II SAB/Ol 52/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-06-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejkomitet wyborczyfinansowanie kampaniijawnośćzadania publiczneustawa o dostępie do informacji publicznejKodeks wyborczybezczynność organu

WSA w Olsztynie zobowiązał Komitet Wyborczy do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej finansowania kampanii, uznając komitet za podmiot wykonujący zadania publiczne.

Stowarzyszenie A. złożyło skargę na bezczynność Komitetu Wyborczego W. w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wpłat i wydatków komitetu. Komitet argumentował, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania takich informacji. Sąd uznał jednak, że komitet wyborczy, prowadząc kampanię i realizując zadania związane z procesem wyborczym, wykonuje zadania publiczne i podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji, sąd zobowiązał komitet do rozpoznania wniosku.

Stowarzyszenie A. wniosło skargę na bezczynność Komitetu Wyborczego W. (dalej: organ) w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej dokumentów wpłat, wydatków oraz korzyści finansowych komitetu. Komitet argumentował, że nie jest organem administracji publicznej, a informacje te podlegają przepisom Kodeksu wyborczego, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dodatkowo podnosił kwestie ochrony danych osobowych. Sąd administracyjny uznał, że komitet wyborczy, ze względu na rolę w procesie wyborczym i prowadzenie działalności w sferze publicznej, jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podkreślił, że finansowanie kampanii wyborczej jest jawne, a środki komitetu podlegają ścisłej regulacji. W związku z tym, wnioskowane informacje dotyczące finansów komitetu stanowią informację publiczną. Sąd zobowiązał Komitet Wyborczy do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, komitet wyborczy wyborców jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ wykonuje zadania publiczne związane z realizacją praw obywatelskich w procesie wyborczym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że komitet wyborczy, prowadząc kampanię wyborczą i zgłaszając kandydatów, działa w sferze publicznej i realizuje zadania publiczne, co czyni go podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, pomimo braku statusu organu administracji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zobowiązano_organ_do_rozpoznania_wniosku

Przepisy (28)

Główne

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obowiązek udostępniania informacji publicznej ciąży na władzach publicznych oraz innych podmiotach wykonujących zadania publiczne.

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 6

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Wymienia przykładowe kategorie informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnienie informacji na wniosek następuje w terminie 14 dni.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 3 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 13 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 13 § 2

K.w. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Prawo zgłaszania kandydatów przysługuje komitetom wyborczym.

K.w. art. 104

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Kampania wyborcza rozpoczyna się z dniem ogłoszenia zarządzenia wyborów.

K.w. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Agitacja wyborcza to publiczne nakłanianie do głosowania w określony sposób lub na kandydata.

K.w. art. 106 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Agitację wyborczą może prowadzić każdy komitet wyborczy i każdy wyborca.

K.w. art. 125

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Finansowanie kampanii wyborczej jest jawne.

K.w. art. 129 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Komitet wyborczy ma prawo pozyskiwać i wydatkować środki jedynie na cele związane z wyborami.

K.w. art. 129 § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Zabrania się pozyskiwania środków przez komitet wyborczy przed dniem przyjęcia zawiadomienia o jego utworzeniu oraz po dniu wyborów.

K.w. art. 129 § 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Zabrania się wydatkowania środków przez komitet wyborczy przed dniem przyjęcia zawiadomienia o jego utworzeniu oraz po dniu złożenia sprawozdania finansowego.

K.w. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Środki finansowe komitetu wyborczego gromadzone są na jednym rachunku bankowym.

K.w. art. 142 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym terminie i stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 5 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniom ze względu na prywatność lub tajemnicę ustawowo chronioną.

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

p.p.s.a. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zdolność sądową jednostek organizacyjnych.

p.p.s.a. art. 32

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Każdy podmiot, przeciwko któremu skierowana jest skarga, uzyskuje przymiot zdolności sądowej.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Komitet wyborczy jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacje dotyczące finansowania kampanii wyborczej stanowią informację publiczną. Brak reakcji na wniosek o informację publiczną stanowi bezczynność.

Odrzucone argumenty

Komitet wyborczy nie jest organem administracji publicznej i nie podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej. Informacje dotyczące finansowania kampanii podlegają wyłącznie Kodeksowi wyborczemu. Brak zdolności sądowej komitetu wyborczego.

