II SAB/OL 192/22

II SAB/Ol 192/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 611/23 - Wyrok NSA z 2024-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6, art. 13 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1  i 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Dyrektora Szkoły M. w O. w udostępnieniu informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] - w terminie 14 dni; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 117 zł (sto siedemnaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r., wniesionym w formie tradycyjnej za pośrednictwem operatora pocztowego, P.K. (dalej jako: "Skarżący") wystąpił do Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...] (dalej jako: "Dyrektor", "organ") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, następujących informacji:
1. liczby uczniów uczęszczających do Liceum Ogólnokształcącego [...] w poszczególnych miesiącach roku 2021;
2. liczby stanowisk kierowniczych w Szkole Podstawowej [...], których wynagrodzenie finansowane było z otrzymanych środków publicznych (dotacja oświatowa) wraz z określeniem stanowiska, wymiarem etatu (liczbą godzin do przepracowania) oraz okresem w jakim osoba na stanowisku kierowniczym była zatrudniona;
3. liczby nauczycieli zatrudnionych w poszczególnych miesiącach roku 2021, których wynagrodzenie było finansowane ze środków publicznych (dotacji oświatowej);
4. podanie adresu mailowego, na który można kierować do dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...]wnioski o udostępnienie informacji publicznej;
5. informacji, na jakiej zasadzie uczniowie LO [...]korzystali z amfiteatru ostródzkiego w związku z zakończeniem roku szkolnego 2021/2022, tj. określenia czy był to wynajem odpłatny? Jeżeli tak, przesłanie skanu umowy oraz potwierdzenia zapłaty. Jeżeli korzystano bezpłatnie, przedstawienie w tym zakresie umowy (porozumienia), ewentualnie skanu pisma kierowanego w tym zakresie do Burmistrza Miasta Ostróda.
Skarżący zawnioskował o przekazanie informacji w formie elektronicznej na adres mailowy: [...].
W odpowiedzi na złożony wniosek Dyrektor szkoły mailem z 26 sierpnia 2022 r., powiadomił Skarżącego, że działając na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyznacza dzień 26 października jako nowy termin na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 11 sierpnia 2022 r. Jako powód opóźnienia wskazano wzmożony okres pracy.
Pismem z 15 września 2022 r. pełnomocnik P.K. wniósł skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w zakresie udostępnienia informacji publicznej przez Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...]. Skarżący zarzucił organowi naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") poprzez nieuzasadnione wydłużenie terminu rozpoznania wniosku i wyznaczenie daty rozpoznania wniosku z naruszeniem przewidzianego w art. 13 ust. 2 ustawy terminu dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Skarżący podkreślił przy tym, że organ nie uzasadnił w sposób wyczerpujący przyczyn braku realizacji wniosku w podstawowym terminie 14 dni. Wniósł o zobowiązanie Dyrektora do rozpoznania wniosku w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w szczególności opłaty od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dyrektor szkoły w uzasadnieniu stanowiska wywiódł, że nie dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu złożonego przez Skarżącego wniosku z 11 sierpnia 2022 r. Podkreślił, że bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i wyznaczeniu dodatkowego terminu załatwienia sprawy, albo podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2-miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej. Mając na uwadze powyższe Dyrektor zaznaczył, że co prawda nie udzielił Skarżącemu odpowiedzi, ale podjął przewidziane w art. 13 u.d.i.p. kroki. Poinformował o okolicznościach uniemożliwiających udzielenie informacji w terminie. Nadto w dalszej części stanowiska wskazano, że okres sierpień - październik to czas przygotowania placówki oświatowej do nowego roku szkolnego. Tym samym przedłużenie terminu do rozpoznania wniosku podyktowane było wzmożonym okresem pracy. Błędna informacja co do końcowego terminu załatwienia sprawy, nie przesądzała zaś, że skarżący nie uzyskałby odpowiedzi w ustawowym okresie.
