II SAB/Ol 183/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2026-02-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezwzględność organukoszty udostępnienia informacjiinformacja przetworzonaustawa o dostępie do informacji publicznejStarostwo Powiatowewniosek o informacjęwydatki publiczneprodukty pszczele

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Starostę do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wydatków na produkty pszczele, stwierdzając bezczynność organu, ale nie z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżąca M.G. wniosła skargę na bezczynność Starosty O. w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej wydatków na produkty pszczele. Organ argumentował, że żądane informacje wymagają przetworzenia i wiążą się z dodatkowymi kosztami, proponując zawarcie umowy na pokrycie tych kosztów. Sąd uznał, że organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie udostępnił informacji ani nie wydał decyzji odmownej, a jego argumenty dotyczące przetworzenia informacji i kosztów były nieuzasadnione lub nieprawidłowo zastosowane.

Skarżąca M.G. zwróciła się do Starosty O. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wydatków na produkty pszczele i wyroby miododajne, a także informacji o stowarzyszeniu i forum gospodarczym. Organ udzielił jedynie informacji o tym, kto może udzielić odpowiedzi na pierwsze dwa pytania. W odniesieniu do trzeciego punktu, Starostwo poinformowało o konieczności poniesienia znaczących dodatkowych kosztów związanych z kwerendą, anonimizacją i digitalizacją dokumentów, szacując je na 20 000 zł. Organ zwrócił się do skarżącej o podpisanie deklaracji pokrycia kosztów i projektu umowy, grożąc umorzeniem postępowania w przypadku braku takiej deklaracji. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd administracyjny uznał, że organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie udostępnił informacji ani nie wydał decyzji odmownej. Sąd podkreślił, że organ nie może uzależniać udostępnienia informacji od uiszczenia opłaty bez wcześniejszego prawidłowego powiadomienia o jej wysokości i przyczynach. Stwierdzono również, że organ nie wykazał, aby skarżąca nadużywała prawa do informacji publicznej, ani że żądana informacja była informacją przetworzoną wymagającą szczególnej istotności dla interesu publicznego. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, nie orzekł grzywny i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie podejmuje żadnych działań w sprawie lub nie kończy jej w ustawowym terminie, a jego działania polegające na żądaniu pokrycia kosztów bez prawidłowego powiadomienia i bez wydania decyzji odmownej nie zwalniają go z obowiązku rozpoznania wniosku.

Uzasadnienie

Bezczynność organu ma miejsce, gdy nie podejmuje on działań w sprawie lub nie kończy jej w terminie. Organ nie może uzależniać udostępnienia informacji od uiszczenia opłaty bez wcześniejszego prawidłowego powiadomienia o jej wysokości i przyczynach, ani nie może powoływać się na nadużycie prawa czy informację przetworzoną bez spełnienia określonych wymogów proceduralnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (17)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 3 § ust.1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 15

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie udostępnił informacji ani nie wydał decyzji odmownej. Organ nie może uzależniać udostępnienia informacji od uiszczenia opłaty bez prawidłowego powiadomienia. Organ nie wykazał nadużycia prawa przez skarżącą ani nieprawidłowości w żądaniu informacji przetworzonej.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że żądane informacje wymagają przetworzenia i wiążą się z dodatkowymi kosztami. Organ proponował zawarcie umowy na pokrycie kosztów. Organ sugerował, że działania skarżącej noszą znamiona nadużycia prawa.

Godne uwagi sformułowania

Organ nie może uzależniać udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty. W przypadku informacji przetworzonej, organ zobowiązany jest wykazać, na czym konkretnie polegać ma przetworzenie i wezwać wnioskodawczynię do wykazania, że uzyskanie przez nią tak przygotowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Bezczynność organu spowodowana była brakiem wiedzy organu, co do sposobu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

przewodniczący

Tadeusz Lipiński

sprawozdawca

Beata Jezielska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu w sprawach dostępu do informacji publicznej, zasad pobierania opłat za udostępnienie informacji przetworzonej oraz konieczności wydawania decyzji administracyjnych w przypadku odmowy lub umorzenia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o informację publiczną i reakcji organu, ale ogólne zasady dotyczące bezczynności i opłat mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do informacji publicznej i pokazuje, jak organy administracji mogą próbować unikać udostępniania informacji, a także jak sądy interpretują przepisy w takich sytuacjach. Jest to istotne dla obywateli i prawników.

