II SAB/Ol 60/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i braku racjonalnego wykorzystania posiadanego majątku.
Wnioskodawca A. Z. ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując swoją ubogość i brak dochodów. Przedstawił jednak niepełne informacje dotyczące swojego majątku, w tym kilku nieruchomości, oraz nie wykazał, w jaki sposób rodzina wspiera go finansowo. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest podstawą do przyznania prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, nie posiada dochodów ani zasobów pieniężnych, a jego majątek stanowią mieszkanie, budynek do rozbiórki oraz nieruchomość rolna. Twierdził, że wszelkie jego wydatki pokrywa rodzina, która nie gospodaruje z nim wspólnie. Sąd, opierając się na wcześniejszych postanowieniach referendarza i analizie akt sprawy, stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał w sposób wiarygodny swojej sytuacji materialnej. W szczególności nie wyjaśnił, w jaki sposób wykorzystuje posiadane nieruchomości, które mogłyby stanowić źródło dochodu lub zabezpieczenie kredytu. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, a posiadanie majątku, zwłaszcza nieruchomości, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jeśli nie zostanie wykazane, że nie można go racjonalnie wykorzystać. Odmowa przyznania prawa pomocy nie narusza konstytucyjnego prawa do sądu, jeśli jest uzasadniona brakiem przesłanek i zachowana jest proporcjonalność.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie wykazał swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, zwłaszcza w kontekście posiadanego majątku.
Uzasadnienie
Wnioskodawca nie przedstawił wystarczających dowodów na swoją trudną sytuację finansową, nie wyjaśnił racjonalnego wykorzystania posiadanych nieruchomości, które mogłyby stanowić źródło dochodu lub zabezpieczenie. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 246 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części (prawo pomocy w zakresie częściowym) następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 245 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 252 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest na urzędowym formularzu.
p.p.s.a. art. 252 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest na urzędowym formularzu.
p.p.s.a. art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca nie wykazał racjonalnego wykorzystania posiadanego majątku, który mógłby stanowić źródło dochodu lub zabezpieczenie. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego o naruszeniu przepisów p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z odmową przyznania prawa pomocy.
Godne uwagi sformułowania
ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie nie wykazał wiarygodnie, że wykorzystując racjonalnie ten majątek nie jest w stanie przezwyciężyć swoich problemów finansowych posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza zatem możliwość przyznania prawa pomocy
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania prawa pomocy w sytuacji posiadania majątku, który nie jest racjonalnie wykorzystywany."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji osób fizycznych ubiegających się o prawo pomocy, które posiadają znaczący majątek, ale nie wykazują jego racjonalnego wykorzystania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady przyznawania prawa pomocy i ciężar dowodu spoczywający na wnioskodawcy, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Posiadasz majątek, ale nie masz pieniędzy? Sąd wyjaśnia, dlaczego możesz nie dostać prawa pomocy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Ol 60/12 - Postanowienie WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2013-03-28 Data wpływu 2012-07-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Bogusław Jażdżyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 658 Hasła tematyczne Prawo pomocy Sygn. powiązane II OZ 514/15 - Postanowienie NSA z 2015-06-02 II OZ 347/13 - Postanowienie NSA z 2013-05-10 II OZ 1119/13 - Postanowienie NSA z 2013-12-04 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Odmówiono przyznania prawa pomocy w części Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 246 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w rozpoznaniu wniosku z dnia 12 kwietnia 2012r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" postanawia odmówić zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Uzasadnienie We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, A. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmującego – zgodnie z żądaniem określonym w rubryce 4 urzędowego formularza - o zwolnienie od kosztów sądowych. