. Stwierdził, że
z § 2 ust. 3 rozporządzenia i stanowiska Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wynika, że co do zasady wniosek o wydanie karty parkingowej składany jest do zespołu osobiście z wyjątkiem sytuacji, które nie miały miejsca w sprawie. Wyjaśnił, że obowiązek osobistego stawiennictwa wynika z konieczności weryfikacji podmiotu uprawnionego do uzyskania karty parkingowej i służy eliminacji potencjalnych przypadków wydawania kart parkingowych osobom nieuprawnionym. Stwierdził, że karta parkingowa powinna przysługiwać tylko tym niepełnosprawnym, którzy są w stanie poruszać się, nawet z pomocą. Karta parkingowa nie jest potrzebna osobom leżącym i korzystającym z transportu sanitarnego, gdyż pojazdy te mogą parkować na miejscach parkingowych. Podkreślił, że Powiatowy Zespół podjął wszelkie działania mające na celu pomóc skarżącej uzyskać kartę parkingową i zaoferował wszechstronną pomoc, kierując się zasadami współżycia społecznego, empatią i wykraczając poza obowiązki służbowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Właściwość w powyższym zakresie dotyczy niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych.
W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest więc określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy bowiem do czynienia, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Dla dopuszczalności skargi nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność spowodowana została opieszałością organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Instytucja skargi na bezczynność czy przewlekłość organu ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zaznaczyć ponadto należy, że na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64
§ 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2
pkt 8 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 3.09.2013 r. I OPS 2/13 – wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kwestią sporną jest prawidłowość pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącej z 5 lutego 2024 r. z uwagi na to, że nie został on podpisany osobiście przez wnioskodawczynię w siedzibie organu, do czego była ona wezwana.
Wniosek ten organ administracji pozostawił bez rozpoznania powołując się na § 7 ust. 4 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 3, wniosek pozostawia się bez rozpoznania. W ust. 3 przewidziano zaś, że w razie stwierdzenia braków formalnych wniosku przewodniczący zespołu wzywa osobę niepełnosprawną lub placówkę, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.
Przypomnieć należy, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia kartę parkingową wydaje się na wniosek osoby niepełnosprawnej lub placówki. Wniosek osoby niepełnosprawnej składa się do wybranego przewodniczącego powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (ust. 2). Co do zasady, określonej w ust. 3, osoba niepełnosprawna składa wniosek osobiście, z wyjątkiem: osoby, która nie ukończyła 18. roku życia, za którą wniosek składają rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie albo jeden z rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów (pkt 1); osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie pozostającej pod władzą rodzicielską, za którą wniosek składa jeden z rodziców (pkt 2) i osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie niepozostającej pod władzą rodzicielską lub osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, za którą wniosek składa odpowiednio opiekun lub kurator ustanowiony przez sąd (pkt 3). Zasadą też jest, że wniosek jest podpisywany przez wnioskodawcę w obecności przewodniczącego zespołu albo osoby przez niego upoważnionej (§ 3 ust. 1), z wyłączeniem sytuacji przewidzianej w ust. 2, to jest w przypadku złożenia wniosku przez osoby określone w § 2 ust. 3 pkt 1-3, podpis składa odpowiednio jeden z rodziców, opiekun lub kurator. Nadto, w przypadku braku możliwości złożenia podpisu przewodniczący zespołu albo osoba przez niego upoważniona zamieszcza we wniosku adnotację o braku możliwości złożenia podpisu przez wnioskodawcę (ust. 3).
Z literalnej wykładni cytowanych przepisów wynika, że zasadą jest, że osoba niepełnosprawna powinna podpisać wniosek o wydanie karty pojazdu w obecności przewodniczącego zespołu lub osoby przez niego upoważnionej. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że nie musi to odbywać się wyłącznie w siedzibie organu, gdyż z cytowanych przepisów rozporządzenia nie wynika taki wymóg.
Co więcej, zasadnie skarżąca zwróciła uwagę na możliwość zastosowania w sprawie art. 50 § 3 k.p.a.
Stosownie do art. 50 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. W § 2 ustawodawca przewidział, że organ obowiązany jest dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było uciążliwe.
Zgodnie natomiast z art. 50 § 3 w przypadkach, w których osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej się pokonać przeszkody, organ może dokonać określonej czynności lub przyjąć wyjaśnienie albo przesłuchać osobę wezwaną w miejscu jej pobytu, jeżeli pozwalają na to okoliczności, w jakich znajduje się ta osoba. Organ prowadzący postępowanie ma więc obowiązek przestrzegać zasady nieuciążliwości wezwania. Powyższy obowiązek organu jest szerszy niż tylko przestrzeganie przepisów art. 51 i art. 52, które ograniczają obowiązek osobistego stawiennictwa osoby wezwanej. W sytuacji opisanej w art. 50 § 3 organ administracji publicznej może dokonać określonej czynności lub przyjąć wyjaśnienie albo przesłuchać osobę wezwaną w miejscu jej pobytu, jednakże tylko, gdy pozwalają na to okoliczności, w jakich znajduje się ta osoba. Ocena tych okoliczności należy do organu administracji publicznej, lecz i w tym wypadku organ jest zobowiązany dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu w miejscu pobytu nie było uciążliwe dla osoby wezwanej (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 50). W doktrynie podkreśla się, że tego szczególnego trybu postępowania nie można stosować w wypadkach krótkotrwałej przeszkody (por. R. Orzechowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. J. Borkowski, Warszawa 1989, s. 139).
Z uwagi na gwarancję konstytucyjną udzieloną osobom niepełnosprawnym i zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej, czynności podejmowane wobec osób niepełnosprawnych muszą uwzględniać ich szczególne uwarunkowania (zob. wyrok NSA z 20.09.2018 r. I OSK 979/18).Zauważyć należy, że z odpowiedzi na skargę nie wynikają obiektywne przeszkody do zastosowania w okolicznościach faktycznych sprawy art. 50 § 3 k.p.a.
Pamiętać należy, że celem nadrzędnym wydawania kart parkingowych osobom niepełnosprawnym jest dobro tych osób, pomoc im w sytuacji gdy tego potrzebują. Wydanie zatem karty parkingowej wymaga indywidualnego podejścia, tak, jak każda sprawa administracyjna (zob. wyrok NSA z 13.12.2017 r. I OSK 627/16).
Sąd podziela ocenę, że interpretując powołane wyżej przepisy rozporządzenia należy też mieć jednocześnie na względzie art. 69 Konstytucji RP, gwarantujący osobom niepełnosprawnym udzielanie przez władze publiczne, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Trzeba brać pod uwagę także art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 12.03.2019 r. II SAB/Ol 95/18).
W sprawie istotne jest również, że art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), na podstawie którego wydano ww. rozporządzenie, nie upoważnia ministra do określenia dodatkowych warunków, od wystąpienia których uzależnione byłoby wydanie przez przewodniczącego zespołu karty parkingowej, np. weryfikacji innych okoliczności niż wskazane w art. 8 ust. 4.
Podkreślić należy, że jak wynika z notatki służbowej z 26 marca 2024 r. Przewodniczącego Powiatowego Zespołu, organ ten nie miał żadnych wątpliwości co do spełnienia przez skarżącą wszystkich merytorycznych przesłanek, od zaistnienia których ustawodawca uzależnił wydanie karty parkingowej osobie niepełnosprawnej, skoro pracownik Zespołu "był w stanie wydać kartę na miejscu, bez 30-dniowego
oczekiwania" przez skarżącą na wydanie tej karty.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że Przewodniczący Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Giżycku pozostawał w bezczynności, gdyż nie podjął wszelkich przewidzianych prawem działań w celu prawidłowego załatwienia sprawy z wniosku skarżącej o wydanie karty parkingowej. W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej z 5 lutego 2024 r. – w terminie 14 dni.
W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. II wyroku. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 21.06.2012 r. I OSK 675/12). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniał przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.
Na marginesie wyjaśnić pozostaje, że zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.), świadczeniobiorcy, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego - w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego, w celu odbycia leczenia - do najbliższego podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń we właściwym zakresie, i z powrotem. Tym samym, zasadnie skarżąca wyjaśniała, że nie jest możliwe dowolne dysponowanie środkiem transportu sanitarnego przez niepełnosprawnego.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.