II SAB/OL 57/25

II SAB/Ol 57/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi D. K. i D. K.1 na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 marca 2025 r. D. i D. K. (dalej jako: "skarżący") wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Mieście Lubawskim (dalej jako: "PPIS", "organ") o udzielenie, w trybie dostępu do informacji publicznej, odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania państwa urzędu (dalej jako: "urząd")?
2. Czy urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. Według informacji od prof. Iwony Paradowskiej - Stankiewicz ogniska odry
w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu?
4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania urzędu na przestrzeni ostatniego roku?
5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania całego kraju i urzędu na przestrzeni ostatnich 5 lat?
6. Czy rozróżnia się w statystykach urzędu jak i całego kraju przypadki gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie, to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia?
7. Z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG?
8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?
9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu?
11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać
w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności?
17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień, w związku
z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?
19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?
20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?
21.Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne
z Konstytucją RP?
22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?
Pismem z 8 kwietnia 2025 r. organ udzielił skarżącym odpowiedzi, odnosząc się po kolei do każdego z zadanych pytań. Wyjaśnił:
1. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako organy administracji państwowej nie prowadzą badań naukowych i analiz statystycznych, do których prowadzenia są powołane z kolei instytuty badawcze a także instytucje międzynarodowe właściwe w obszarze zdrowia publicznego. W związku z powyższym organ nie posiada żądanej informacji publicznej. W przypadku chęci uzyskania rzetelnych, powszechnie dostępnych informacji należy zasięgnąć wiedzy na stronach internetowych producentów szczepionek oraz jednostek naukowych, instytutów badawczych w Polsce i na świecie, np.: https://szczepienia.pzh.gov.pl; https://szczepienia.pzh.gov.pl/dla-lekarzy/lista-szczepionek-oraz-chpl-do-pobrania-2/; https://www.who.int/
2. Organ nie posiada takiej listy. Na terenie powiatu nowomiejskiego nie odnotowano osób dorosłych (podlegających obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z § 4, § 7 i § 8 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych [Dz.U. z 2023 r. poz. 2077]) powyżej 19 r. ż. uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych.
3. Organ nie posiada takich danych, nie klasyfikuje mieszkańców powiatu nowomiejskiego według narodowości i pochodzenia.
4. W 2024 r. na terenie powiatu nowomiejskiego zarejestrowano 3 przypadki zachorowań na gruźlicę. Dane dotyczące ilości zachorowań są wiedzą ogólnodostępną w publikowanym corocznie "Raporcie o stanie sanitarnym powiatu nowomiejskiego" na stronie internetowej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Nowym Mieście Lubawskim.
https://www.gov.pl/web/psse-nowe-miasto-lubawsl
5. W powiecie nowomiejskim w latach 2020-2024 odnotowano łącznie 16 przypadków zachorowania na gruźlicę. Dane dotyczące zachorowań na terenie kraju są ogólnodostępne. Można je pozyskać na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego- Państwowego Zakładu Higieny:
https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index p.html#01
6. Sposób zgłaszania przez lekarza do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przypadków zachorowań na gruźlicę określa złącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 grudnia 2019 r. w sprawie zgłaszania podejrzeń i rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych oraz zgonów
z ich powodu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1045). Formularz zgłoszenia nie zakłada rozdziału na etiologię, postać kliniczną czy drogi szerzenia zakażenia. Wywiady epidemiologiczne przeprowadzone z chorymi na gruźlicę na nadzorowanym terenie nie wykazały zachorowań w związku ze szczepieniami przeciwko gruźlicy.
7. Organ nie posiada takiej wiedzy. Diagnostyka kliniczna należy do zakresu kompetencji lekarza.
8. Organ nie posiada takiej wiedzy. Powiatowa Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w Nowym Mieście Lubawskim nie odnotowała przypadków zachorowań na gruźlicę wśród dzieci.
9. W ciągu ostatnich 5 lat (2020-2024) na terenie powiatu nowomiejskiego zostały odroczone 189 szczepienia z powodu przeciwskazań lekarskich.
W zakresie pytania: "Kto ustala listę przeciwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? – organ wskazał, że nie stanowi informacji publicznej.
10. Organ nie odnotował takiego przypadku. W ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono grzywien na lekarzy.
11. Organ nie odnotował takiego przypadku w ciągu ostatnich 5 lat.
12. Organ nie odnotował ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych
w ciągu ostatnich 5 lat.