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki 111,54 m2", mieszkanie o powierzchni ok. 36 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Wnioskodawca nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Podniósł, iż jest osobą ubogą, co wynika z przedłożonego do WSA w Olsztynie z szeregu wniosków (...) o prawo pomocy (...) i dowodów źródłowych w postaci oświadczeń (...), zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy (...) oraz wydruków z konta bankowego ROR o stanie i zgromadzonych środkach finansowych oraz i oszczędności i ich w całości zablokowaniu w wypłacie i zajęciu przez komornika", a "z posiadanej nieruchomości (...) nie czerpie zarobków a jedynie wykorzystuje ją w celach prywatnych do upraw konsumpcyjnych na swoje potrzeby". Referendarz sądowy w tut. Sądzie postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r. odmówił zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. W konsekwencji to strona powinna przekonać rozpoznającego wniosek o zasadności przyznania prawa pomocy. Dalej podniesiono, że w niniejszej sprawie odstąpiono od wezwania wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych, poprzestając na uwzględnieniu materiału dowodowego zgromadzonego w innych jego sprawach. Powodem tego jest przekonanie wnioskodawcy, wyrażone w piśmie z dnia 26 października 2012 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie (art. 255 ppsa) m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 459/12, że wyjaśnił wszystkie istotne kwestie dotyczące jego sytuacji materialnej (z treści włączonego z innego postępowania sprzeciwu z dnia 25 stycznia 2013 r. wynika, iż krytyczne stanowisko wnioskodawcy co do potrzeby dostarczenia wszystkich żądanych przez Sąd danych nie uległo zmianie). W tej sytuacji w poczet materiału dowodowego niniejszej sprawy włączono ze sprawy o wskazanej wyżej sygnaturze wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2012 r. i odpowiedź wnioskodawcy z dnia 26 października 2012 r. wraz z załącznikami. W piśmie tym wnioskodawca podniósł, iż "nie posiada źródeł dochodu i tym samym jest jednoznaczne, iż (...) nie ma źródła utrzymania". W konsekwencji nie jest w stanie go wykazać za poszczególne miesiące 2012 r. Potwierdzają to, jak wskazał, załączone do pisma zaświadczenia z urzędu pracy oraz z urzędu skarbowego, zgodnie z którymi jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą organu podatkowego oraz w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej. Stwierdził, że "skoro nie ma źródła utrzymania, to nie może też wykazać swoich (...) wydatków, gdyż (...) samodzielnie ich nie ponosi". Może jedynie przedstawić te wydatki, na które łoży rodzina "niegospodarująca wspólnie" z wnioskodawcą i nieposiadająca obowiązku wspólnego z nim gospodarowania. Są to wydatki "na opłaty bieżące za podatki, energię i opłaty za mieszkanie". W tym celu do pisma wnioskodawca załączył kopie: dokumentów potwierdzających pokrycie opłat za mieszkanie za jeden miesiąc oraz opłacenie w roku bieżącym podatków (raz podatku od nieruchomości i podatku rolnego oraz raz podatku od nieruchomości), a także jednej faktury za energię. Dodał jednocześnie, iż nie ma możliwości przedstawienia wydatków na wyżywienie, gdyż rodzina "nie prowadziła i nie prowadzi rejestru" w tym zakresie. Stwierdził, iż "rodzina ta ponosi faktyczny uszczerbek w swoim bycie finansowym i utrzymania (...), co jest znaczną dla niej uciążliwością. Dlatego też rodzina ta wydatkuje jedynie na niezbędne potrzeby strony (...) i w jej koniecznych prawnie wydatkach pokrywa jedynie te, które uważa za słuszne pokryciu i te, które są niezbędne celem przeżycia strony a nie jej utrzymania bez uszczerbku." Niezależnie od powyższego wnioskodawca stwierdził, iż pytanie o źródła finansowania jego wydatków jest "bezpodstawne i wyprowadzone z przekroczeniem wymogów ustawowych". Odnosząc się do kwestii posiadanych nieruchomości, wnioskodawca wskazał, iż w mieszkaniu mieszka, natomiast w odniesieniu do pozostałych nieruchomości, że budynek do rozbiórki ze względu na jego stan techniczny nie jest wykorzystywany "w jakimkolwiek kierunku", natomiast "z posiadanej nieruchomości rolnej korzysta jedynie w celach prywatnych poprzez jej uprawę i w takiej ilości ile jest to (...) niezbędne celem utrzymania w swoim wyżywieniu i tyle ile ma w tym możliwości uprawnej." Podniósł, iż nie wykorzystuje tych nieruchomości ani do działalności rolniczej, ani do działalności gospodarczej, gdyż wiązałyby się z tym koszty, na poniesienie których go nie stać. W uzasadnieniu postanowienia referendarza wskazano na brak wykazania aktualnego źródła utrzymania i finansowania ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków oraz zaniechanie wyjaśnienia sposobu użytkowania nieruchomości będących jego własnością. W postanowieniu podkreślono, że wnioskodawca posiada wolny od obciążeń majątek, w skład którego wchodzą łącznie cztery nieruchomości. Skarżący zaś nie wykazał, że przy pomocy tego majątku nie jest w stanie przezwyciężyć swoich problemów finansowych. Z uwagi na brak wiedzy o rzeczywistych źródłach finansowania wnioskodawcy i wysokości posiadanych środków, nie było możliwe ustalenie faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy, co wykluczyło możliwość przyznania wnioskowanego prawa. W złożonym sprzeciwie skarżący zarzucił naruszenie licznych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w konkluzji stwierdzając, że stanowisko referendarza zaprezentowane w zakwestionowanym postanowieniu jest wadliwe i gołosłowne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu przesłanki jej zastosowania winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Podnieść również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11). Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Wniosek ten ma na celu ogólne przedstawienie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Z przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika jednakże, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając zatem treść cytowanych wyżej przepisów, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy zawsze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego kopii dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu, a źródłem jego utrzymania jest uprawa nieruchomości rolnej. Skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. ok. 36 m2, budynku do rozbiórki o pow. 111,54 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha. Nie posiada natomiast oszczędności i przedmiotów wartościowych, a zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie 463,32 zł zostały bezterminowo zablokowane przez komornika. Z włączonego do akt niniejszej sprawy pisma skarżącego z dnia 26 października 2012 r., złożonego w odpowiedzi na wezwanie (art. 255 ppsa, również włączone do akt niniejszej sprawy) m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 459/12, wynika że nie wyjaśnił on wszystkich istotnych kwestii dotyczących jego sytuacji materialnej. W piśmie tym wnioskodawca podniósł, iż "nie posiada źródeł dochodu i tym samym jest jednoznaczne, iż (...) nie ma źródła utrzymania". W konsekwencji nie jest w stanie go wykazać za poszczególne miesiące 2012 r. Potwierdzają to, jak wskazał, załączone do pisma zaświadczenia z urzędu pracy oraz z urzędu skarbowego, zgodnie z którymi jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą organu podatkowego oraz w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej. Stwierdził, że "skoro nie ma źródła utrzymania, to nie może też wykazać swoich (...) wydatków, gdyż (...) samodzielnie ich nie ponosi". Może jedynie przedstawić te wydatki, na które łoży rodzina "nie gospodarująca wspólnie" z wnioskodawcą i nie posiadająca obowiązku wspólnego z nim gospodarowania. Są to wydatki "na opłaty bieżące za podatki, energię i opłaty za mieszkanie". W tym celu do pisma wnioskodawca załączył kopie: dokumentów potwierdzających pokrycie opłat za mieszkanie za jeden miesiąc oraz opłacenie w roku bieżącym podatków (raz podatku od nieruchomości i podatku rolnego oraz raz podatku od nieruchomości), a także jednej faktury za energię elektryczną. Dodał jednocześnie, iż nie ma możliwości przedstawienia wydatków na wyżywienie, gdyż rodzina "nie prowadziła i nie prowadzi rejestru" w tym zakresie. Stwierdził, iż "rodzina ta ponosi faktyczny uszczerbek w swoim bycie finansowym i utrzymania (...), co jest znaczną dla niej uciążliwością. Dlatego też rodzina ta wydatkuje jedynie na niezbędne potrzeby strony (...) i w jej koniecznych prawnie wydatkach pokrywa jedynie te, które uważa za słuszne pokryciu i te, które są niezbędne celem przeżycia strony a nie jej utrzymania bez uszczerbku." Niezależnie od powyższego wnioskodawca stwierdził, iż pytanie o źródła finansowania jego wydatków jest "bezpodstawne i wyprowadzone z przekroczeniem wymogów ustawowych". Odnosząc się do kwestii posiadanych nieruchomości, wnioskodawca wskazał, iż w mieszkaniu mieszka, natomiast w odniesieniu do pozostałych nieruchomości, że budynek do rozbiórki ze względu na jego stan techniczny nie jest wykorzystywany "w jakimkolwiek kierunku", natomiast "z posiadanej nieruchomości rolnej korzysta jedynie w celach prywatnych poprzez jej uprawę i w takiej ilości ile jest to (...) niezbędne celem utrzymania w swoim wyżywieniu i tyle ile ma w tym możliwości uprawnej." Podniósł, iż nie wykorzystuje tych nieruchomości ani do działalności rolniczej, ani do działalności gospodarczej, gdyż wiązałyby się z tym koszty, na poniesienie których go nie stać. Oceniając powyższe stwierdzić należy, że skarżący w zasadzie uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Skarżący, podnosząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Podał wprawdzie, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem jego i jego majątku ponosi rodzina, która - jak zaznaczył - "prawnie nie może skarżącego zaliczyć w poczet swojego gospodarstwa domowego". Nie wskazał jednak, kto rzeczywiście udziela mu tej pomocy, w jakiej formie i zakresie. Ponadto, bez wyjaśnienia pozostawił również kwestie związane z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Podkreślić natomiast należy, że na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych, tym bardziej gdy w skład tego majątku wchodzi kilka nieruchomości różnego rodzaju. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania jej z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko, w sytuacji gdy zdobycie przez nią środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Istotne jest zatem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza zatem możliwość przyznania prawa pomocy zwłaszcza, w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ454/04 i z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12 i z dnia 8 listopada 2012r., sygn. akt I OZ 826/12). Zauważyć jednocześnie należy, że fakt posiadania nieruchomości musi być w każdej sprawie oceniany indywidualnie. Istotny jest bowiem rodzaj nieruchomości, ich przeznaczenie, stan, sytuacja prawna, wartość, a także możliwość uzyskania z tych nieruchomości dochodu odpowiedniego na pokrycie kosztów postępowania. Skarżący jest właścicielem mieszkania i trzech działek o powierzchni 403 m2, 500 m2 i 5.000 m2. Z treści znajdujących się w aktach sprawy kopii aktów notarialnych wynika, że wszystkie nieruchomości są wolne od obciążeń, jedna działka jest zabudowana zakwalifikowanym do rozbiórki budynkiem mieszkalnym, natomiast dwie pozostałe są niezabudowane. Dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez skarżącego usunięte. Nie pozwolił on zatem określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Skarżący nie wskazał bowiem w czytelny sposób, jak wykorzystuje każdą nieruchomość, a w przypadku gdy jakakolwiek nieruchomość nie przynosi dochodu - przyczyn braku jej wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu. Skarżący podał jedynie, że w mieszkaniu mieszka, budynek do rozbiórki ze względu na jego stan techniczny nie jest wykorzystywany "w jakimkolwiek kierunku", zaś "z posiadanej nieruchomości rolnej korzysta jedynie w celach prywatnych poprzez jej uprawę i w takiej ilości ile jest to (...) niezbędne celem utrzymania w swoim wyżywieniu i tyle ile ma w tym możliwości uprawnej." Podniósł, iż nie wykorzystuje tych nieruchomości ani do działalności rolniczej ani do działalności gospodarczej, gdyż wiązałyby się z tym koszty, na poniesienie których go nie stać. Wyrażając stanowczy sprzeciw przeciwko sprzedaży należących do niego nieruchomości, wnioskodawca, mimo, że jak podnosi od wielu miesięcy nie uzyskuje dochodu, nie wskazał jednak, dlaczego w pierwszej kolejności nie wykorzystuje ich w celu pozyskania źródła dochodu, chociażby z tytułu dzierżawy, a ostatecznie z tytułu sprzedaży, chociażby tej, której w żaden sposób nie wykorzystuje. W sytuacji gdy strona posiada majątek o potencjalnie znacznej wartości, aktualny braku zyskiwania przez nią dochodów nie może sam w sobie uzasadniać przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W warunkach niniejszej sprawy skarżący, posiadając wolny od obciążeń majątek, w skład którego wchodzi mieszkanie i trzy nieruchomości gruntowe, nie wykazał wiarygodnie, że wykorzystując racjonalnie ten majątek nie jest w stanie przezwyciężyć swoich problemów finansowych. Znajdujące się w aktach sprawy pisma i wyjaśnienia nie wskazują zatem jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego. Podkreślenia natomiast wymaga, że jeżeli fakty, które wnioskodawca podaje nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06). Skoro skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób nie budzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek należy ocenić jako niezasadny wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez stronę środków. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Odnosząc się natomiast do argumentu, iż odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie naruszy art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 2 Konstytucji, wskazać należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi, który nie ma dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, to ograniczenie nie będzie sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 398/10). Odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji braku przesłanek ku temu, nie naruszy też zasady równości wobec prawa. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI