II SAB/Ol 17/25

II SAB/Ol 17/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust.1, art. 4 ust.1, art. 6 ust.1, art.13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Dnia 9 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie do rozpoznania wniosku strony skarżącej o udzielenie informacji publicznej z dnia 7 listopada 2024 r.- w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek Stowarzyszenia [...] o wymierzenie organowi grzywny; IV. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 07 listopada 2024r. Stowarzyszenie [...] (dalej: Stowarzyszenie, strona) wystąpiło do Komendy Wojewódzkiej Policji w Olsztynie (dalej: Organ) o udostępnienie informacji w zakresie: - ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w marcu 2023 r., - ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w październiku 2023 r., - ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w marcu 2024 r., - ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim w październiku 2024 r., - ilu policjantów pełniących służbę w Państwa garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim na dzień złożenia niniejszego wniosku. Pismem z 20 listopada 2024 r. Organ poinformował, iż nie udostępni stronie wnioskowanych informacji, albowiem nie dotyczą one informacji publicznej. W związku z wykonywaniem zadań wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 20a ust. 1 ustawy o Policji, wnioskowane informacje nie mogą być udzielone. Pismem z 21 stycznia 2025 r. Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Organu w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z 7 listopada 2024 r. Strona zarzuciła organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 Nr 78 poz. 483 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieudostępnienie Skarżącemu informacji o liczbie policjantów przebywających na zwolnieniach lekarskich, pomimo braku podstaw do odmowy jej udostępnienia, - art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 z dnia 06 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 902 ze zm.) - dalej jako u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieudostępnienie stronie informacji o liczbie policjantów przebywających na zwolnieniach lekarskich, pomimo braku podstaw do odmowy jej udostępnienia. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o: - zobowiązanie Organu do rozpoznania wniosku z dnia 07 listopada 2024r. o udzielenie informacji, - stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie Organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy o p.p.s.a., - zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, strona nie zgodziła się z Organem, że wnioskowana informacja o przebywaniu na zwolnieniach lekarskich nie stanowiła informacji publicznej. Jest to informacja o zasadach funkcjonowania podmiotu publicznego. Ma ona związek ze sprawowaniem funkcji publicznych przez osoby zatrudnione w Organie. Zwolnienie lekarskie wpływa nie tylko na wykonywanie obowiązków przez policjantów, ale również istotnie wpływa na funkcjonowanie danej jednostki. Dlatego wbrew stanowisku Organu, wnioskowana informacja jest informacją publiczną. Analogicznie, jak dostęp do informacji dotyczącej wykorzystania urlopu wypoczynkowego stanowi informację publiczną (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 18/14, Lex nr 1779632). Zdaniem strony, bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek udostępnienia wnioskowanych informacji wynika wprost z treści art. 6 ust. 1 pkt 3 lit 3 u.d.i.p. Organ naruszył więc w sposób oczywisty przysługujące stronie prawo do informacji. W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie, uznając że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Zasady i tryb udzielenia informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie, stosownych czynności, tj. albo udostępnienia informacji w drodze czynności materialno-technicznej, albo też wydania decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania. Wskazać trzeba, że niedopuszczalne jest wydanie decyzji odmownej, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu komentowanej ustawy. Jej przepisy nie znajdują bowiem wówczas zastosowania (por. wyroki NSA: z dnia 11 września 2012 r., I OSK 916/12, z dnia 14 kwietnia 2017 r., I OSK 872/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Jeżeli zatem wnioskodawca żąda informacji, które nie mają charakteru informacji publicznych, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu.
Niniejsza skarga dotyczy bezczynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie w rozpoznaniu wniosku skarżącego Stowarzyszenie [...] z dnia 7 listopada 2024 r.
Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, iż dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że Komendant Wojewódzki Policji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest ocena charakteru prawnego żądanej informacji, mianowicie, czy żądana we wniosku z dnia 7 listopada 2024 r. informacja stanowi informację publiczną.
Wyjaśnienia wymaga, że informacją publiczną zgodnie z art. 1 ust.1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Nie oznacza to jednak, że ustawa o dostępie do informacji publicznej umożliwia każdemu podmiotowi dostęp do każdej informacji i każdego dokumentu niezależnie od tego, jakim celom informacja bądź dokument służy. Podkreślenia wymaga, iż kryteria określające, że żądana informacja ma charakter publiczny zawarto w art. 6 u.d.i.p., statuującym rodzaje informacji, które dotyczą spraw publicznych. Przepis ten jest rozwinięciem art. 1 u.d.i.p. łączącego pojęcie "informacja publiczna" z pojęciem "sprawa publiczna", a zatem przedmiotem informacji musi być sprawa publiczna związana z funkcjonowaniem Państwa (por. wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., I OSK 2419/17, CBOSA). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie służy do występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji, bowiem zakres przedmiotowy w/w ustawy obejmuje dostęp tylko do informacji publicznej, nie jest to natomiast publiczny dostęp do wszelkich informacji (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 września 2020 r., II SAB/Wa 260/20, CBOSA).