13. Organ nie posiada takiej informacji.
14. Przyjęcie każdego leku, witamin, suplementów jest związane z ryzykiem wystąpienia niepożądanych reakcji organizmu. Proces opracowania i badania szczepionek przebiega z zachowaniem ściśle określonych i wysokich standardów. Oceniana jest skuteczność i bezpieczeństwo stosowania, także pod kątem niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zostały one sklasyfikowane w zależności od charakteru odczynu. Dlatego można je podzielić na takie grupy. Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie został uposażony w możliwość rozstrzygania o zgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
15. Zagadnienia dotyczące odszkodowań za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych nie obejmują zakresu działań organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zatem informacje na powyższe pytanie nie stanowią informacji publicznej. W przypadku chęci uzyskania rzetelnych, powszechnie dostępnych informacji należy zasięgnąć wiedzy w aktach prawnych np. ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
16. Zagadnienia dotyczące indywidualnej reakcji na składniki szczepionki jak również badań w tym kierunku nie obejmują zakresu działań organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zatem informacje na powyższe pytanie nie stanowią informacji publicznej. Niemniej jednak szczepienia prowadzi się po kwalifikacyjnym badaniu lekarskim, które pozwala ocenić stan zdrowia dziecka przed szczepieniem, oraz wykluczyć bądź zminimalizować wystąpienie niepożądanych odczynów poszczepiennych. Podczas badania przeprowadzany jest również wywiad z rodzicem, pozwalający na ocenę ryzyka wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych poprzez analizę reakcji dziecka po wcześniejszym szczepieniu. Przepisy nie zawierają żadnego katalogu badań, które muszą być wykonane przed szczepieniem. Z przepisów nie wynika również konieczność wykonania badań diagnostycznych, które mają zweryfikować czy dziecko jest uczulone na jakikolwiek składnik szczepionki. Sposób przeprowadzenia takiego badania kwalifikacyjnego i jego zakres wyznacza aktualna wiedza medyczna. O badaniach, rodzaju i kierunku badań w każdym przypadku decyduje lekarz.
17. Informacje na powyższe pytanie nie stanową informacji publicznej. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924).
18. Pytania od 18 do 22 nie stanowią informacji publicznej, w szczególności informacją taką nie jest wykładnia norm prawa czy też analiza treści orzeczeń sądów i Trybunału Konstytucyjnego.
W dniu 17 kwietnia 2025 r. (data nadania pocztowego) skarżący, reprezentowani przez adwokata, wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność PPIS, w związku z naruszeniem art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej. Wnieśli o:
1. zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku i udzielenia informacji publicznej,
2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że PPIS udzielił odpowiedzi
w nikłym stopniu, odsyłając do publikacji. Do dnia dzisiejszego skarżącym nie udostępniono innych informacji, poza zawartymi w piśmie z 8 kwietnia 2025 r., mimo obowiązku PPIS. Przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające, podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej. Organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia. Wobec trwającej nadal bezczynności PPIS, wniesiono jak w petitum.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Wskazał, że udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania, które dały się zakwalifikować jako informacja publiczna. Względnie poinformował o braku możliwości ich udzielenia z uwagi na brak posiadania danych/informacji. Część z zadanych pytań nie stanowiła informacji publicznej. Organ zauważył, że skarga jest lakoniczna i z jej treści nie wynika, które z udzielonych odpowiedzi skarżący uważają za niepełne, niesatysfakcjonujące i wymagające uzupełnienia. Pełnomocnik skarżących nie sprecyzował, na które z pytań udzielono "nikłej" odpowiedzi. Po otrzymaniu odpowiedzi skarżący nie skorzystali z możliwości zwrócenia się do organu o doprecyzowanie udzielonych informacji, z czego organ wywiódł, że zrealizowany został cel postępowania. PPIS oświadczył, że starał się udzielić skarżącym wszelkiej informacji w celu wyjaśnienia zgłaszanych przez nich wątpliwości względem poddania dziecka szczepieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie
w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlegała załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagali się informacji w trybie ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej w skrócie: "u.d.i.p". Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p. na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Te ostatnie przepisy określają prawną formę działania organów, przy czym mają zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach. Mianowicie wynika z nich, że decyzja wydawana jest, gdy wystąpią przesłanki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej oraz gdy zaistnieją podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W pozostałych przypadkach załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej ma formę czynności materialno-technicznej, tj. udostępnienia informacji lub pisma informacyjnego skierowanego do wnioskodawcy. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze stanowiskiem organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 127/15 i powołane tam orzecznictwo, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Reasumując, w orzecznictwie przyjmuje się, że na gruncie u.d.i.p. może dojść do bezczynność organu, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji (por. wyrok WSA w Olsztynie z 12 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 84/22, publ. CBOSA). W sytuacji gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, nie dotyczy informacji publicznej, leży w dyspozycji innego podmiotu, to właściwą formą udzielonej odpowiedzi jest forma pisemna bez konieczności zachowania szczególnej formy decyzji administracyjnej (por. wyroki NSA: z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2055/16; z 24 października 2019 r., sygn. akt I OSK 910/18, publ. CBOSA).