W piśmie procesowym z 30 października 2022 r. Skarżący poinformował, że pomimo wyznaczenia terminu dla rozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej na dzień 26 października 2022 r. żadna informacja nie została mu udzielona, jak też organ nie wydał decyzji odmownej, ani nie poinformował, że informacja nie stanowi informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) zwanej dalej: "p.p.s.a". Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że złożona skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W takim przypadku skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Skarżący w rozpoznawanej sprawie domagał się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, dalej: "u.d.i.p." W doktrynie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29). Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione, czego organ na żadnym etapie postępowania nie kwestionował, organ winien był zatem podjąć przewidziane prawem działania w celu jego załatwienia.
Pismem z 11 sierpnia 2022 r., Skarżący wystąpił do Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...] (dalej jako: "Dyrektor szkoły", "organ") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez podanie:
- liczby uczniów uczęszczających do Liceum Ogólnokształcącego [...]w poszczególnych miesiącach roku 2021;
- liczby stanowisk kierowniczych w Szkole Podstawowej [...], których wynagrodzenie finansowane było z otrzymanych środków publicznych (dotacja oświatowa) wraz z określeniem stanowiska, wymiarem etatu (liczbą godzin do przepracowania) oraz okresem w jakim osoba na stanowisku kierowniczym była zatrudniona;
- liczby nauczycieli zatrudnionych w poszczególnych miesiącach roku 2021, których wynagrodzenie było finansowane ze środków publicznych (dotacji oświatowej);
- podanie adresu mailowego, na który można kierować do dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...]wnioski o udostępnienie informacji publicznej;
- informacji, na jakiej zasadzie uczniowie LO korzystali z amfiteatru ostródzkiego w związku z zakończeniem roku szkolnego 2021/2022, tj. określenia czy był to wynajem odpłatny? Jeżeli tak, przesłanie skanu umowy oraz potwierdzenia zapłaty. Jeżeli korzystano bezpłatnie, przedstawienie w tym zakresie umowy (porozumienia), ewentualnie skanu pisma kierowanego w tym zakresie do Burmistrza Miasta Ostróda.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Dyrektor szkoły pozostaje w bezczynności.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Podkreślenia wymaga, że w przedmiocie udostępniania informacji publicznej bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy wniosek dotyczy dostępu do informacji będącej informacją publiczną, a organ ani nie udziela tej informacji wnioskodawcy, ani nie informuje o innym sposobie otrzymania danej informacji, ani nie informuje o braku posiadania wnioskowanej informacji publicznej, ani też nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji lub decyzji umarzającej postępowanie. Jeżeli podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie podjął jednej z powyższych czynności, to dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określona informacja publiczna nie została przekazana wnioskodawcy.
Nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są między innymi podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego.
Należy wskazać, że żądanie wniosku obejmuje swym zakresem informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b), d) oraz pkt 3 lit. g) u.d.i.p., tj. organizacji podmiotu w zakresie realizowanego w szkole procesu nauczania, organach i osobach sprawujących w nich funkcje czy danych dotyczących majątku publicznego w postaci dotacji oświatowych.
W tym miejscu należy wskazać, że organ do momentu podejmowania rozstrzygnięcia przez sąd nie udzielił odpowiedzi na wniosek z 11 sierpnia 2022 r., jak bowiem wynika z pisma Skarżącego z 30 października 2022 r. (karta 27 akt sądowych), pomimo wyznaczenia terminu do rozpoznania tej sprawy przez organ na dzień 26 października 2022 r. nie udzielono informacji, jak też nie wydano decyzji odmownej, ani też nie poinformowano, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej.
Należy wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej, którymi są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zaktualizował się obowiązek organu określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli obowiązek udostępnienia informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Stosownie zaś do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Nadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
W kontekście powyższej regulacji pozostaje wyjaśnić, że art. 13 ust. 2 u.d.i.p. posługuje się otwartą formułą "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie", co pozwala na zindywidualizowanie zastosowania tej regulacji do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 4/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Dopuszczalne jest zatem wydłużenie 14-dniowego terminu w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej, przy czym organ jest zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy, przed upływem tych 14 dni, o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji. Jednocześnie przepisy u.d.i.p. nie wskazują, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne, należy jednak uznać, że muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. Jak podnosi się w orzecznictwie, o ile zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ może przedłużyć termin do rozpoznania wniosku do maksymalnie dwóch miesięcy, to z uprawnienia tego organ może skorzystać tylko wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zakresu (np. wniosek jest nieprecyzyjny, wielowątkowy, lub zachodzi wątpliwość, czy dotyczy informacji publicznej). Niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej (vide: wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 105/18, dostępny w CBOSA). W innym orzeczeniu WSA w Łodzi wskazał, że przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. ma na celu umożliwienie zobowiązanym podmiotom, wśród których ustawodawca przewidział podmioty nie będące organami władzy oraz administracji publicznej, a więc jednostki niejednokrotnie nie zatrudniające prawników, rozpoznanie wniosku i przygotowanie odpowiedniego pisma lub decyzji, co w trudniejszych sprawach może wymagać więcej czasu niż 14 dni (por. wyrok WSA w Łodzi z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 21/17, dostępny w CBOSA).
Przenosząc na grunt niniejszej sprawy przywołane stanowiska sądu wyjaśnić pozostaje, że żądanie udzielenia informacji publicznej wpłynęło do organu 12 sierpnia 2022 r., za pośrednictwem operatora pocztowego. Ustawowy termin ustosunkowania się do wniosku upływał zatem 26 sierpnia 2022 r. Pismem z tej daty tj. 26 sierpnia 2022 r., organ poinformował Skarżącego o przyczynach nieudzielania żądanej informacji w trybie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w terminie 14 dni, wskazując nowy termin załatwienia sprawy - 26 października 2022 r. Organ nie miarkował zatem okresu na jaki przedłużył postępowanie, lecz działał z intencją zastosowania maksymalnego przewidzianego ustawą terminu 2 miesięcy, przy czym termin ten wadliwie wyznaczył od dnia wystosowania pisma nie zaś od daty złożenia wniosku przez stronę.
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy naruszył art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Regulacja ta w sposób wyraźny wskazuje, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia w jej udostępnieniu oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W realiach tej sprawy termin 2 miesięcy upływał 12 października 2022 r. Tym samym organ określił nowy termin załatwienia wniosku w sposób nieprawidłowy, naruszający art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Sformułowane przez organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia, że w chwili jej złożenia nie doszło jeszcze do naruszenia 2 miesięcznego terminu rozpoznania wniosku, nie mogą być uznane przez sąd. Oparta na art. 13 ust. 2 u.d.i.p. czynność organu ma walor prawny. Organ w sposób nie budzący wątpliwości zawiadomił wnioskodawcę o nowym terminie załatwienia sprawy naruszającym regulacje ustawowe. Już tylko to działanie wypełnia znamiona bezczynności. Organ zadeklarował bowiem w sposób wiążący zamiar przekroczenia terminu załatwienia sprawy.
Poza tym podkreślić pozostaje, że choć organ podjął czynności zmierzające do przedłużenia postępowania, to uczynił to w sposób wadliwy, a nadto zastosował przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. w sposób instrumentalny. Nie ulega wątpliwości, że organ starał się skorzystać z maksymalnego przewidzianego prawem terminu wydłużenia postępowania - faktycznie go przekroczył. Ustawodawca wprost uregulował natomiast, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ wskazuje nowy termin załatwienia sprawy "nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku." Przyjąć należy zatem że organ umotywować winien zarówno powody dla których żądania nie mógł zrealizować w podstawowym 14 dniowym terminie, jak również przyczyny ustalenia nowego terminu w określonym wymiarze.
W kontekście powyższego wyjaśnić pozostaje, że o ile żądana informacja publiczna wymagała prostej analizy posiadanych przez szkołę materiałów, to należało ją zanonimizować oraz zeskanować. Skorzystanie przez organ z maksymalnego przewidzianego prawem terminu wydłużenia postępowania nie było zatem zasadne. Organ nie wyjaśniał przy tym dlaczego ocena i ewentualna realizacja wniosku Skarżącego wymaga, aż dwumiesięcznego okresu czasu. Lakoniczne powołanie się na "wzmożony okres pracy" nie może zostać uznane za uzasadniające przekroczenie podstawowego terminu na załatwienie wniosku. Jak już wskazano powyżej zawiadomienie o wydłużeniu terminu załatwienia sprawy z 26 sierpnia 2022 r. obciążone było wadą. Naruszało przewidziany ustawą 2-miesięczny termin rozpoznania wniosku, po drugie nie formułowało jasnych i przekonujących motywów dla znacznego odsunięcia w czasie terminu załatwienia sprawy. Powtórzenia wymaga, że redakcja art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie wskazuje by organ przedłużając postępowania w sprawie udzielania informacji publicznej w sposób automatyczny zobowiązany był korzystać z terminu dwóch miesięcy. Wręcz przeciwnie, zasada szybkości postępowania obliguje organ, do sprawnego dziania i załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tej też przyczyny organ winien był dokonać miarkowania okresu na jaki przedłużał postępowanie, jednocześnie w sposób jasny i konkretny dlaczego wydłużenie terminu jest niezbędne. Takich okoliczności w piśmie z 26 sierpnia 2022 r. dostrzec nie można, gdyż cechuje je bardzo duży stopień ogólnikowości.
W rzeczonej sprawie organ nie udzielił Skarżącemu żądanej informacji w terminie, a jak wynika z informacji podanej w piśmie z 30 października 2022 r., nie uczynił tego nawet w wadliwie określonym przez siebie terminie do 26 października 2022 r.
W związku z powyższym Sąd, na postawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Dyrektora szkoły do rozpoznania wniosku Skarżącego z 11 sierpnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni (pkt 1) wyroku). Przy czym podkreślić należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego, w przypadku skargi na bezczynność w sprawie kontrolowanej na gruncie u.d.i.p., nakazanie adresatowi w jaki sposób powinien załatwić skierowany do niego wniosek (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1111/18, dostępny w CBOSA). Stąd zobowiązanie do załatwienia wniosku nie oznacza nakazania organowi udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji. Nie jest bowiem wykluczone wydanie przez organ decyzji odmawiającej, jeśli uzna, że zachodzą przesłanki negatywne udzielenia informacji publicznej przewidziane w art. 5 u.d.i.p. Oczywiście - co wymaga podkreślenia – Sąd w niniejszym postępowaniu nie przesądza, że zachodzi konieczność wydania powyższej decyzji.
Poza tym Sąd uznał, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, dostępny CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13; wyrok WSA w Łodzi z 17 października 2014 r., sygn. II SAB/Łd 124/14; wyroki WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, dostępne w CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnej interpretacji prawa, jednak nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, tj. jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. Na zasądzoną z tego tytułu kwotę składa się wyłącznie uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Sąd uznał bowiem, że w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie art. 206 p.p.s.a., który stanowi, że sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przywołany przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Zastosowanie tej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu Sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. W tym przypadku Sąd wziął pod uwagę, że charakter sprawy nie wymagał od profesjonalnego pełnomocnika znacznego nakładu pracy, zwłaszcza że Sądowi z urzędu wiadome jest, że Skarżący w okresie od października 2022 r. do dnia wyroku wniósł do tut. Sądu łącznie 6 skarg na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...], w tym reprezentowany przez tego samego pełnomocnika m.in. w sprawach o sygn. akt: II SAB/Ol 194/22, II SAB/Ol 201/22, II SAB/Ol 206/22, II SAB/Ol 213/22, II SAB/Ol 225/22 oraz II SAB/Ol 227/22. Porównując te skargi można stwierdzić, że zostały one sporządzone według jednego szablonu. Poza tym przedmiotowa sprawa nie była obszerna ani merytorycznie skomplikowana, a podjęte przez pełnomocnika czynności miały charakter powtarzalny. W związku z tym, Sąd uznał, w oparciu o art. 206 p.p.s.a., że zachodzi uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości i obciążył organ obowiązkiem zwrotu wyłącznie kwoty uiszczonego wpisu od skargi oraz kosztem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ( pkt 3) wyroku).