Należy wskazać, że udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i d u.d.i.p.). Zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p. informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym m.in. o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych.
W świetle przywołanych regulacji prawnych wniosek strony skarżącej o udostępnienie ogólnych informacji w zakresie tego ilu policjantów pełniących służbę w garnizonie przebywało na zwolnieniu lekarskim we wskazanym okresie – dotyczy informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji z 6 kwietnia 1990 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 145 – t.j.) jest ona umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ze służbą publiczną w formacjach mundurowych łączą się nie tylko przywileje, ale i pewne ograniczenia wolności osobistej oraz zwiększone obowiązki. Należy mieć na również uwadze, że publiczny wymiar Policji powoduje, iż w istotnym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji i innych służb mundurowych muszą być tak wysokie, aby umacniały podstawy ich autorytetu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 274/17).
W tym kontekście zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, że absencja funkcjonariuszy Policji spowodowana korzystaniem ze zwolnień lekarskich wymaga podejmowania przez organ stałych działań organizacyjnych (wyznaczenie zastępstw, zapewnienie dni wolnych za pełnioną przez pozostałych funkcjonariuszy służby w ponadnormatywnym wymiarze itp.), może zatem dezorganizować pracę jednostki i uniemożliwiać wywiązywanie się z ustawowych obowiązków (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 2 października 2018 r., sygn. akt I OSK 716/17; z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 2557/16; z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2515/16; z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt IOSK 3196/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 18/17). Powyższa sytuacja rzutuje więc ujemnie na ważny interes służby, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów jednostki.
Wskazać należy, że wniosek Stowarzyszenia [...] o udzielenie informacji publicznej z dnia 07 listopada 2024 r. ma charakter bardzo ogólny. Nie dotyczy konkretnych funkcjonariuszy Policji oznaczonych z imienia i nazwiska. We wniosku z 07 listopada 2024 r. nie ma też pytania o konkretną jednostkę chorobową, czy przyczynę wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wnioskodawca nie pyta więc o dane wrażliwe funkcjonariuszy Policji które podlegałyby ochronie na zasadach określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych RODO). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypowiedziano trafny pogląd, iż obywatele mają prawo wiedzieć, czy i w których dniach dany funkcjonariusz publiczny przebywał w pracy oraz w jakich dniach i z jakiego powodu (urlop, w tym jego rodzaj, zwolnienie lekarskie itp.) był w niej nieobecny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 19 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 18/14).
Informacja o ogólnej liczbie funkcjonariuszy Policji przebywających na zwolnieniach lekarskich w żaden sposób nie ujawnia stanu zdrowia tych funkcjonariuszy czy danych placówki, w ramach której odbywa się proces leczenia. Nadto nie sposób nie dostrzec faktu, że funkcjonariusze publiczni za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy otrzymują wynagrodzenie finansowe ze środków publicznych, a gospodarka tymi środkami jest jawna. Dane te mieszczą się bowiem w pojęciu zasad funkcjonowania organów władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.) oraz ciężarów publicznych ponoszonych na utrzymanie aparatu administracyjnego Państwa (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. h u.o.i.p.).
W związku z powyższym w ocenie Sądu wnioskowane przez skarżącego we wniosku z dnia 07 listopada 2024 r. informacje stanowią informację publiczną. Tym samym zdaniem Sądu działanie organu, który odmówił udzielenia informacji w zakresie wskazanym we wniosku z tego względu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, było nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o dostępnie do informacji publicznej organ powinien był albo udostępnić wnioskowane dokumenty albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia a skoro tego nie uczynił to zachodzą podstawy do uznania, że dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 07 listopada 2024 r. dlatego też, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.
Jednocześnie na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Zaniechanie organu wynikało z błędnego przekonania, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Sąd wziął pod uwagę, że organ nie zignorował wniosku skarżącego i odpowiedział na wniosek, jednak jego argumentacja okazała się wadliwa.
Odstępując z kolei w pkt III sentencji wyroku od przewidzianej przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwości wymierzenia grzywny Sąd stwierdził, że regulacja ta stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 642/15). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 – t.j.).