II SAB/Ol 28/25

II SAB/Ol 28/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Jolanta Strumiłło
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6 ust. 1, 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "M." na bezczynność Prokuratora Rejonowego w P. w udostępnieniu informacji publicznej 1) zobowiązuje Prokuratora Rejonowego w P. do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] w terminie 14 dni, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności oraz że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Prokuratora Rejonowego w P. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "M." kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarga Stowarzyszenia "M." z siedzibą w O. (dalej: "stowarzyszenie", "strona", "skarżący") dotyczy bezczynności Prokuratora Rejonowego w P. (dalej: "prokurator" lub "organ") w udostępnieniu informacji publicznej w postaci kopii orzeczenia kończącego postępowanie przygotowawcze o sygn. [...].
Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie powyższej informacji (dalej: "wniosek dostępowy") stowarzyszenie zawarło w piśmie z 7 lutego 2025 r., w którym podało, że ww. orzeczenie wydane zostało w sprawie dotyczącej wyjazdu radnych Rady Miejskiej w B. na wycieczkę do A. zorganizowaną przez firmę G. sp. z o.o. Oceniło, że przedmiotowe orzeczenie zawiera informacje o charakterze publicznym, których udostępnienie leży w interesie społecznym.
Pismem z 7 lutego 2025 r. prokurator poinformował stowarzyszenie, że rodzaj informacji objętej wnioskiem nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") lecz podlega udostępnieniu w ramach procedury przewidzianej w art. 156 Kodeksu postępowania karnego (dalej: "Kpk").
Zarządzeniem z 12 lutego 2025 r. sygn. [...] prokurator, powołując art. 156 § 5 w zw. z art. 156 § 5b Kpk odmówił stowarzyszeniu wydania z akt postępowania kopii orzeczenia kończącego to postępowanie.
W skardze stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie prokuratora do udostępnienia żądanej informacji w wyznaczonym przez Sąd terminie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciło naruszenie w tej sprawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że zakres żądanych danych nie mieści się w zakresie pojęciowym "informacji publicznej’’ w rozumieniu tej ustawy. Zdaniem skarżącego akta zakończonego postępowania przygotowawczego spełniają w rozumieniu u.d.i.p. zarówno warunki przedmiotowe, jak i przedmiotowe, stanowiąc informację o działalności organu publicznego, jakim bez wątpienia jest prokuratura. Oznacza to, że na mocy art. 4 ust. 3 tej ustawy prokurator jest zobowiązany do udostępnienia informacji, będących w jego posiadaniu. Skarżący wywiódł przy tym, że bez znaczenia dla realizacji tego obowiązku pozostaje okoliczność, czy informacją publiczną są akta postępowania, czy dokumenty i informacje zawarte w tych aktach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ocenił, że przepisy Kpk stanowią "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. Założył bowiem, że jeżeli wnioskowana informacja publiczna podlegała udostępnieniu na zasadach przewidzianych w art. 156 Kpk, to stosowanie przepisów u.d.i.p. było wyłączone, o czym stowarzyszenie zostało poinformowane w piśmie z 7 lutego 2025 r. Dodał, że wobec niewykazania przez stowarzyszenie aby posiadało na tyle istotny interes, aby uczynić zadość jego wnioskowi, zarządzeniem z 12 lutego 2025 r. na podstawie art. 156 § 5 k.p.k. w zw. z art. 156 § 5b k.p.k., odmówiono stowarzyszeniu udostępnienia akt postępowania o sygn. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
W sprawach dotyczących bezczynności w udzieleniu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności, czy informacja wskazana we wniosku dostępowym jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy u.d.i.p., czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego oraz czy żądana informacja znajduje się w posiadaniu tego podmiotu. Dopiero pozytywna ocena tych wymogów otwiera kolejny etap kontroli sądowej, jakim jest ocena przez sąd działań podjętych przez organ w celu załatwienia wniosku.
Prokurator rejonowy jest organem władzy publicznej wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 3 i art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 390 z późn. zm.) wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności.
Nie było przedmiotem sporu, że określone przez skarżącego orzeczenie znajduje się w aktach zakończonego postępowania wskazanego we wniosku dostępowym oraz w odpowiedzi na skargę.