Czy organ może żądać zapłaty za informację publiczną? Sąd wyjaśnia granice bezczynności urzędników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Ol 183/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 udt. 1, art. 4 ust. 1, art. 3 ust.1 pkt 1, art. 15
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Starosty O. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. orzeka o niewymierzaniu organowi grzywny; IV. zasądza od Starosty O. na rzecz skarżącej M. G. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 7 listopada 2025 r. M.G. (dalej jako: skarżąca), powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwróciła się do Starostwa Powiatowego w Olsztynie ( dalej jako: organ, starostwo) o przesłanie informacji:
1/ dotyczącej stowarzyszenia [...], którego przewodniczącym jest Starosta Olsztyński w zakresie ośmiu wskazanych zagadnień;
2/ dotyczącej III Forum Gospodarczego Warmii i Mazur oraz wyróżnień "[...], organizowanych przez stowarzyszenie [...]w zakresie ośmiu wskazanych pytań.
3/ wydatków Starostwa Powiatowego w Olsztynie na produkty pszczele i wyroby miododajne poprzez udostępnienie:
a/ kopii wszystkich faktur, rachunków, umów i zamówień dotyczących zakupu lub dofinansowania zakupu produktów pszczelich lub miododajnych w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia udzielenia odpowiedzi, w tym w szczególności:
- miodów wszelkiego rodzaju;
- pyłków kwiatowych, pierzgi, propolisu;
- świec woskowych lub dekoracyjnych;
- kosmetyków na bazie produktów pszczelich;
- nalewek lub innych produktów spożywczych wytwarzanych z miodu lub z wosku;
- zestawów promocyjnych zawierających te produkty;
- materiałów reklamowych lub promocyjnych związanych z pszczelarstwem, Warmią lub produktami lokalnymi.
b/ Informacji w jakim celu dokonano każdego z tych zakupów (np. wydarzenie promocyjne, upominki, konkurs, nagrody, projekty partnerskie, dofinansowanie lokalnych producentów itp.).
c/ Informacji kto był odbiorcą lub beneficjentem tych produktów (np. instytucje, organizacje, uczestnicy wydarzeń, osoby prywatne – z pominięciem danych osobowych, jeśli nie są niezbędne do zrozumienia kontekstu).
d/ Informacji, czy Starostwo Powiatowe w Olsztynie współpracowało z jakimikolwiek pasiekami, zagrodami edukacyjnymi lub producentami miodu w tym [...] oraz kopii ewentualnych umów zawartych z tymi podmiotami.
Odpowiadając na powyższy wniosek organ w piśmie z 17 listopada 2025 r., poinformował skarżącą, że informacji zawartej w pkt. 1 wniosku dotyczącej działalności Stowarzyszenia [...]powinna udzielić Dyrektor Biura tej organizacji, do której wskazano numer telefonu i adres poczty elektronicznej. Do tego samego adresata powinno być skierowane pytanie drugie gdyż to stowarzyszenie było organizatorem III Forum Gospodarczego Warmii i Mazur jak również przyznawanych [...].
Odnosząc się do pytania trzeciego dotyczącego wydatków starostwa, stwierdzono, że organ będzie zmuszony do poniesienia dodatkowych kosztów związanych z kwerendą dokumentów, ich ewentualną anonimizacją oraz digitalizacją.
Konieczne byłoby również zatrudnienie na okres dwóch miesięcy co najmniej jednego pracownika. Do tego doliczyć trzeba również zakup niezbędnego wyposażenia technicznego – komputer, skanery. Łącznie daje to minimalny wydatek na poziomie 20 tyś. zł.
Organ zwrócił się również do skarżącej o przesłanie do urzędu podpisanej deklaracji pokrycia poniesienia całości realnie poniesionych kosztów oraz projektu umowy dotyczącej sposobu realizacji tej deklaracji.
W przypadku braku takiej deklaracji, na podstawie art. 16 u.d.i.p. postępowanie w sprawie zostanie umorzone.
W kolejnym piśmie z 19 listopada 2025 r. skarżąca zanegowała skierowane do niej żądanie podpisania deklaracji i przesłania umowy. Podtrzymała stanowisko, że nie otrzymała odpowiedzi na pytania dotyczące zakupu miodu z pkt 3 wniosku, nadto skierowała do organu kolejne wnioski.
W odpowiedzi 28 listopada 2025 r. organ poinformował skarżącą, że żądane informacje otrzyma po uzgodnieniu zasad pokrycia kosztów związanych z koniecznością wytworzenia informacji publicznej przetworzonej.
Skarżąca 1 grudnia 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynności Starosty Olsztyńskiego
zarzucając naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm. – u.d.i.p.), gdyż organ pomimo upływu ustawowego terminu nie udzielił informacji, nie wydał decyzji odmownej, ani nie przedłużył terminu do jej udostepnienia.
Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji publicznej, stwierdzenia że dopuścił się on bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie udostępnił informacji i nie wydał decyzji odmownej, natomiast wprowadził konstrukcje w postaci "deklaracji", "umowy" i "umorzenia postępowania", których ustawa nie przewiduje.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu będący radcą prawnym wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej, ewentualnie jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Podniesiono, że w sprawie nie miało miejsca rażące naruszenie prawa, organ nie jest w stanie rzetelnie ustosunkować się do pisma skarżącej z uwagi na konieczność poniesienia z tego tytułu dodatkowych kosztów szacowanych na 20.000 zł. Pełna realizacja żądania wymagałaby szczegółowej analizy kilku tysięcy dokumentów z minionych pięciu lat, co skutkowałoby zakłóceniem możliwości bieżącego funkcjonowania urzędu.
W ustawie nie sprecyzowano sposobu, w jaki podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej może pobrać opłatę wynikającą z kosztów z tym związanych, dlatego skarżącej zaproponowano zawarcie umowy. Koszty wynikające z konieczności opracowania danych źródłowych w formie żądanej we wniosku obciążają wnioskodawcę. Bez stosownego zabezpieczenia prawnego wydatek ten mógłby być uznany przez organy odpowiedzialne za kontrolę wydatkowania finansów publicznych za nieuzasadniony.
Warunkiem spełnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest nie tylko szczególna istotność problemu, ale również występująca po stronie wnioskodawcy możliwość rzeczywistego i efektywnego użycia uzyskanej informacji do działań dotyczących szczególnie istotnych interesów publicznych. W ocenie organu działania skarżącej noszą znamiona nadużycia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność organu administracji w udostępnieniu informacji publicznej.
W tym miejscu stwierdzić należy, że przedmiotem skargi rozpoznawanej przez sąd była tylko i wyłącznie treść wniosku dotycząca wydatków starostwa na produkty pszczele i wyroby miododajne, określona w początkowej części niniejszego uzasadnienia jako pkt 3/ wniosku skarżącej z 7 listopada 2025 r.
Zauważyć należy, w przypadku dwóch pierwszych pytań dotyczących stowarzyszenia [...]organ w dniu 17 listopada 2025 r. udzielił skarżącej informacji kto może udzielić jej żądanych informacji. Skarżąca ani w skardze, ani we wcześniejszej korespondencji z organem nie negowała słuszności takiego postępowania, którego prawidłowość potwierdza również sąd. Nie jest bowiem odmową udzielenia informacji publicznej wskazanie, że się jej nie posiada, dlatego też organ nie ma obowiązku w takim przypadku wydawania decyzji administracyjnej.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2026 r. poz. 143) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.
Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych przypadkach.
Wyjaśnić należy również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie – ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony.
Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni – art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), u.d.i.p., za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do jej udostępnienia, uniemożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych, np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych.
Natomiast w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002r., II SA/Lu 507/02).
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W art. 6 u.d.i.p. zawarto przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności".
Podkreślić należy, że przedmiotem regulacji zawartej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. są dane obiektywne, fakty, wydarzenia czy wiadomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lipca 2018 r. I OSK 2149/16 – przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2016 r., II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z 25 marca 2003 r., II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.
Przede wszystkim należy podkreślić, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, decyduje kryterium rzeczowe, a więc treść i charakter informacji.
Analiza treści art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje na to, że przedmiotem wniosku może być informacja o zaistniałych faktach, a także o niektórych zamierzeniach organu odnoszących się do projektowania konkretnych aktów normatywnych. Za informację publiczną uznaje się zatem m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Wnioskiem o udostępnienie informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej może być objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielania odpowiedzi, skierowane do podmiotu zobowiązanego według tej ustawy (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2014r., II SAB/Gd 97/14, Lex nr 1534479).
Art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi natomiast, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, że Starosta Olsztyński na gruncie u.d.i.p. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.
Należało również uznać, że wniosek skarżącej w zakresie przedmiotowym dotyczy informacji publicznej, ponieważ odnosi się on do sfery wydatkowania środków publicznych.
W sprawie dostrzec należy brak jednoznacznego stanowiska organu dotyczącego sposobu rozpoznania wniosku i to nie tylko ze względu na faktyczną odmowę udostępnienia informacji publicznej z uwagi na brak ustalenia sposobu opłaty, ale również z powodu powoływania się na to, że wnioskowana informacja jest informacją przetworzoną, nadto że postępowanie skarżącej nosi znamiona nadużycia prawa.
W ocenie sądu w żadnej z tych trzech kwestii postępowanie organu nie było zgodne z unormowaniami ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak poprzez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyroki NSA z dnia: 12 lipca 2024 r., III OSK 2604/23; 26 marca 2024 r., III OSK 1586/22; 22 marca 2024 r., III OSK 320/22; 20 marca 2024 r., III OSK 711/23; 20 lutego 2024 r., III OSK 2916/22; 17 października 2023 r., III OSK 2285/22; 29 września 2023 r., III OSK 5517/21; 24 marca 2023 r., III OSK 7440/21).
Sąd jednocześnie wskazuje, że obecnie nie dostrzega tego aby skarżącej można było przypisać nadużywanie prawa do informacji publicznej. Żadnej konkretnej okoliczności w tym przedmiocie nie powołuje również organ, natomiast łączenie pojęcia nadużycia prawa z udzieleniem informacji przetworzonej wydaje się być nieporozumieniem.
Jeżeli natomiast udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, wymaga przetworzenia szeregu pozostających w dyspozycji organu informacji prostych i organ uznaje, że przez to żądana informacja staje się informacją przetworzoną to również nie może pozostawać w bezczynności.
Wówczas organ zobowiązany jest wykazać, na czym konkretnie polegać ma przetworzenie i wezwać wnioskodawczynię do wykazania, że uzyskanie przez nią tak przygotowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, następnie zaś zbadać, czy została spełniona powyższa przesłanka warunkująca udostępnienie informacji przetworzonej w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zależnie od tych ustaleń załatwienie wniosku polegać będzie na udostępnieniu żądanej informacji albo wydaniu decyzji odmownej.
W rozpoznawanej sprawie organ w sposób jednoznaczny nie zajął stanowiska dotyczącego tego, czy żądaną informację uznał za prostą, czy za przetworzoną. Przywoływana w odpowiedzi wielość dokumentów wymagających analizy wydaje się przemawiać za uznaniem informacji za przetworzoną, natomiast brak wezwania skarżącej do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu informacji przeczy tej tezie.
Przechodząc do kolejnej kwestii dotyczącej konieczności poniesienia opłaty za udostępnienie informacji zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom.
Regułą jest udostępnianie informacji publicznej bez ponoszenia opłat przez osoby wnioskujące, a pobieranie z tego tytułu opłaty należy traktować jako wyjątek, który jako taki winien być interpretowany ściśle. Trzeba przy tym dodać, że powstanie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem i formą udostępnienia informacji oraz wezwanie strony do uiszczenia tej opłaty powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia tej informacji w zakresie określonym w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Organ administracji publicznej nie może więc uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, powiadomienie o wysokości opłaty jest ewentualnym wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność materialno-techniczną udostępnienia informacji publicznej, chociaż jej nie warunkującym. Dla zachowania gwarancji dla wnioskodawcy wskazanych w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji żądania opłaty na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p., konieczne jest zachowanie chronologii podejmowania czynności określonych w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
