II SAB/Ol 22/23

II SAB/Ol 22/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postep. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 36 § 1, art. 37 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 § 1, § 1a i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem o odmowie uchylenia postanowienia z dnia [...] przyznającego wynagrodzenie za holowanie i dozór pojazdów I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; III. nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącego M. C. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 11 kwietnia 2019 r. M. C. (dalej jako "skarżący") zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia 2 kwietnia 2019 r. Postanowieniem tym organ we wznowionym postępowaniu odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia Kolegium z dnia 11 lipca 2016 r. nr Rep. 542/RD/16, utrzymującego w mocy postanowienie Starosty Ostródzkiego z dnia 7 kwietnia 2016 r. przyznające skarżącemu wynagrodzenie za holowanie i dozór (parkowanie) 11 wyszczególnionych pojazdów. W uzasadnieniu organ wskazał, że żadna z dwóch wskazanych przez skarżącego przesłanek wznowienia, tj. art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., nie wystąpiła w postępowaniu, ponieważ skarżący brał udział w kwestionowanym postępowaniu administracyjnym, a wskazane przez niego nowe dowody w postaci wyroków sądów powszechnych i sądu administracyjnego nie istniały w dniu wydania przez Kolegium postanowienia z dnia 11 lipca 2016 r.
Postanowieniem z 20 maja 2019 r. organ zawiadomił skarżącego, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania oraz zapewnienia stronie realizacji uprawnień procesowych. Ponadto organ postanowił wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o wypożyczenie akt administracyjnych przesłanych do innej sprawy dotyczącej skarżącego i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, tj. 30 dni od daty otrzymania żądanej dokumentacji.
Kolejnym postanowieniem z 1 lipca 2019 r. Kolegium zawiadomiło skarżącego, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie wskazanym w postanowieniu z 20 maja 2019 r. i wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy – 30 dni od daty zwrotu przez WSA w Olsztynie akt administracyjnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że podjął próbę wypożyczenia akt z sądu, ale uzyskał odpowiedź, że nie jest to możliwe z uwagi na konieczność przekazania ich do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz ze skargą kasacyjną wniesioną od wyroku w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 110/18.
Skarżący 27 stycznia 2023 r. wniósł do organu ponaglenie, zarzucając Kolegium przewlekłość i bezczynność w prowadzeniu postępowania w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z 2 kwietnia 2019 r., domagając się stwierdzenia, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Postanowieniem z 6 lutego 2023 r. Kolegium, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z 2 kwietnia 2019 r. (Rep. 742/RD/18), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Z kolei postanowieniem z 8 lutego 2023 r. organ wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu w okresie od dnia 18 czerwca 2021 r. do dnia 6 lutego 2023 r. pozostawało w bezczynności oraz że nie dopuściło się przewlekłości.
W dniu 1 lutego 2023 r. (data nadania pocztowego) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z 2 kwietnia 2019 r., domagając się stwierdzenia bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenia terminu na załatwienie sprawy, przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 7000 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wynagrodzenia za holowanie i dozór pojazdów zarówno przed organami administracji publicznej, jak i sądami administracyjnymi i powszechnymi, i wskazał, że mimo ponaglenia, do chwili wniesienia skargi, tj. przez okres 3 lat i 7 miesięcy, organ nie zakończył postępowania
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, opisał dotychczasowy tok postępowania i podejmowane czynności, wskazał, że akta postępowań administracyjnych od których uzależniał rozpatrzenie wniosku zwrócone zostały przez sąd organowi w dniu 19 maja 2021 r. i podniósł, że z uwagi na specyficzne uwarunkowania stanu faktycznego zakończenie postępowania nie było możliwe w terminie wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., gdyż z uwagi na brak możliwości wypożyczenia akt z sądu wystąpiła obiektywna przeszkoda wstrzymująca bieg postępowania. Kolegium przyznało, że od 19 maja 2021 r., kiedy zwrócono akta administracyjne, nie podejmowano w sprawie żadnych czynności, ale zwłoka ta nie wynikała z celowego działania organu, czy też intencjonalnego niedbałego podejścia do obowiązków ustawowych, o czym świadczy fakt niezwłocznego wydania rozstrzygnięcia po otrzymaniu ponaglenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a.")., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania.
