II SAB/OL 60/25

II SAB/Ol 60/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1, art.4 ust.1 pkt 5, art.6, art.13 ust.1-2, art.14 ust.1-2,art.15 ust.2, art.16 ust.1-2,art.17 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art.3 par.2 pkt 8-9, art.119 pkt 4,art.149 par.1 pkt 3 i par.1a, art.161 par.1 pkt 3,art.200, art.205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Dyrektora E. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; III. zasądza od Dyrektora E. na rzecz D. D. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
D. D. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżący), wnioskiem z 20 marca 2025 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do Dyrektor E. Centrum Kultury w E. (dalej jako: organ) o udostępnienie na podany adres e-mail informacji publicznej dotyczącej gospodarowania środkami publicznymi, tj. pełnej dokumentacji postępowania na transport grupy (...) Zespołu Pieśni i Tańca (...) w dniach: 23 marca 2025 r. na trasie E.-L.-E., 26-27 kwietnia 2025 r. na trasie E. - Litwa (...) – E., 20 kwietnia-6 maja 2025 r. na trasie E. - Chorwacja (...) – E., 20-27 maja 2025 r. na trasie E. – M. (...) - E.
Następnie pismem z 2 maja 2025 r. wnioskodawca, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 20 marca 2025 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.), polegające na nierozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. W związku z powyższym, skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanej informacji w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia wyroku oraz zasądzenie od kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący podniósł, że swój wniosek złożył w formie elektronicznej 20 marca 2025 r. na adres e-mailowy wskazany na stronie internetowej organu. Wskazał, że pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ nie udzielił odpowiedzi, co oznacza, że pozostaje w bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący podał, że organ jest samorządową instytucją kultury, wpisaną do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez Prezydenta Miasta E., zaś jego działalność finansowana jest ze środków publicznych, m. in. ze środków budżetu miasta; jest również jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz prowadzi działalność kulturalną na obszarze Miasta E., co jest zadaniem własnym jednostki samorządu terytorialnego. Oznacza to, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. i pozostaje w tym zakresie w bezczynności w związku z brakiem udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, przedkładając jednocześnie pismo z 22 maja 2025 r. W piśmie tym organ wyjaśnił, że 1 kwietnia 2025 r. została przesłana odpowiedź na wniosek skarżącego, ale wysłano ją na błędny adres mailowy. Podkreślono, że intencją organu było udzielenie odpowiedzi na przedmiotowy wniosek w ustawowym terminie, jednakże wskutek omyłki odpowiedź nie dotarła do wnioskodawcy. Wobec tego podano, że organ uwzględnił skargę w całości uznając, że bezczynność nastąpiła bez podstawy prawnej. Do pisma została dołączona odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 20 marca 2025 r.
Pismem procesowym z 1 lipca 2025 r. skarżący, w odpowiedzi na wezwanie Sądu podał, że otrzymał pismo organu z 22 maja 2025 r. wraz z załącznikami. W związku z tym skarżący wniósł o umorzenie postępowania i stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej i że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz.1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.
Należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast stosownie do art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. Dyrektor Centrum Kultury jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jest to bowiem samorządowa instytucja kultury, posiadająca osobowość prawną, powołana na podstawie przepisów ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 194, ze zm.), dysponująca majątkiem publicznym i wykonująca zadania publiczne samorządu gminnego z zakresu prowadzenia działalności kulturalnej. Stwierdzić także należy, że żądana informacja stanowi informację publiczną, gdyż stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. udostępnieniu podlegają między innymi informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych i dysponowania majątkiem publicznym. Nie jest to zresztą kwestionowane w niniejszej sprawie.
Organ zobowiązany był zatem załatwić wniosek skarżącego w sposób przewidziany ustawą o dostępie do informacji publicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., albo przez udostępnienie żądanych danych w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, albo udzielenie informacji, że nie dysponuje żądaną informacją, albo odmówienie udostępnienia informacji publicznej, przy zachowaniu procesowej formy, tj. decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).
Z akt sprawy wynika, że żądanie udzielenia informacji publicznej wpłynęło do organu 20 marca 2025 r. W ustawowym terminie 14 dni wniosek skarżącego nie został załatwiony, gdyż nie została udzielona żądana informacja, jak również wnioskodawca nie otrzymał informacji o przedłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi, ani też nie została wydana decyzja odmawiająca udostępnienia wskazanych informacji. Wprawdzie organ wyjaśnił, że odpowiedź na przedmiotowy wniosek skarżącego została przesłana 1 kwietnia 2025 r., jednakże wysłano ją na błędny adres mailowy i tym samym odpowiedź nie dotarła do wnioskodawcy. Zatem nie ulega wątpliwości, że z upływem ustawowego terminu 14 dni, tj. od 4 kwietnia 2025 r. organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej. Dopiero po wniesieniu skargi, w załączniku do pisma z 22 maja 2025 r., organ udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 20 marca 2025 r.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, gdyż żądana przez skarżącego informacja publiczna została doręczona wnioskodawcy przy piśmie organu z 22 maja 2025 r., co pełnomocnik skarżącego potwierdził w piśmie z 1 lipca 2025 r. Zatem w dniu orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności.
Podkreślić należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania. W sytuacji wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie staje się bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku.
Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, ale bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na niego na podstawie u.d.i.p., jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa, lecz wynikało z omyłki pisarskiej zawartej w adresie e-mail, co w konsekwencji spowodowało nieudzielenie żądanej przez wnioskodawcy informacji publicznej w ustawowym terminie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi, wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem, stosownie do § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.