II SAB/Ol 204/22

II SAB/Ol 204/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 pkt 1, § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Zarządu Z. Sp. z o.o. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Zarząd Z. Sp. z o.o. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Zarządu Z. Sp. z o.o. na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 22 września 2022 r. P. K. (dalej jako: "skarżący"), powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Zarządu ZM [...] Sp. z o.o. (dalej jako: "organ") o przesłanie w formie elektronicznej na podany adres skanów protokołów z kontroli przeprowadzonych w latach 2020-2022 w zakresie prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowej, przyznanej w latach 2019-2022 na uczniów Szkoły Podstawowej [...], Liceum Ogólnokształcącego [...], przeprowadzonych przez Powiat (organ dotujący). Poprosił także o przesłanie skanów ewentualnej korespondencji w związku z przeprowadzonymi kontrolami (np. zastrzeżenia do wyników kontroli, ewentualnych wystąpień pokontrolnych, decyzji administracyjnych, itp.)
W dniu 10 października 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Zarządu [...] Sp. z o.o. w zakresie rozpoznania opisanego wyżej wniosku. Zarzucił organowi naruszenia art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p.") poprzez nierozpoznanie wniosku w wymaganym prawem terminie, mimo przesłania go na oficjalny adres mailowy, figurujący w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wskazał, że organ prowadzi Szkołę [...] i otrzymuje na ten cel środki publiczne w formie dotacji oświatowej, zatem jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o sposobie wydatkowania tych środków.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie organu rozpoznania wniosku w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu podniósł, że nie dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu złożonego przez skarżącego wniosku, ponieważ wniosku tego nie otrzymał. Adres mailowy, na który powołuje się skarżący, nie jest obsługiwany przez spółkę, a tym samym nie posiada ona do niego dostępu. Skarżący zna aktualny adres mailowy, gdyż wnioskiem z 11 sierpnia 2022 r. zwrócił się do organu o podanie adresu mailowego, a ponieważ organ na ten wniosek odpowiedział, tym samym wskazał adres mailowy, poprzez który można się ze spółką kontaktować.
W piśmie procesowym z 14 listopada 2022 r. skarżący podkreślił, że wniosek skierował na adres znajdujący się w oficjalnym rejestrze KRS. Wskazał, że na wniosek z 11 sierpnia 2022 r., w którym prosił o podanie adresu mailowego, nie otrzymał do tej pory odpowiedzi, a adres, spod którego wysłano informację o przedłużeniu terminu na załatwienie tego wniosku, był tożsamy z adresem Szkoły [...], czyli innego podmiotu, do którego skarżący także wystąpił o udostępnienie informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.")., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W doktrynie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29). Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione, (zarówno w odniesieniu do przesłanki przedmiotowej, jak i podmiotowej), organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć przewidziane prawem działania w celu jego załatwienia.
Należy wskazać, że u.d.i.p. przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący przesłał wniosek z 22 września 2022 r. na adres [...] i taki adres jako adres poczty elektronicznej spółki figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym, którego odpisy, złożone zarówno przez skarżącego, jak i organ, znajdują się w aktach sprawy.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.
o Krajowym Rejestrze Sądowym (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz.1683, dalej jako: "ustawa o KRS") domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Art. 38 pkt 1a) tej ustawy stanowi, że w dziale 1 rejestru przedsiębiorców zamieszcza się w przypadku gdy podmiot je posiada - adres strony internetowej i adres poczty elektronicznej, a z kolei w myśl art. 47 ust. 2 ustawy o KRS podmioty, na których wniosek został dokonany wpis danych, o których mowa w art. 38 pkt 1a, mają obowiązek zgłaszać zmianę tych danych.
Z powyższych unormowań wynika jednoznacznie, że ujawniony w KRS adres poczty elektronicznej podmiotu objęty jest domniemaniem prawdziwości, a obowiązek zgłoszenia ewentualnych zmian w tym zakresie obciąża przedsiębiorcę.
Z tego powodu nie może odnieść skutku podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut braku bezczynności z powodu nieotrzymania przez organ wniosku skarżącego z 22 września 2022 r. Wniosek ten skierowany został na adres poczty elektronicznej spółki ujawniony w KRS, zatem korzystający z domniemania prawdziwości, a podniesiona okoliczność nieobsługiwania tego adresu i braku do niego dostępu, w świetle treści art. 47 ust. 2 ustawy o KRS, obciążą wyłącznie organy spółki, które nie podjęły czynności w celu doprowadzenia zapisów w rejestrze do stanu zgodnego z rzeczywistością.
Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie argument organu dotyczący poinformowania skarżącego o nowym adresie elektronicznym w piśmie z 26 sierpnia 2022 r., stanowiącym reakcję na wniosek z 11 sierpnia 2022 r. Pismo to nie zawiera bowiem skierowanej do skarżącego informacji o elektronicznym adresie organu, mimo wyraźnie sformułowanej w tym zakresie prośby przez skarżącego, a samo wysłanie korespondencji z konkretnego adresu elektronicznego nie oznacza wcale, że jest to oficjalny adres elektroniczny danego podmiotu. Jak wskazano wyżej, z domniemania prawdziwości korzysta adres poczty elektronicznej ujawniony w KRS.
W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z 22 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, ponieważ w ustawowym terminie 14 dni nie podjął żadnych czynności związanych z jego rozpoznaniem.
W związku z powyższym Sąd, na postawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Zarząd [...] Sp. z o. o. do rozpoznania wniosku skarżącego z 22 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni (pkt I wyroku). Przy czym podkreślić należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego, w przypadku skargi na bezczynność w sprawie kontrolowanej na gruncie u.d.i.p., nakazanie adresatowi w jaki sposób powinien załatwić skierowany do niego wniosek (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1111/18, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Stąd zobowiązanie do załatwienia wniosku nie oznacza nakazania organowi udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji. Nie jest bowiem wykluczone wydanie przez organ decyzji odmawiającej, jeśli uzna, że zachodzą przesłanki negatywne udzielenia informacji publicznej przewidziane w art. 5 u.d.i.p. Oczywiście - co jeszcze raz wymaga podkreślenia – Sąd w niniejszym postępowaniu nie przesądza, że zachodzi konieczność wydania powyższej decyzji.
Jednocześnie Sąd uznał, stosownie do art. art. 149 § 1a p.p.s.a., że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyroki WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, dostępne CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnej interpretacji prawa i okoliczności faktycznych sprawy, jednak nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p., czy jaskrawego braku woli załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, i opłatę skarbową od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).