Bezczynność w postępowaniu administracyjnym zdefiniowana została w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Wynika z niego, że bezczynność wystąpi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Z kolei przewlekłość postępowania, w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Jest to taki na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje procedowanie w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny.
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 k.p.a, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Stosownie zaś do art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
W orzecznictwie przyjmuje się pogląd, że w konkretnym przypadku mogą wystąpić jednocześnie obie postacie opieszałości. Gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, niesprawny – "przewlekłość", a w związku z tym nie dotrzymuje terminów załatwienia sprawy zakreślonych w art. 35 k.p.a., bez jednoczesnego dochowania aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. – "bezczynność" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 14 marca 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 1266/22 dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie wystąpiła zarówno przewlekłość, jak i bezczynność w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. Postępowanie drugoinstancyjne w sprawie toczy się od 11 kwietnia 2019 r., tj. od dnia złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. O ile bezpośrednio po wpłynięciu powyższego wniosku organ dwukrotnie wydał postanowienie w trybie art. 36 § 1 k.p.a., to już wskazane przyczyny zwłoki, a zwłaszcza wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy określić należy jako działania pozorne. W pierwszym z postanowień z 20 maja 2019 r. nie wskazano w ogóle jakie dodatkowe dowody i materiały muszą zostać zgromadzone, aby sprawa mogła zostać rozstrzygnięta (postanowienie nie zawiera uzasadnienia), a w drugim - z 1 lipca 2019 r. powtórzono ten sam argument co do dowodów, a z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że są to materiały znajdujące się w aktach administracyjnych przesłanych do WSA w Olsztynie do innej sprawy. Brak tych akt stanowił także uzasadnienie dla przedłużenia terminu załatwienia sprawy, przy czym określenie nowego terminu jako "30 dni od daty zwrotu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie akt administracyjnych...) nie może zasługiwać na akceptację. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 2209/21 (CBOSA), "zasada szybkości postępowania określona w art. 12 K.p.a. oznacza także, że organ ma obowiązek podjęcia działań, które pozwolą mu na orzekanie w sprawie również w razie przekazania akt do innego podmiotu.(...) Ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że bierne oczekiwanie na zwrot akt stanowi bezczynność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1471/11, z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 552/13 oraz z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1345/16)". Co prawda Kolegium postanowieniem z 20 maja 2019 r. wystąpiło do WSA w Olsztynie z wnioskiem o wypożyczenie akt administracyjnych, ale po uzyskaniu informacji, że akta te nie mogą zostać wypożyczone z uwagi na konieczność przesłania ich wraz ze skargą kasacyjną do NSA, nie podjęło już żadnych działań w celu uzyskania do nich dostępu. Nie było przeszkód aby zwrócić się do tego sądu o udostępnienie akt w celu sporządzenia kserokopii dokumentów, czy też z wnioskiem o wypożyczenie akt administracyjnych na określony czas. Dopiero w przypadku odmowy dostępu do akt usprawiedliwione mogłoby być oczekiwanie na ich zwrot przez sąd. WSA w Olsztynie w wyroku z 22 czerwca 2022 r.(sygn. akt II SAB/Ol 116/22, CBOSA) podkreślił, że nie usprawiedliwia przewlekłego sposobu prowadzenia sprawy przesyłanie akt sprawy do innego organu czy sądu. Brak akt sprawy, przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest przyczyną niezależną od organu, gdyż rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych, albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności przekazania akt innemu organowi. Obecne środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem, a bierne oczekiwanie na zwrot akt stanowi o przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego.
Ponadto wskazać należy, że samo zawiadomienie strony, nawet parokrotne, w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o nowym terminie załatwienia sprawy nie chroni organu przed możliwością stwierdzenia przez sąd, że organ prowadzi postępowanie przewlekle. Oceny zaistnienia tego stanu sąd dokonuje bowiem w oparciu o stwierdzony sposób działania organu, nie zaś jedynie na podstawie formalnego stwierdzenia dokonania przez organ zawiadomienia w powyższym trybie (tak WSA w Gdańsku w wyroku z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gd 36/21, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie podkreślić należy, że organ po wydaniu postanowienia z 1 lipca 2019 r. pozostawał w bezczynności aż do 6 lutego 2023 r., czyli do dnia wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Mimo zwrotu przez sąd oczekiwanych przez organ akt administracyjnych w dniu 19 maja 2021 r. nie zostały podjęte żadne czynności w sprawie i dopiero złożenie przez skarżącego ponaglenia, a następnie skargi na bezczynność do WSA w Olsztynie spowodowało reakcję organu i zakończenie postępowania.
W tak ustalonym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości Sądu, że organ prowadził postępowanie przewlekle a także pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do sądu administracyjnego w każdym czasie, po uprzednim wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Określony w tym przepisie termin "w każdym czasie" odnosi się do trwającego postępowania, które – w ocenie wnoszącego skargę – jest prowadzone przewlekle lub dochodzi w nim do bezczynności, co oznacza, że skargę taką można wnieść do sądu jedynie w trakcie trwania przewlekłości lub bezczynności organu w rozpatrywaniu sprawy administracyjnej. Tym samym, ocena przez sąd administracyjny zasadności skargi może być dokonana na dzień wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie na dzień wniesienia skargi (1 lutego 2023 r.) organ pozostawał w bezczynności. Jednakże 6 lutego 2023 r. wydał postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone przez skarżącego postanowienie. Bezprzedmiotowe zatem w niniejszej sprawie jest zobowiązywanie organu do wydania w określonym terminie aktu (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skoro organ wydał już postanowienie, to zdezaktualizowała się konieczność wydania orzeczenia zobowiązującego organ do rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie załatwienia sprawy i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). W takich przypadkach sąd umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt I. wyroku.
W aktualnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu omówiona przewlekłość i bezczynność miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II. wyroku. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, CBOSA). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy pochodził z kwietnia 2019 r., a organ, po początkowym dwukrotnym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy w maju i lipcu 2019 r. (przy czym, co wskazano wyżej, powody zwłoki i nowy termin zakończenia postępowania nie znajdowały uzasadnienia w okolicznościach sprawy), przez okres 3 lat i 7 miesięcy nie podjął w sprawie żadnej czynności, nawet po uzyskaniu w maju 2021 r. pełnego dostępu do zwróconych akt administracyjnych. Dopiero ponaglenie z 27 stycznia 2023 r. i skarga na bezczynność z 1 lutego 2023 r. spowodowały wydanie aktu kończącego postępowanie. Brak działań organu przez tak znaczny okres nie znajduje żadnego usprawiedliwienia, dlatego, w ocenie Sądu, stanowi rażące naruszenie prawa.
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W orzecznictwie wyraża się przy tym pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17 CBOSA). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 21 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/Po 37/22, CBOSA). Bezczynność czy przewlekłe prowadzenia postępowania, nawet w stopniu rażącym, nie stanowią dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne działanie sądu, bez sprecyzowania w ustawie przesłanek, oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, dokonanej w odniesieniu do całokształtu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 412/22, CBOSA).
Sąd dokonując analizy okoliczności rozpoznawanej sprawy nie zalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej. Skarżący nie wykazał, jakiej doznał krzywdy na skutek braku działań organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w postępowaniu wznowieniowym (nadzwyczajnym). Z kolei organowi nie można zarzucić celowego unikania załatwienia sprawy, najprawdopodobniej zwłoka ta wynikła z przeoczenia czy zaniedbania, co oczywiście w żadnej mierze nie usprawiedliwia organu, ale nie wskazuje tez na celowe unikanie wydania rozstrzygnięcia. Nie istnieje także uzasadniona obawa, że bez zobowiązania organu do wypłaty tej sumy organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa, o czym świadczy chociażby niezwłoczne podjęcie działań po wniesieniu przez skarżącego ponaglenia i skargi na bezczynność.
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł w pkt IV. wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.