II SAB/OL 154/23

II SAB/Ol 154/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S.P. na bezczynność Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) nie przyznaje skarżącej od organu sumy pieniężnej; 4) zasądza od Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 30 września 2023 r. ( wysłanym 11 października ) S.P. (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się do Marszałka Województwa Warmińsko – Mazurskiego o udzielenie na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji dotyczącej ogłoszonego w 2010 r. konkursu [...] w zakresie:
- wynagrodzenia jakie otrzymała I.Z. za realizację załącznika merytorycznego do konkursu architektonicznego w 2010 r.;
- udostępnienia treści umowy zawartej przez Urząd z I.Z. na ww. załącznik oraz wskazanie okresu w jakim załącznik ten miał być opracowany;
- udzielenia informacji co do wszelkich innych umów zawartych przez Urząd z I.Z. od 2010 r. do dnia dzisiejszego, ze wskazaniem ich przedmiotu i tego czego one dotyczyły.
W dniu 23 listopada 2023 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego (dalej jako: "Marszałek", "organ") zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust.1, art. 3 ust.1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.").
Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o:
- zobowiązanie Marszałka do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 14 dni;
- stwierdzenie, że bezczynność Marszałka nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
-zasądzenie od Marszałka na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł.
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie tylko nie udzielił wnioskowanej informacji, ale również nie poinformował o powodach opóźnienia i terminie w jakim informacja zostanie udzielona. Dlatego też Marszałek dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że nieudzielenie informacji wynikało z niemożliwości odnalezienia i potwierdzenia wpływu wniosku do urzędu oraz z nieumyślnego i omyłkowego zakwalifikowania pisma jako załatwione. Marszałek udzielił przedmiotowej informacji pismem z 11 grudnia 2023 r. w zakresie jakim organ nią dysponował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.")., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W doktrynie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29).
Z powyższego wynika, że żądana przez skarżącą informacja dotycząca wydatkowania środków pieniężnych przez Województwo Warmińsko-Mazurskie, jest informacją publiczną. Nie może też budzić najmniejszych wątpliwości, że w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Marszałek jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Ponieważ obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione (zarówno w odniesieniu do przesłanki przedmiotowej, jak i podmiotowej), organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć przewidziane prawem działania w celu jego załatwienia.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Wskazać należy, że art. 13 ust. 2 u.d.i.p. posługuje się otwartą formułą "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie", co pozwala na zindywidualizowanie zastosowania tej regulacji do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 4/20, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Dopuszczalne jest zatem wydłużenie 14-dniowego terminu w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej, przy czym organ jest zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy, przed upływem tych 14 dni, o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji. Jednocześnie przepisy u.d.i.p. nie wskazują, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne, należy jednak uznać, że muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie żądanie udzielenia informacji publicznej zgłoszone zostało organowi 13 października 2023 r., bo wówczas wpłynął wniosek do urzędu, termin odniesienia się do wniosku minął zatem 27 października 2023 r. W ustawowym terminie 14 dni organ nie udzielił skarżącej żądanej informacji, ani nie podjął żadnych innych działań, w związku z tym skarga na dzień jej wniesienia (data stempla pocztowego – 28 listopada 2023 r.) była zasadna.
Bezczynność organu ustała jednak przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, ponieważ pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. została skarżącej udzielona odpowiedź. W piśmie z tego dnia organ udzielił skarżącej odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej rozpoznał wniosek (udostępnił żądaną informację), chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA).
W takich przypadkach sąd umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt 1) wyroku.
W aktualnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Podjęcie przez organ stosownego działania, po wniesieniu skargi, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W ocenie Sądu przedstawiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2) wyroku. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyroki WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, CBOSA).
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdzie brak udzielenia informacji publicznej w ustawowym terminie wynikał z omyłkowego zakwalifikowania wniosku jako załatwionego i nie przekazania go do odpowiedniej komórki organizacyjnej. Był to bez wątpienia błąd organu, jednak nie miał on cech rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza że odpowiedź na wniosek została udzielona kilka dni po wpłynięciu skargi.
Oddalając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w pkt 3) wyroku Sąd wziął pod uwagę, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny i zależne jest od uznania sądu. Ustalenie, że organ pozostaje w bezczynności nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. O ile bowiem grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym, mającym zdyscyplinować organ, to suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie skarżącej od organu określonej sumy pieniężnej stanowić ma nie tyle sankcję za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu. Tymczasem skarżąca nie wykazała żadnych ujemnych dla niej konsekwencji wynikających z bezczynności organu.
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł., wynagrodzenie pełnomocnika i oraz opłatę skarbową ( 480 zł i 17 zł ) Sąd orzekł w pkt 4) wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.