II SAB/Ol 149/24

II SAB/Ol 149/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Strumiłło
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Dnia 3 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (spr.) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2025 roku sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Prezesa Sądu [...] w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
W piśmie z 18 października 2024 r. (data wpływu do Sądu [...] 19 października 2024 r.) J. P. (dalej jako: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") wystąpił do Prezesa Sądu [...] o udzielenie następujących informacji publicznych:
1. Czy, a jeśli tak to jakie czynności naprawcze podjął sędzia Sądu [...] prowadząc postępowanie o sygn. akt SR [...], z którego wynika, że wszyscy sędziowie Sądu Rejonowego w [...] nie zadbali z urzędu, w sprawie karnej dotyczącej działalności byłego Prezesa Sądu [...], aby doręczyć wnioskodawcy postanowienia o umorzeniu postępowania?
2. Czy państwo polskie zapewnia sędziom Sądu [...] tak niskie uposażenie, że mąż sędzi Sądu [...], były Prezes Sądu [...], aby zapewnić żonie będącej sędzią Sądu [...] utrzymanie zmuszony był inicjować postępowanie [...] i posługiwać się wobec emerytów pokątnymi pomiarami własnej matki, podrabianymi dokumentami i orzeczeniami, które praktyka Sądu Rejonowego w [...] utrzymywała przez przeszło 3 dekady jako nieprawomocne?
3. Czy posługiwanie się przez członków najbliższej rodzinny sędziego Sądu [...] podrabianymi dokumentami w toku przewodu sądowego, aby pozyskać środki utrzymania jest stałą czy incydentalną praktyką sprawowania i wymierzania sprawiedliwości?
4. Czy którykolwiek z sędziów Sądu [...] zgłaszał Ministrowi Sprawiedliwości, że otrzymywane i finansowane przez podatników uposażenie sędziowskie jest za małe, żeby utrzymać sędziego i członków jego rodziny powodując zagrożenie niezawisłości?
W odpowiedzi z 25 października 2024 r. na ww. pismo Prezes Sądu [...] (dalej jako: "organ", "Prezes Sądu [...]") poinformował stronę, że ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako: "u.d.i.p., nie ma zastosowania do złożonego wniosku. Wyjaśnił, że zawarte w nim pytania reprezentują pogląd wnioskodawcy dotyczący postępowania sądowego, a dążenie do uzyskania opinii Prezesa sądu nie mającej cech informacji publicznej nie stanowi wniosku o udzielenie informacji publicznej w rozumieniu ww. ustawy. Organ wskazał, że powyższe stanowisko ma swoje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na bezczynność Prezesa Sądu [...] w udostępnieniu informacji publicznej strona wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do zapłaty na rzecz skarżącego kwotę 40.000,00 zł, z uwagi na rażący charakter naruszenia prawa.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stosownie do art. 22 §1 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) wniosek został skierowany do właściwego organu, zaś z treści art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że w sytuacji odmowy udzielenia informacji publicznej obowiązkiem organu było wydanie pisma noszącego cechy decyzji. Skarżący zaznaczył, że jako obywatel polskiego państwa ma prawo wiedzieć, jak na patologię wymiaru sprawiedliwości będącą udziałem rodziny sędziego Sądu [...] reaguje Prezes tego sądu i inni sędziowie. Strona podniosła, że u.d.i.p. miała zbliżać skarżącego do kontroli społecznej umożliwiającej zbadanie procesu reakcji organu sądu na pokątne praktyki rodziny sędzi Sądu [...] i prowincjonalną arbitralność innych sędziów. Informacje te były niezbędne, aby umożliwić mu korzystanie ze swobody otrzymywania i przekazywania informacji i idei, czyli zweryfikowania u źródła kondycji moralnej sędziów Sądu [...] i ich reakcji na przejawy patologii sądowej. Skarżący zauważył, że kwestia dostępu i gromadzenia powyższych informacji stanowiła istotny etap przygotowawczy do debaty publicznej o poziomie moralnym sędziów orzekających w okręgu [...], o czym on i społeczeństwo mają prawo wiedzieć. Funkcja tworzenia różnorodnych platform debaty publicznej nie ogranicza się, jak chciałby tego organ do prasy, ale może być sprawowana także przez każdą osobę fizyczną, będącą ogniwem społeczeństwa obywatelskiego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wniósł o odrzucenie skargi w całości jako niedopuszczalnej, gdyż żądana informacja nie mieści się w katalogu u.d.i.p., ewentualnie z ostrożności procesowej o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.
Organ podniósł, że wnioskowane przez skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej, bowiem dotyczą one sfery wynikającej z poglądu skarżącego na podejmowane przez sąd czynności procesowe oraz na sposób rozstrzygnięć postępowań sądowych z jego udziałem lub z udziałem członków jego rodziny. Pytania zawarte we wniosku skierowanym do Prezesa Sądu [...] dążą do uzyskania jego opinii w powyższych kwestiach, nadto odnoszą się do działalności sądów w dziedzinie, w której sędziowie są niezawiśli, a kontrola i ocena czynności podejmowanych przez sąd prowadzący daną sprawę pod kątem ich zgodności z przepisami prawa należy do sądu II instancji, a nie prezesa danego sądu. Prezes Sądu [...] zauważył, że jeśli wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą.
Uzasadniając wniosek ewentualny organ powołał się na brak jednolitego stanowiska w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie sposobu zakończenia postępowania w sytuacji, w której skarga na bezczynność okazała się bezzasadna z tego powodu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. W takiej sytuacji część składów orzekających przyjmuje, że skarga jest niedopuszczalna i ją odrzuca, pozostała część natomiast zakłada, że sąd administracyjny powinien wypowiedzieć się merytorycznie i oddala skargę.
Replikując do odpowiedzi na skargę w piśmie z 23 stycznia 2025 r. skarżący podniósł, że wnioskowanej informacji publicznej były okoliczności faktyczne, czy organ podjął czynności naprawcze wobec podnoszonych faktów. W ocenie strony są to informacje publiczne z punktu widzenia debaty publicznej, zaś niezawisłość, na którą powołuje się organ jest zastrzeżona w interesie obywateli a nie sędziów.
Nadto strona wniosła o wyznaczenie przez Naczelny Sad Administracyjny innego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do rozpoznania sprawy, z uwagi na orzekanie w sprawie o sygn. akt [...] mającej związek z faktami objętymi skargą przez wieloletniego sędziego WSA w Olsztynie [...].
Postanowieniem z 28 marca 2025 r., sygn. akt III OW 16/25 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku do rozpoznania ww. wniosku. Sąd ten prawomocnym postanowieniem z 28 marca 2025 r., sygn. akt III SO/Gd 7/25 oddalił wniosek o wyłączenie wymienionych w sentencji (wszystkich) sędziów WSA w Olsztynie oraz asesora WSA w Olsztynie od rozpoznania niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
W pierwszej kolejności, wobec wniosku organu o odrzucenie skargi, sąd wyjaśnia, że wniesioną w niniejszej sprawie skargę uznał za dopuszczalną i podlegającą merytorycznemu rozpoznaniu.
Przepis art. 1 §1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 §2 pkt 1 - 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
Właściwość w powyższym zakresie dotyczy niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Jeśli zarzucana bezczynność dotyczy problematyki informacji publicznej, to zastosowanie znajduje ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Nadto zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Jeśli natomiast żądana informacja nie jest informacją publiczną, to nie ma podstaw do wydawania decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Co więcej przedmiotowa ustawa nie ma wówczas zastosowania w ogóle, zaś wnioskodawcę należy poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1153/03, wyrok NSA z 25 marca 2001, sygn. akt II SA 4059/02, wyrok NSA z 19 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 3301/02, wyrok NSA z 20 maja 2016 r., sygn. I OSK 3238/14).
Stan bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oznacza zatem sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów podmiot zobowiązany nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. (np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych) albo umorzenia postępowania bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji lub objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy.
Co istotne u.d.i.p. reguluje zarówno jej zakres podmiotowy (tj. kto jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej), jak i przedmiotowy (tj. co mieści się pod pojęciem tego rodzaju informacji) i inne kwestie związane z jej udostępnieniem. Dopiero spełnienie zakresu podmiotowego i przedmiotowego tego aktu umożliwia ewentualne uznanie, że zarzut bezczynności jest zasadny.
W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że wniosek o informację publiczną został skierowany do podmiotu, który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest co do zasady zobowiązany do udzielenia żądanej informacji publicznej (Prezesa Sądu [...]) w zakresie, w jakim jest on jej dysponentem. Przedłożony wniosek dotyczył informacji związanej z postępowaniami sądowymi inicjowanymi przez skarżącego lub z udziałem członków jego rodziny, zawierał pytania, które w swojej treści wyrażały osobisty stosunek wnioskodawcy do osoby byłego Prezesa Sądu Rejonowego w [...]. Odmawiając udzielenia informacji w piśmie z 25 października 2024 r. organ wskazał, że żądana we wniosku informacja nie posiada cech informacji publicznej, w związku z czym przepisy u.d.i.p. nie mają zastosowania w sprawie.
Prawidłowość stanowiska organu w tym zakresie nie budzi wątpliwości sądu.
Resumując, poza sporem pozostaje w sprawie, że Prezes Sądu [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), dlatego spełniony jest zakres podmiotowy u.d.i.p. Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia o prawidłowości rozpoznania wniosku strony jest natomiast właściwe zakwalifikowanie żądanych przez stronę danych, tj. określenie, czy stanowią one informację publiczną czy też nie.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., z którego wynika, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowanie znajduje się w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który konkretyzuje przedmiot informacji publicznej w sposób przykładowy, nie tworząc zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji. Na podstawie tych przepisów (uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji publicznej zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z 14 października 2021 r., sygn. akt II OSK 6367/21). Istotna jest także treść art. 4 ust. 3 u.d.i.p., w świetle którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Oznacza to, że wnioskowana informacja musi mieć wymiar materialny, a zatem odnosić się do sfery istniejących już na dzień występowania o nią faktów. Nie może zatem podlegać uwzględnieniu wniosek dotyczący takich danych, które dopiero musiałyby zostać wytworzone na potrzeby jego realizacji. Dlatego też sądy administracyjne wypracowały stanowisko, że nie stanowi informacji publicznej polemika z zapadłym w danej sprawie rozstrzygnięciem czy też dokonanie wykładni prawa. Tego rodzaju żądanie zmierza bowiem do uzyskania oceny prawnej jakiejś okoliczności czy zdarzenia, a nie obiektywnie istniejącego faktu, który istniałby w momencie udzielania informacji. Udzielanie informacji publicznej nie może polegać na konkretyzowaniu normy generalnej lub abstrakcyjnej, ocenie zastosowania normy, ustalaniu istnienia stosunku prawnego czy jego treści. Przedmiotem regulacji zawartej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. są dane obiektywne, fakty, wydarzenia czy wiadomości (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2149/16, z 14 kwietni 2017 r., sygn. akt I OSK 872/15, wyrok WSA w Krakowie z 26 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 338/19).
Skoro ustawowe pojęcie sprawy publicznej rozumiane jako sprawa wspólnoty publicznej i wyznaczające ustawowy zakres prawa do informacji publicznej nie może być wykładane w sposób prowadzący do rozszerzenia konstytucyjnych granic tego prawa, to należy przyjąć, że sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć ponadto uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji (por. l. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, t. 4; por. wyrok NSA z 14 września 2010 r., sygn. l OSK 1035/10). Wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą (a tak było w tej sprawie), nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej" (por. wyrok NSA z 11 marca 2015 r., sygn. akt l OSK 918/14). U.d.i.p. nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie. Sprawami publicznymi nie będą zatem konkretne i indywidualne sprawy określonej osoby lub podmiotu (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. l OSK 1359/18). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach.
Uwzględniając dotychczasowe rozważania, sąd ocenił, że informacja, o jaką zwrócił się skarżący w rozpoznawanej sprawie nie ma charakteru informacji publicznej. Treść wniosku skarżącego odnosi się bowiem do informacji, które dotyczą indywidualnych spraw osoby składającej przedmiotowy wniosek (postępowań sądowych z jego udziałem lub z udziałem członków jego rodziny), nie zaś do istotnej kontroli społeczeństwa nad organami władzy publicznej. Żądane we wniosku dane nie dotyczą "sprawy publicznej", a zatem nie dotyczą sprawy, którą cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu. Wniosek ten wyraża stanowisko strony w przedmiocie czynności podejmowanych w sprawach prowadzonych przez sądy okręgu [...], zawiera pytania, które w swojej treści wyrażają "osobisty negatywny stosunek" wnioskodawcy do osoby byłego Prezesa Sądu Rejonowego w [...]. Kontynuację takiej treści wniosku stanowi skarga oraz pismo procesowe strony z 23 stycznia 2025 r.
Wobec tego zasadne jest stanowisko organu, że u.d.i.p. nie będzie miała zastosowania w sprawie, a wydanie decyzji jest zbędne, wręcz niedopuszczalne. Skoro bowiem wnioskodawca zażądał udzielenia informacji, która nie stanowi informacji publicznej, to adresat takiego wniosku nie był zobligowany do jego uwzględnienia przez podanie żądanych informacji czy wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji (co możliwe jest tylko, gdy wnioskowane dane mają status informacji publicznej), lecz spoczywał na nim obowiązek zawiadomienia wnioskującego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą.
Nadto warto wyjaśnić, że "niezawisłość sędziowska" obejmuje swym zakresem bezstronność, ale także odnosi się do braku jakiegokolwiek podporządkowania sędziego w procesie sprawowania urzędu czynnikom administracyjnym, politycznym, ale także poglądom opinii społecznej. Sędzia jest podporządkowany jedynie Konstytucji RP oraz ustawom. Zatem rację ma organ twierdząc, że badanie zasadności czynności podejmowanych przez sąd związanych ze sposobem rozstrzygnięcia sprawy, jak również ocena wydanych orzeczeń, nie może wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli. Powyższe zaś stanowiło również przedmiot żądanych we wniosku informacji. Kontrola prawidłowości orzeczeń sądowych może nastąpić wyłącznie z zachowaniem toku instancji, a więc na skutek przewidzianych prawem środków odwoławczych wnoszonych przez stronę (zażalenie, apelacja). Nadzór nad działalnością orzeczniczą sądów sprawują sądy wyższej instancji i Sąd Najwyższy.
Mając to na względzie, sąd nie stwierdził podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności względem wniosku strony z 18 października 2025 r. (data wpływu do organu w dniu 22 października 2025 r.). Nie miał on bowiem obowiązku udostępnienia żądanych w nim danych, o czym prawidłowo i niezwłocznie powiadomił wnioskodawcę w piśmie z 25 października 2024 r.
Wobec powyższego sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
W niniejszej sprawie sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).