Innymi słowy, gdy organ zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej udostępnia posiadane informacje publiczne lub informuje stronę, że nie posiada żądanych danych, lub informuje wnioskodawcę, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, to nie można organowi przypisać bezczynności, jeżeli stanowisko organu odpowiada rzeczywistości.
Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej
i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje taka informacja, która związana jest
z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej - Państwa (por. np. wyroki NSA
z dnia: 7 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3461/21, z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3195/21, z 21 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 1059/22, publ. w CBOSA).
W wyroku z 5 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 136/22, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, a prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już będącej
w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (zob. wyroki NSA: z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 452/16, i z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1177/12, dostępne w CBOSA). W związku z tym wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może zmierzać do inicjowania działań. Ponadto dopóki określona informacja istnieje tylko w pamięci przedstawiciela władzy publicznej i nie została utrwalona
w jakiejkolwiek formie, tak aby można było w sposób niebudzący wątpliwości odczytać jej treść, dopóty informacja taka nie ma waloru informacji publicznej (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 2881/17, dostępny w CBOSA). Dlatego nie jest możliwe w ramach dostępu do informacji publicznej domaganie się od organu dokonania ocen, analiz, np. co do stanu wiedzy naukowej, medycznej, prawniczej, które nie przybrały uprzednio postaci w formie zmaterializowanego dokumentu, sporządzonego w związku z realizacją zadań publicznych. W trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest też możliwe domaganie się od organu wytłumaczenia podjętych działań czy zaniechań, a tym bardziej wyjaśnienie motywów działania innych organów (por. wyrok WSA w Olsztynie z 9 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 37/24, publ. w CBOSA). Organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 139/22, publ. CBOSA). W szczególności, organ jakim jest inspektor sanitarny nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 16/24, publ. CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie zarzucanej PPIS bezczynności oraz naruszenia art. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Wskazać nadto pozostaje, że przedmiotowe zarzuty praktycznie nie zostały uzasadnione, a nie jest rolą sądu doszukiwanie się stawianych w skardze motywów. Sporządzona skarga ma bowiem charakter zdawkowy i ogólnikowy.
Wskazać trzeba, że w sprawie tej nie był stosowany art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Organ w ustawowym terminie, określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udzielił skarżącym odpowiedzi, odnosząc się do każdego z zadanych 22 pytań. W związku
z tym logicznym jest, że organ nie stosował art. 16 u.d.i.p., gdyż nie odmówił udzielenia informacji publicznej. Niezrozumiały jest również zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym unormowaniem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416), dalej jako: "u.p.i.s.". Tym samym PPIS należy do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych. W niniejszym postępowaniu PPIS rozpatrzył wniosek skarżących i żądane informacje publiczne udzielił oraz poinformował skarżącego, których informacji nie posiada lub wskazał, które z zapytań nie dotyczą informacji publicznej. Zestawiając treść pytań i udzielonych przez organ odpowiedzi, Sąd uznał, że odpowiedzi organu są adekwatne do pytań i nie sposób podważyć ich rzetelności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano już stanowisko, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s.
w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów
i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru
w tym zakresie (por. wyroki: WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 96/17; WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18; WSA w Olsztynie z 13 maja 2025 r. sygn. akt II SAB/Ol 33/25, publ. w CBOSA). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.), dalej jako: "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu) oraz § 8 i nast. rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 ww. ustawy oraz § 5 ww. rozporządzenia). Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazać zaś należy, że
z art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu wynika, że organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór
w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1672). Z kolei we wzorach tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 do rozporządzenia jedynie zbiorczo wskazuje liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień.
Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Natomiast większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji. Skarżący oczekiwali, że organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa szczepionek, a także udzieli skarżącym różnorodnych porad
w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczały poza zakres pojęcia informacji publicznej. Skarżący uzyskali odpowiedzi na zadane pytania, zaś sam fakt, że udzielona informacja nie jest satysfakcjonująca dla nich, nie oznacza bezczynności po stronie organu.
Prawidłowe jest stanowisko organu w tych odpowiedziach, w których wskazuje, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Dotyczy to pytań nr 6, 7, 9, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 i 22, w których skarżący domagali się od organu zajęcia stanowiska i przedstawienia oceny prawnej obowiązujących przepisów, skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podjęcia ustaleń obejmujących wiedzę naukową, czy motywów działania. W szczególności nie stanowiły informacji publicznej, w rozumieniu u.d.i.p., żądane zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 211/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Lu 7/25, publ w CBOSA). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym ani też informacje odnoszące się do władz, osób
i innych podmiotów publicznych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 63/25, publ. w CBOSA). Organ zasadnie też odesłał skarżących do publikatorów, jeżeli zawierały interesujące skarżących dane, a organ takowych informacji nie miał obowiązku gromadzi z urzędu, a więc i nie posiadał. Nie budzi wątpliwości Sądu, że nie należy do kompetencji PPIS ustalanie osób odpowiedzialnych za listę przeciwskazań do szczepień w Polsce (pytanie nr 9). Domaganie się przez skarżących od organu, aby poczynił ustalenia w zakresie kto ustala listę i kto jest za to odpowiedzialny nie stanowi informacji publicznej, bo nie dotyczy sfery faktów z zakresu działalności PPIS. Należy podkreślić, że obowiązek organu w zakresie udzielenia informacji publicznej dotyczy informacji, które organ zgromadził w ramach wykonywania swoich obowiązków, które w dalszym ciągu posiada. Organ nie ma obowiązku poszukiwać odpowiedzi na zadane pytania ani poszukiwać osób czy instytucji, które mogłyby zainteresowanemu takiej odpowiedzi udzielić. Tego rodzaju działanie nie mieści się w zakresie udzielania informacji publicznej. W zakresie obowiązku udzielania informacji publicznej nie mieści się też udzielanie informacji o obowiązującym prawie ani udzielanie informacji wynikających z fachowej literatury medycznej. W takim przypadku nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki NSA z 3 września 2024 r., sygn. akt III OSK 3237/23; z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4346/18). Podobnie nie należy do obowiązków PPIS czynienie ustaleń w zakresie pytania nr 16 (W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności?). Słusznie zatem poinformował PPIS, że informacje na ten temat nie stanowią informacji publicznej. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Po 38/25 publ. CBOSA). Informacją publiczną nie są także zagadnienia dotyczące działalności innych podmiotów, w tym Światowej Organizacji Zdrowia (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo).
Sąd nie ma też żadnych podstaw do kwestionowania stanowiska organu
w zakresie, w jakim wskazuje on i wyjaśnia, że żądanych informacji nie posiada. Tym bardziej, że pełnomocnik skarżących stanowiska organu w tym względzie w żaden sposób nie podważył. Adwokat zarzucił tylko ogólnikowo, że odpowiedź organu jest nikła. Nie skonkretyzował jednak w jakim zakresie uznaje odpowiedzi organu za niewyczerpujące, niepełne, czy niejasne. Zgodzić należy się z organem, że skoro udzielił skarżącym odpowiedzi na 22 pytania, to skarżący powinni sprecyzować
w jakiej części nie zgadzają się ze stanowiskiem organu i jakich danych konkretnie jeszcze się domagają. Z treści skargi nie wynika co jest właściwie osią sporu. Ani organ ani Sąd nie mają obowiązku domyślania się o co właściwie chodzi skarżącym. W ocenie Sądu organ udzielił zwięzłe, spójne i logiczne odpowiedzi. Niezrozumiałym pozostaje jakich konkretnie informacji skarżący oczekują jeszcze od organu, prócz otrzymanych. Uniemożliwia to Sądowi dokonanie głębszej analizy stanowiska skarżących.
Uwzględniając dotychczasowe rozważania, w ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisania organowi bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wskazać raz jeszcze należy, że organ nie jest zobligowany do poszukiwania odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przypadku, gdy takiej informacji nie posiada. Tam zaś gdzie może i jest dysponentem danej informacji udzielił stosownej odpowiedzi stronie.
Dlatego też Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając ją za niezasadną.