W pierwszej kolejności organ powinien zatem powiadomić wnioskodawcę o konkretnej wysokości żądanej opłaty, aby umożliwić jemu/jej podjęcie decyzji o pozostawieniu wniosku w pierwotnej jego wersji, ewentualnej zmianie wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub cofnięcia wniosku. W powiadomieniu, o którym mowa organ winien nadto wskazać przyczyny powstania kosztów udostępnienia informacji publicznej i wyjaśnić sposób ustalenia ich wysokości.
Następnie, w zależności od stanowiska wnioskodawcy, organ winien podjąć działania związane z realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Prawidłowa wykładnia przepisów art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prowadzi do stanowiska, że organ ma nie tylko obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty i poinformowania o ww. możliwych działaniach, ale także wyjaśnienia przyczyn powstania kosztów udostępnienia informacji publicznej i sposobu ustalenia ich wysokości. Dla oceny prawidłowości działań organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej kluczowe jest zatem to, czy wnioskodawca został w sposób prawidłowy poinformowany o ustaleniu opłaty za udostępnienie informacji publicznej przed jej udostępnieniem oraz okolicznościach dotyczących powstania tych kosztów i możliwości zmiany swojego wniosku (por. wyrok WSA w Kielcach z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 530/24).
Wskazać należy, że żaden przepis prawa nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji, jeżeli wykazane zostanie, że ów koszt przekracza normalne działanie pracownika w ramach wykonywania swoich obowiązków. Koszty osobowe (koszty pracy) mogą być zatem traktowane jako dodatkowe koszty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.d.i.p. tylko wówczas, jeżeli jest konieczność (potrzeba) zatrudnienia dodatkowej osoby do udzielenia informacji lub zapłacenia za nadgodziny pracownikowi wynikające z realizacji wskazanych we wniosku szczególnej formy informacji lub sposobu jej udostępnienia (por. wyrok NSA z 3 października 2024 r., sygn. akt III OSK 582/23).
Kosztem dodatkowym jest wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania podmiotu zobowiązanego związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 953/21).
W niniejszej sprawie organ informując skarżącą o powstaniu dodatkowych kosztów związanych z udostępnieniem informacji publicznej nie przywołał żadnych konkretów, natomiast wskazywanie na konieczność zakupu komputera i skanera w sytuacji gdy informacja żądana jest od starostwa brzmi mało poważnie. Niezależnie jednak od powyższego raz jeszcze stwierdzić należy, że nawet prawidłowe powiadomienie wnioskodawcy o wysokości opłaty nie zwalnia organu od rozpoznania sprawy tj. udostępnienia żądanej informacji lub wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia.
W tej sytuacji, bez wątpienia, organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z 7 listopada 2025 r. (oczywiście w zakresie dotyczącym wydatków starostwa).
Zajęcie powyższego stanowiska czyni oczywistym to, że sąd w niniejszym postępowaniu w żadnym stopniu nie przesądza tego czy tego czy żądana informacja powinna zostać udostępniona skarżącej zgodnie z wnioskiem, czy np. po anonimizacji pewnych danych, czy też powinna nastąpić odmowa jej udostępnienia poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
Dlatego też sąd, na podstawie art. 149 § 1 orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 7 listopada 2025 r. - w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych organowi.
W ocenie sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego lekceważenia wniosku strony skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy bowiem uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawczyni, gdyż stwierdzona bezczynność spowodowana była brakiem wiedzy organu, co do sposobu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Brak było więc podstaw, by zwłoce organu administracji w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej przypisać charakter rażący.
Te same okoliczności sąd wziął pod uwagę przy odmowie wymierzenia grzywny ( pkt III wyroku ).
O kosztach postępowania, obejmujących jedynie wpis od skargi sąd orzekł w pkt IV wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI