II SAB/Ol 162/25

II SAB/Ol 162/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Osipuk
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 13 ust. 1, 2, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1, art. 161 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi I. D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. orzeka o nieprzyznaniu od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz I. D. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 12 listopada 2025 r. I.D. (dalej jako: skarżąca lub strona) złożyła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej jako: PINB lub organ) w udzieleniu informacji publicznej.
W treści skargi strona podniosła, że 6.04.2025 r. wystąpiła do PINB ze zgłoszeniem nieprawidłowości w nieruchomości znajdującej się na terenie cmentarza komunalnego przy ul. [...] w O., oznaczonej jako działka nr [...] (obręb [...]), zabudowanej budynkiem kaplicy cmentarnej, będącego w zarządzie Gminy O., w związku z podejrzeniem naruszenia przepisów Prawa budowlanego. W piśmie wniosła o podjęcie odpowiednich działań kontrolnych oraz poinformowanie jej o wyniku postępowania.
PINB pismem z 26.06.2025 r. zawiadomił skarżącą, że sprawdzi zgłoszone nieprawidłowości, lecz z uwagi na brak przymiotu strony nie będzie informował skarżącej o wynikach takiego sprawdzenia. Skarżąca pismem z 11.07.2025 r. ponowiła swoje zastrzeżenia oraz w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej zapytała jakie działania PINB w O. podjął w tej sprawie (jakie są wyniki tej weryfikacji). Na pismo z 11.07.2025 r. organ nie udzielił odpowiedzi.
Następnie pismem z 8.07.2025 r. skarżąca złożyła skargę na działanie PINB do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie. W odpowiedzi pismem z 8.08.2025 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał skargę za zasadną, z uwagi na brak przeprowadzenia przez PINB czynności kontrolnych budynku kaplicy cmentarnej oraz brak udzielenia stronie zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi.
Pismem z 7.08.2025 r. PINB poinformował skarżącą, że wezwał osobę odpowiedzialną za zarządzanie obiektem budowlanym do przedstawienia książki obiektu budowlanego oraz do przedstawienia aktualnych protokołów z kontroli okresowych. Organ wyjaśnił, że sprawdzenie zgłoszonych nieprawidłowości nastąpi po uzyskaniu ww. informacji.
Następnie 15 września 2025 r. skarżąca złożyła ponaglenie do PINB ponawiając prośbę o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:
- jakie działania podjął PINB w sprawie ze zgłoszenia z 6.04.2025 r. dotyczącego nieprawidłowości w nieruchomości znajdującej się na terenie cmentarza komunalnego przy ul. [...] w O., zabudowanej budynkiem kaplicy cmentarnej, będącej w zarządzie Gminy O.,
- jeżeli dokonano sprawdzenia zgłoszonych nieprawidłowości – jakie są wyniki tej weryfikacji,
- przesłanie kopii książki obiektu budowlanego oraz kopii wszystkich protokołów z kontroli okresowych przedmiotowego obiektu za okres użytkowania go przez Gminę O., tj. od 1 lipca 2017 r.
Na pismo skarżącej z 15.09.2025r. organ nie udzielił odpowiedzi.
Skarżąca wskazała, że złożony wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej dotyczy wyników kontroli zgłoszonych nieprawidłowości w zarządzaniu nieruchomością znajdującej się w zarządzie Gminy O., a więc dotyczy działalności jednostki samorządu terytorialnego, zatem informacjom, o których udostępnienie wystąpiła, nie można odmówić waloru informacji publicznej. Wniosek skarżącej z punktu widzenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest w pełni zasadny.
Pomimo upływu określonego w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej terminu, zobowiązującego organ do udostępnienia informacji publicznej w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, PINB nie udzielił skarżącej wnioskowanej informacji. Skarżąca nie otrzymała również żadnej informacji od organu, która wskazywałaby na powody opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie wnioskowanej informacji. Skoro zatem organ nie podjął żadnych działań w przedmiocie rozpoznania wniosku, tj. skarżącej nie została udostępniona wnioskowana informacja, jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, oczywiste jest, że organ dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i dopuścił się bezczynności w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w ramach rozpatrywania skarg organ poinformował skarżącą, że skarżąca nie posiada przymiotu strony dlatego nie będzie informowana o wynikach sprawdzenia.
Strona złożyła 5.08.2025r skargę do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego uznał skargę za zasadną, mimo udzielenia odpowiedzi skarżącej.
W ramach swoich kompetencji organ po ustaleniu, kto odpowiada za budynek kaplicy cmentarnej zlokalizowanej na terenie cmentarza komunalnego, wezwał przedstawiciela i ustalił, że budynek jest wyłączony z użytkowania.
Pismem z 13.11.2025 r. organ udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek wyjaśniając, że kaplica cmentarna jest wyłączona z użytkowania do czasu przeprowadzenia jej remontu. Poinformował również skarżącą, że nie jest w posiadaniu książki obiektu budowlanego oraz protokołów z kontroli okresowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
W świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.), nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja stanowi informację publiczną, bowiem dotyczy funkcjonowania organu władzy publicznej.
Wobec tego, że przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on – zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. – udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.
Skarżąca złożyła w istocie dwa wnioski dotyczące działań jakie podjął PINB w sprawie zgłoszenia dotyczącego nieprawidłowości na nieruchomości znajdującej się na terenie cmentarza. Na pierwszy wniosek z 11 lipca 2025 r. (data wpływu do organu 16 lipca 2025 r.) skarżąca otrzymała odpowiedź udzieloną pismem z 7 sierpnia 2025 r. (wysłanym 8 sierpnia 2025 r.). Organ udzielił więc żądanej informacji, choć zrobił to po terminie. Jak wskazano bowiem wyżej organ winien udzielić odpowiedzi w terminie 14 dni, a więc do 30 lipca 2025 r. Kolejny wniosek w którym skarżąca ponowiła żądanie dotyczące działań organu wpłynął do PINB 18 września 2025 r. (wniosek z 15 września 2025 r.). Organ na ten wniosek udzielił odpowiedzi dopiero pismem z 13 listopada 2025 r. nadanym dzień później, a więc już po wpływie skargi do organu (wpływ skargi – 12 listopada 2025 r.). Tym samym skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże ostatecznie organ rozpoznał wniosek skarżącej – co prawda po wniesieniu skargi, ale jeszcze przed rozpoznaniem sprawy przez sąd.
W sytuacji zaś ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA).
Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzec o umorzeniu postępowania w zakresie bezczynności organu (pkt I. wyroku).
Wyjaśnić jednocześnie należy skarżącej, że w niniejszym postępowaniu sąd nie bada prawidłowości działań podjętych przez organ w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane.
Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II. wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" – takie stanowisko, akceptowane w pełni przez sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ był przekonany, że informując skarżącą, że nie posiada przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy – Prawo budowlane nie musiał podejmować dalszych działań informacyjnych. Następnie organ wprawdzie z opóźnieniem, ale ostatecznie rozpoznał wniosek skarżącej. Sąd nie dopatrzył się też w działaniach organu żadnej umyślności, czy też chęci utrudnienia skarżącej uzyskania informacji publicznej, w sposób pozaprawny.
W niniejszej sprawie sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z tych powodów sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej (pkt III. wyroku).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną z tego tytułu kwotę składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 100 zł (pkt IV. wyroku).