Kwestią sporną było zaś, czy orzeczenie to posiada walor informacji publicznej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a tiret trzecie u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, a w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych. W art. 6 ust. 2 u.d.i.p. przyjęto, że dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. W tak określonym zakresie, w ocenie Sądu, niewątpliwie mieści się określone we wniosku dostępowym orzeczenie, udostępnienia kopii którego domaga się skarżący.
Umknęło uwadze organu, że Naczelny Sąd Administracyjny w wydanej 9 grudnia 2013 r. uchwale 7 sędziów sygn. akt: I OPS 7/13 przesądził, że akta zakończonego postępowania przygotowawczego jako całość (zbiór materiałów) nie podlegają udostępnieniu w ramach ustawy dostępie do informacji publicznej, jednak poszczególne dokumenty znajdujące się w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego (z wyłączeniem znajdujących się w nich dokumentów o charakterze prywatnym), są dokumentami zawierającymi informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p., o ile we wniosku zostanie doprecyzowane żądanie odnoszące się do konkretnych dokumentów (por. wyroki NSA: III OSK 865/21 z 28 kwietnia 2012 r. I OSK 2662/12 z 14 lutego 2013 r.).
Na bazie powyższej uchwały w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze ukształtował się pogląd przyjęty także przez tut. Sąd, zgodnie z którym dostęp do informacji publicznej nie przysługuje w trakcie toczącego się postępowania przygotowawczego, gdyż w tym zakresie udostępnienia stronom akt toczącego się postępowania przygotowawczego określają przepisy art. 156 § 5 i § 5a oraz art. 321 Kpk, niemniej jednak ten odrębny tryb dostępu do akt "dotyczy jedynie spraw w toku postępowania przygotowawczego. Natomiast nie odnosi się do spraw już zakończonych. Akta postępowań karnych zakończonych umorzeniem postępowania stanowią informację o działalności organów publicznych, a prokuratura, jak podano, mieści się w pojęciu organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 DostInfPubU. Po zakończeniu postepowań przestają obowiązywać reguły wyznaczone przez Kpk. W takiej sytuacji w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej o zakończonym postępowaniu karnym na miejsce procedury karnej stosuje się przepisy DostInfPubU" (Komentarz: "Dostęp do informacji publicznej" red. P Szustakiewicz Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2019 str.67-68 oraz powołane tam orzecznictwo). Zatem norma kolizyjna zawarta w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. ("przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi") ma zastosowanie wówczas, gdy toczy się postępowanie karne, zaś po jego zakończeniu obowiązują reguły zawarte w u.d.i.p.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd przyjął, że skoro spełnione zostały przesłanki przedmiotowo-podmiotowe udostępnienia informacji publicznej, określone w u.d.i.p., to prokuratura była zobowiązana do udzielenia skarżącemu żądanego dostępu.
Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek dostępowy dotyczył kopii orzeczenia wydanego w zakończonej sprawie wskazanej we wniosku poprzez podanie jej sygnatury. Wobec niezakwestionowania przez prokuratora ani zakończenia postępowania, ani faktu posiadania spornego dokumentu, nie było podstaw do odmowy dostępu z uwagi na błędną kwalifikację wniosku jako niedotyczącego informacji publicznej.
Zarzucana w skardze bezczynność w załatwieniu wniosku nie ustała przed rozpatrzeniem skargi, wobec czego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w pkt 1 sentencji wyroku zobowiązał organ do rozpoznania wniosku.
Z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, co zostało orzeczone w pkt 2 sentencji wyroku.
Ponadto zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie okoliczność taka nie wystąpiła, tj. bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co zostało także stwierdzone w pkt 2 sentencji wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ, który na złożony wniosek zareagował bezzwłocznie, niezasadnie jednak uznał, że nie dotyczy on informacji publicznej. Zatem naruszenie prawa wynikało z błędnej kwalifikacji wniosku dostępowego, co skutkowało niezasadną odmową udzielenia dostępu, tj. wydania kopii orzeczenia. Stwierdzona przez Sąd nieprawidłowość nie wskazuje na kwalifikowaną wadliwość, gdyż organ nie zlekceważył wniosku skarżącego, lecz załatwił go w terminie, chociaż w nieprawidłowy sposób. Było to więc naruszenie prawa, lecz zwykłe, a nie rażące. W wyroku z 12 września 2024 r. I OSK 661/24 NSA wyjaśnił, że "oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne." W ocenie Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.