Godne uwagi sformułowania

Istotą bowiem ich działalności jest działanie skierowane na rzecz sprawowania władzy publicznej przez kandydatów zgłoszonych i popieranych przez dany komitet wyborczy. Wnioskowane informacje dotyczące spraw finansowych Komitetu Wyborczego stanowią informację publiczną. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

sędzia

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że komitety wyborcze są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej oraz że informacje o ich finansowaniu mają charakter informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji komitetu wyborczego i jego działalności w kontekście dostępu do informacji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu transparentności życia publicznego, jakim jest finansowanie kampanii wyborczych, oraz rozstrzyga kwestię dostępu do informacji od podmiotów niebędących tradycyjnymi organami administracji.

Komitet wyborczy musi ujawnić swoje finanse! Sąd administracyjny rozszerza dostęp do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Ol 52/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2459/24 - Postanowienie NSA z 2025-10-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1, art. 6, art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 125, art. 129 § 1-3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na bezczynność Komitetu Wyborczego W. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Komitet Wyborczy W. do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia A. z dnia [...]- w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Komitetu Wyborczego W. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia A. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 23 kwietnia 2024 r. Stowarzyszenie A (dalej: Stowarzyszenie, strona) zwróciło się do Komitetu Wyborczego Wyborców A. B. (dalej: organ) o udostępnienie następującej informacji publicznej: dokumenty dotyczące wpłat na rzecz KWW A. B., dokumenty potwierdzające wydatkowanie środków komitetu, wykaz przyjętych korzyści finansowych o charakterze niepieniężnym.
Następnie w dniu 6 maja 2024 r. Stowarzyszenie wywiodło do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Komitetu Wyborczego Wyborców A. B. w zakresie rozpatrzenia wniosku z 23 kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 – u.d.i.p.) oraz wnosząc o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku i zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że 3 maja 2024 r. pełnomocnik KWW A. B. w przekazanej na wniosek odpowiedzi podniósł, że wnioskowane przez Stowarzyszenie informacje nie stanowią informacji publicznej. Wskazał także, że komitet wyborczy nie jest podmiotem publicznym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie podlega obowiązkom wynikającym z tej ustawy. Podniósł ponadto, że informacje o finansowaniu kampanii komitetu będą przekazane Państwowej Komisji Wyborczej i ujawnione w terminie oraz zakresie wynikającym z ustawy Kodeks wyborczy. Pełnomocnik Komitetu wskazał również, że uwzględnienie wniosku w części dotyczącej wpłat stanowiłoby naruszenie rozporządzenia o ochronie danych osobowych oraz ustawy o ochronie danych osobowych, ponieważ polegałoby na ujawnieniu danych osobowych darczyńców komitetu, którzy nie upoważnili komitetu do przetwarzania danych osobowych w taki sposób. Pełnomocnik Stowarzyszenia, przytaczając przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 – K.w.), stwierdził, że komitet wyborczy jest podmiotem wykonującym zadania publiczne. Istotą jego działalności jest bowiem działanie skierowane na rzecz sprawowania władzy publicznej przez kandydatów zgłoszonych i popieranych przez dany komitet wyborczy. Odnosząc się do podniesionej przez organ kwestii ochrony danych osobowych podał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. W takim przypadku, w sytuacji uznania przez organ, że udostępnienie wnioskowanych informacji nie jest możliwe z powodu zaistnienia którejkolwiek z ww. przesłanek wyłączających dostęp do informacji publicznej, podmiot obowiązany powinien odmówić udostępnienia informacji w formie decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Argumentował, że bezsporne jest, że Komitet Wyborczy nie jest organem administracji publicznej, państwową lub samorządową jednostką organizacyjną, co wyklucza wywodzenie jego zdolności sądowej z art. 25 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). Zdolność sądową Komitetu można badać jedynie w kontekście art. 25 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądowa tego rodzaju podmiotów ma charakter ograniczony w tym sensie, że jest uwarunkowana istnieniem przepisów, które stanowią źródło przypisania im obowiązków, objętą sferą kognicji sądu administracyjnego. Analizując przesłanki podmiotowe obowiązku udostępnienia informacji w kontekście badania zdolności sądowej skarżonego Komitetu, należy wykluczyć cechę dysponowania majątkiem publicznym, z uwagi na uregulowane w Kodeksie wyborczym zasady finansowania działalności komitetów wyborczych wyborców. Dodał, że w przedmiotowej sprawie w żadnym razie nie można mówić o bezczynności Komitetu, bowiem do informacji żądanych przez Stowarzyszenie zastosowanie mają przepisy szczególne, a nie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Kwestia udostępnienia informacji z działalności komitetów wyborczych została szczegółowo uregulowana w Kodeksie wyborczym. W związku z tym należy uznać, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mają zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na art. 1 ust. 2, zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W tym przypadku taką ustawą jest Kodeks wyborczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlega rozpatrzeniu w drodze czynności materialno–technicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. lub decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, strona może zwalczać stan jego opieszałości w drodze skargi na bezczynność w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez nią informacje są informacjami publicznymi i powinny być jej udzielone w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – u.d.i.p.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Zakres podmiotowy ww. ustawy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.).
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej,
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpatrywanej sprawie Stowarzyszenie wnioskiem z dnia z 23 kwietnia 2024 r. wystąpiło do KWW A. B. o udostępnienie następującej informacji publicznej: dokumenty dotyczące wpłat na rzecz KWW A. B., dokumenty potwierdzające wydatkowanie środków komitetu, wykaz przyjętych korzyści finansowych o charakterze niepieniężnym.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do odrzucenia skargi ze względu na brak zdolności sądowej KWW A. B. Zdolność sądowa podmiotu skarżonego (czyli organu w szerokim tego rozumieniu) w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie wynika bowiem z art. 25 p.p.s.a., jak podniesiono w odpowiedzi na skargę. Zdolność ta ma samodzielne źródło w art. 32 p.p.s.a. (B. Adamiak, O podmiotowości organów administracji publicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Państwo i Prawo" 2006, nr 11, s. 52-53; M. Romańska, Glosa do uchwały NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OPS 3/12, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2014, nr 3, s. 28 i n.). Zatem każdy podmiot, przeciwko którego aktowi, czynności, bezczynności, czy też przewlekłości sformułowana jest skarga, z tego faktu uzyskuje przymiot zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przyjmując w świetle ustawy status skarżonego "organu" .
Rozważenia wymagało zatem, czy KWW A. B. mieści się w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publiczne.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 4 u.d.i.p. powinien być interpretowany w kontekście art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który wskazuje jakich podmiotów działalność stanowi przedmiot informacji. Z porównania tych przepisów wynika ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotem informacji jest działalność organów władzy publicznej oraz osób i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania władzy publicznej, a tym samym zobowiązanymi do udzielenia informacji publicznej są organy władzy publicznej oraz osoby i jednostki organizacyjne wykonujące zadania władzy publicznej. Przykładowe wyliczenie podmiotów zobowiązanych w art. 4 w ust. 1 w punktach od 1 do 5, poprzedzone jest ogólnym określeniem, że są to "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Oznacza to, że w każdym przypadku dokonywania oceny, czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, konieczne jest ustalenie czy podmiot ten mieści się w tym ogólnym określeniu "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne" (vide: uchwał NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
Ustawodawca tworząc katalog podmiotów, o których mowa powyżej, podzielił je więc na dwie zasadnicze kategorie. Po pierwsze - do udzielania informacji publicznej zobowiązane zostały "władze publiczne", a po drugie – inne podmioty wykonujące "zadania publiczne" (posiadające takie informacje).
Przy czym należy zwrócić uwagę, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli.
W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga więc kwestia, czy komitet wyborczy wyborców wykonuje zadania publiczne.
Działalność komitetów wyborczych uregulowana jest w Kodeksie wyborczym. Zgodnie z art. 84 § 1 K.w. prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym. Komitety wyborcze wykonują również czynności wyborcze, w szczególności prowadzą na zasadzie wyłączności kampanię wyborczą na rzecz kandydatów. Z kolei zgodnie z art. 104 K.w. kampania wyborcza rozpoczyna się z dniem ogłoszenia aktu właściwego organu o zarządzeniu wyborów i ulega zakończeniu na 24 godziny przed dniem głosowania. Stosownie do art. 105 § 1 K.w. agitacją wyborczą jest publiczne nakłanianie lub zachęcanie do głosowania w określony sposób lub do głosowania na kandydata określonego komitetu wyborczego. Agitację wyborczą można prowadzić od dnia przyjęcia przez właściwy organ zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego na zasadach, w formach i w miejscach, określonych przepisami kodeksu (§ 2). Art. 106 § 1 K.w. stanowi natomiast, że agitację wyborczą może prowadzić każdy komitet wyborczy i każdy wyborca, w tym zbierać podpisy popierające zgłoszenia kandydatów po uzyskaniu pisemnej zgody pełnomocnika wyborczego.
Z powyższego wynika, że to wyłącznie poprzez komitety wyborcze wyborców obywatele mają możliwość zgłaszania swoich kandydatów w wyborach. Komitety te na zasadzie wyłączności prowadzą też kampanię na rzecz zgłoszonego kandydata.
Mając zatem na uwadze rolę jaką odgrywają komitety wyborcze wyborców są one w ocenie Sądu podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. z uwagi na wykonywanie zadań publicznych związanych z realizacją publicznych praw podmiotowych obywateli w procesie wyborczym. Istotą bowiem ich działalności jest działanie skierowane na rzecz sprawowania władzy publicznej przez kandydatów zgłoszonych i popieranych przez dany komitet wyborczy. Komitet wyborczy podejmuje więc działania w sferze publicznej, co przesądza o tym, że jest to podmiot obowiązany, na gruncie u.d.i.p., do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.
Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6.
Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną.
W świetle powyższych regulacji, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co wiąże się z upowszechnieniem zasady transparentności życia publicznego i podwyższenia świadomości prawnej społeczeństwa. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji, Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 8/13, CBOSA). Podkreślenia wymaga, że o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji.
W ocenie Sądu, informacja objęta wnioskiem Stowarzyszenia posiada walor informacji publicznej.
Skarżące Stowarzyszenie wnioskowało o udostępnienie dokumentów dotyczących wpłat na rzecz KWW A. B., dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków komitetu oraz wykaz przyjętych korzyści finansowych o charakterze niepieniężnym.
Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 125 K.w., finansowanie kampanii wyborczej jest jawne. Natomiast w myśl art. 129 § 1 K.w., komitet wyborczy ma prawo pozyskiwać i wydatkować środki jedynie na cele związane z wyborami. Gospodarowanie środkami przez komitet wyborczy poddane zostało zatem ścisłej regulacji. Ponadto, stosownie do art. 129 § 2 ww. ustawy, zabrania się pozyskiwania środków przez komitet wyborczy przed dniem przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu komitetu oraz po dniu wyborów. Natomiast w myśl art. 129 § 3 ustawy, zabrania się wydatkowania środków przez komitet wyborczy przed dniem przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu komitetu oraz po dniu złożenia sprawozdania finansowego, o którym mowa w art. 142 § 1.
Z kolei w myśl art. 134 § 1 K.w., środki finansowe komitetu wyborczego gromadzone są na jednym rachunku bankowym. Umowa rachunku bankowego zawarta w imieniu komitetu wyborczego musi zawierać zastrzeżenie o wymaganym w kodeksie sposobie dokonywania wpłat na rzecz komitetu wyborczego oraz o dopuszczalnym źródle pozyskiwania środków finansowych przez komitet wyborczy, a także o dopuszczalnym terminie dokonywania wpłat (§ 6).
W świetle powyższych regulacji uprawnione jest stanowisko, że wnioskowane informacje dotyczące spraw finansowych Komitetu Wyborczego stanowią informację publiczną. Informacje te dotyczą działalności Komitetu Wyborczego, która - jak wskazano już powyżej - prowadzona jest w sferze publicznej. Odnosi się zatem do spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Skoro zatem w niniejszej sprawie spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy u.d.i.p., wniosek skarżącego Stowarzyszenia winien być rozpatrzony zgodnie z przepisami tej ustawy.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Udostępnienie informacji publicznej, co należy podkreślić, nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom przewidzianym w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z ww. przepisami prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Zatem w sytuacji uznania, że udostępnienie wnioskowanych informacji nie jest możliwe z powodu zaistnienia którejkolwiek z ww. przesłanek wyłączających dostęp do informacji publicznej, podmiot obowiązany powinien odmówić udostępnienia informacji. Odmowa ta, stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., winna przyjąć procesową formę decyzji administracyjnej (rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.d.i.p.).
W niniejszej sprawie organ nie zrealizował wniosku skarżącego Stowarzyszenia w sposób powyżej określony. Na dzień wniesienia skargi pozostawał zatem w bezczynności.
W tym stanie rzeczy zaszły podstawy do zobowiązania KKW A. B. do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z dnia z 23 kwietnia 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Oceniając charakter bezczynności Komitetu Wyborczego w rozpatrzeniu ww. wniosku Sąd uznał, iż nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Z powyższego wynika, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji oczywistych, niebudzących wątpliwości i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie zaistniała w niniejszej sprawie. Bezczynność Komitetu Wyborczego była konsekwencją niewłaściwej interpretacji przepisów u.d.i.p., nie wynikała natomiast z lekceważenia strony skarżącej przez podmiot obowiązany, czy też z celowego przedłużania postępowania. Regulacje u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne i wymagają dokonywania ich wykładni. Nie bez znaczenia pozostaje w tym kontekście charakter podmiotu obowiązanego, który nie jest organem administracji publicznej sensu stricto. Okoliczność ta uzasadnia stwierdzenie, że Komitet Wyborczy mógł mieć obiektywnie wątpliwości co do obowiązku realizacji wniosku na gruncie przepisów ww. ustawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI