II SAB/OL 58/25

II SAB/Ol 58/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szpitala
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.3 par.2 pkt 8 i 9, art.119 pkt 4, art.149 par.1a, art.200, art.205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1, art.4 ust.1 pkt 5, art.5 ust.1-2, art.6, art.13 ust.1-2, art.14 ust.1, art.16 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Szpitala w O. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Szpitala w O. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 28 marca 2025 r. P. K. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżący), powołując się na art. 2 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.), zwrócił się do Szpitala w O. S.A z siedzibą w O. (dalej jako: organ lub Spółka) o przesłanie na wskazany adres mejlowy skanów wyciągów bankowych ze wszystkich kont Spółki Szpital za okres od 1 lutego 2025 r. do 28 lutego 2025 r. czyli za miesiąc luty 2025 r.
W odpowiedzi, pismem z 8 kwietnia 2025 r. (przesłanym wnioskodawcy w dniu 11 kwietnia 2025 r.), organ poinformował, że informacja publiczna w zakresie wyciągów bankowych ze wszystkich kont Spółki nie może zostać udostępniona w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, gdyż wyciągi muszą zostać zanonimizowane przed udostępnieniem w zakresie danych osobowych, co wymaga dużego nakładu pracy oraz, że informacja publiczna zostanie udostępniona do 30 kwietnia 2025 r.
Pismem z 5 maja 2025 r., które wpłynęło do organu w dniu 6 maja 2025 r., wnioskodawca złożył skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., w zakresie rozpoznania wniosku z 28 marca 2025 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie Spółki do rozpoznania wniosku skarżącego z 28 marca 2025 r. w pełnym zakresie w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uzasadnienie wydłużenia terminu było w sposób oczywisty niewystarczające i sprzeczne z prawem, gdyż czynność anonimizacji jest prostym działaniem. Ponadto pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżącemu nie została udostępniona wnioskowana informacja. Wskazano, że postępowanie organu jest tym bardziej naganne, że wnioskującym o informację jest radny Powiatu O., pełniący również funkcję wiceprzewodniczącego komisji rewizyjnej Rady Powiatu w O.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniono, że wyciągi bankowe za wnioskowany okres liczą 160 stron, a jedna strona wyciągu zawiera średnio około 12 pozycji przelewów. Zatem wyciągi zawierają łącznie około 1920 pozycji przelewów, z których każdy wymaga odrębnego przeanalizowania w zakresie danych osobowych, co wymaga bardzo dużego nakładu pracy. Wyjaśniono, że nie udało się tego wykonać do wskazywanej wcześniej daty 30 kwietnia 2025 r. i dlatego pismem z 6 maja 2025 r. organ ponownie poinformował wnioskodawcę, że informacja publiczna w zakresie wyciągów bankowych ze wszystkich kont Spółki nie może zostać udostępniona w terminie wskazywanym w piśmie z 8 kwietnia 2025 r., gdyż wyciągi muszą zostać zanonimizowane przed udostępnieniem w zakresie danych osobowych co wymaga dużego nakładu pracy oraz, że informacja publiczna w tym zakresie zostanie udostępniona do 28 maja 2025 r. Podano, że stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ powiadomił wnioskodawcę dwukrotnie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, przy czym termin wyznaczony w piśmie z 6 maja 2025 r. jest nie dłuższy niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W związku z tym, w ocenie organu, skarga jest co najmniej przedwczesna.
Pismem z 5 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu poinformował, że w dniu 28 maja 2025 r. skarżącemu została udzielona informacja publiczna zgodnie z jego wnioskiem z 28 marca 2025 r. w zakresie skanów wyciągów bankowych za miesiąc luty 2025 r., zanonimizowana przed udostępnieniem w zakresie danych osobowych. W związku z tym organ wniósł o umorzenie postępowania.
W piśmie z 13 czerwca 2025 r. skarżący oświadczył, że nie została mu udzielona informacja publiczna, zgodnie z jego wnioskiem z 28 marca 2025 r., gdyż zanonimizowane zostały wszystkie pozycje na wyciągach, które dotyczą zapłaty wynagrodzeń oraz zapłaty za usługi medyczne realizowane w formie kontraktów. Podał, że zanonimizowano nie tylko dane dotyczące wynagrodzeń osób zatrudnionych na umowę o pracę, a pełniących funkcje publiczne, ale także dane dotyczące zapłaty za faktury wystawiane przez osoby prowadzące działalność gospodarczą i świadczące usługi medyczne na rzecz organu oraz dane niektórych podmiotów, które wpłacały środki na konto Spółki. Jednocześnie wskazał, że nie została wydana żadna decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z
2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przechodząc do meritum sprawy należy podnieść, że skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Nie ulega wątpliwości, że adresat wniosku, którym jest Spółka prowadząca szpital, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jest to bowiem podmiot leczniczy w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 450 ze zm.), który udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń na podstawie przepisów nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością. Jest to zatem jednostka dysponująca majątkiem publicznym i wykonującą zadania publiczne z zakresu ochrony zdrowia Stwierdzić także należy, że żądana informacja stanowi informację publiczną, gdyż stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. udostępnieniu podlegają między innymi informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych i dysponowania majątkiem publicznym. Nie jest to zresztą kwestionowane w niniejszej sprawie.
Wobec tego, że przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, organ, do którego skierowano wniosek winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, winien - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 28 marca 2025 r. skarżący zwrócił się do organu o udzielenie informacji publicznej. Pismem z 8 kwietnia 2025 r., przesłanym skarżącemu w dniu 11 kwietnia 2025 r. (a zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), organ poinformował skarżącego, że z uwagi na duży nakład pracy związany z koniecznością zanonimizowania żądanych wyciągów bankowych w zakresie danych osobowych żądana informacja zostanie udostępniona do 30 kwietnia 2025 r. W tym terminie informacja nie została jednak udzielona, gdyż skany wyciągów bankowych zostały przesłane skarżącemu dopiero w dniu 28 maja 2025 r. Wprawdzie, jak słusznie podnosi pełnomocnik organu, ostatecznie informacja publiczna została udzielona wnioskodawcy w terminie 2 miesięcy od złożenia wniosku, ale nie zostały spełnione wymogi określone w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Należy bowiem podkreślić, że w myśl tej regulacji, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1 (a w ustępie tym mowa jest o udostępnieniu informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku), to podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zatem powiadomienie o przedłużonym terminie udzielenia odpowiedzi na wniosek winno być dokonane najpóźniej w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku. Konsekwentnie, w przypadku konieczności przedłużenia tego terminu, należy poinformować o tym wnioskodawcę jeszcze przed upływem wcześniej wyznaczonego terminu, pod warunkiem, że w sumie nie zostanie przekroczony termin 2 miesięcy od daty złożenia wniosku. Tylko zachowanie powyższych wymogów pozwala na stwierdzenie, że organ nie pozostaje w bezczynności. W niniejszej sprawie w terminie do udzielenia odpowiedzi organ poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi do 30 kwietnia 2025 r., ale terminu tego nie dochował. Natomiast kolejne pismo do skarżącego, informujące o przedłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi, zostało wysłane dopiero po wniesieniu skargi, tj. w dniu 6 maja 2025 r. Zatem stwierdzić należy, że w dacie wniesienia skargi organ pozostawał już w bezczynności mimo, że ostatecznie odpowiedź została udzielona w terminie 2 miesięcy od daty złożenia wniosku.
Przy czym Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że powód opóźnienia w udzieleniu informacji był niezasadny. W ocenie Sądu znaczna ilość żądanych informacji może uzasadniać opóźnienie w jej udzieleniu zwłaszcza przy sytuacji, gdy podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej nie jest organ w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz podmiot, którego główna działalność nie jest związana z załatwianiem spraw administracyjnych.
W ocenie Sądu niezasadne jest także twierdzenie skarżącego, że przesłane mu w dniu 28 maja 2025 r. skany wyciągów bankowych nie czynią zadość jego zadaniu, gdyż zostały zanonimizowane "dane dotyczące wynagrodzeń osób zatrudnionych na umowę o pracę, a pełniących funkcje publiczne", "dane dotyczące zapłaty za faktury wystawiane przez osoby prowadzące działalność gospodarczą i świadczące usługi medyczne na rzecz organu", a także dane niektórych podmiotów, które wpłacały środki na konto Szpitala.
Wyjaśnić należy, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, o czym świadczy treść art. 61 ust. 3 Konstytucji RP zgodnie z którym, ograniczenie prawa do uzyskiwania informacji wskazanych w ust. 1 i 2 może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku prawnego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu państwa. Przepis art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. konkretyzuje powyższą zasadę, wskazując wprost na ochronę informacji niejawnych, inne tajemnice prawnie chronione np. dane osobowe, prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznych, a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępnienia informacji publicznej, który nie narusza wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Nie w każdym przypadku, gdy organ odmawia udostępnienia informacji z uwagi na występującą w jego ocenie tajemnicę przedsiębiorcy czy ochronę prywatności osoby fizycznej, jest konieczne wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wydanie decyzji odmownej na podstawie przepisu art. 16 u.d.i.p. jest konieczne tylko w przypadku, gdyby istota żądanej informacji dotyczyła żądania ujawnienia chronionych prawem danych wskazanych osób lub danych wrażliwych innych podmiotów. Ocenę należy zatem przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 3149/18, wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1928/15; wyrok NSA z 12 października 2017 r. sygn. akt I OSK 537/17, wyrok NSA z 31 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 169/23, dostępne w CBOSA). Racjonalne jest przyjęcie, że zasłonięcie określonych danych składających się na treść dokumentu można uznać za uzasadnioną anonimizację, gdy czynność ta nie pozbawi dokumentu waloru informacyjnego, jaki wynika ze złożonego wniosku. Innymi słowy, anonimizacja dokumentu nie może niweczyć rezultatu, do którego dążył wnioskodawca, przedkładając swój wniosek (por. wyrok NSA z 21 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 760/23, dostępny w CBOSA).
Należy zatem podkreślić, że w swoim wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżący wniósł przesłanie mu skanów wyciągów bankowych ze wszystkich kont Spółki za wskazany okres i przesłane mu skany takie wyciągi przedstawiają. Dokonana przez organ anonimizacja dotyczy jedynie danych osobowych, a nie danych liczbowych. Zatem nie ona niweczy pożądanego przez skarżącego rezultatu w postaci uzyskania informacji o kwotach wpływających na konto Spółki, a także z niego wychodzących, gdyż wyciągi bankowe zawierają przede wszystkim informacje o środkach finansowych i ich przepływach na rachunkach, których dotyczą.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zaś stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna w CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). Zatem Sąd umorzył postępowanie w co do bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku.
Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem (480 zł), stosownie do § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).