II SAB/OL 139/25

II SAB/Ol 139/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.119 pkt 4, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1-2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 37
art.156 par.1, par.5 i par.5a
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "M." w B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w P. w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 września 2025 r. Stowarzyszenie M. z siedzibą w B. (dalej jako: Stowarzyszenie, wnioskodawca lub strona skarżąca), powołując się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.), wystąpiło do Prokuratora Rejonowego w P. (dalej jako: Prokurator lub organ) z wnioskiem o udostępnienie kopii orzeczenia kończącego postępowanie przygotowawcze o podanej sygnaturze sprawy w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k., prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w P., dotyczącą niedopełnienia obowiązku przez radnego Rady Miejskiej w B. poprzez niewyłączenie się z głosowania nad uchwałą nr (...) w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentów obrębów B.
W odpowiedzi, pismem z 30 września 2025 r., Prokurator poinformował, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazano, że przepisy art. 156 § 1, 5 i 5b Kodeksu postępowania karnego stosuje się do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania przygotowawczego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są to przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a zatem nie ma do nich zastosowania regulacja zawarta w u.d.i.p. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają udostępnieniu wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Podano, że powołana regulacja będzie miała zastosowanie niezależnie od tego, czy wnioskodawca domaga się wglądu w całość akt, dostępu do poszczególnych dokumentów znajdujących się aktach, czy też udostępnienia informacji o treści znajdujących się tam dokumentów, a także niezależnie od tego, czy konkretna informacja ma charakter publiczny czy prywatny. Wskazano, że przeciwne założenie prowadziłoby w rzeczywistości do obejścia powołanych przepisów umożliwiając ich udostępnianie poza rygorami określonymi w art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Podkreślono, że powołany tryb udostępniania informacji podlegał nowelizacji i od 22 czerwca 2021 r. znajduje on zastosowanie także w przypadku akt zakończonego postępowania przygotowawczego, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Wyjaśniono, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który powołał się wnioskodawca, dotyczył odmiennego stanu prawnego, tj. sprzed wejścia w życie art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego, kiedy istniały uzasadnione wątpliwości, czy przewidziany w art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego tryb może mieć zastosowanie do akt zakończonych już postępowań przygotowawczych.
W dniu 7 października 2025 r. Stowarzyszenie ponownie wystąpiło o udzielenie żądanej informacji, zaś pismem z 8 października 2025 r. organ ponownie poinformował, że rodzaj wnioskowanej informacji nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
W dniu 21 października 2025 r. (daty wpływu skargi do organu) Stowarzyszenie złożyło skargę na bezczynność Prokuratora polegającą na odmowie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 u.d.i.p., polegającą na błędnym przyjęciu, że zakres żądanych danych nie mieści się w zakresie pojęciowym "informacji publicznej" w rozumieniu cytowanej ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku przeciwnego. W związku z tym strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Prokuratura do rozstrzygnięcia wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej poprzez udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w wyznaczonym przez Sąd terminie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że błędnym jest uznanie jakoby udostępnienie przez Prokuratora akt sprawy karnej bądź ich części nie stanowiło informacji publicznej. Powołując się na wyrok NSA z 13 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OSK 440/10) wskazano, że akta zakończonego postępowania przygotowawczego spełniają w rozumieniu u.d.i.p., stanowiąc informację o działalności organy publicznego, jakim bez wątpienia jest prokuratura. Oznacza to, że na mocy art. 4 ust. 3 u.d.i.p. zobowiązana jest ona do udostępnienia informacji, będących w jej posiadaniu. Zatem zdaniem NSA akta umorzonego postępowania karnego są informacją publiczną i podlegają udostępnieniu nie na zasadach art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, ale na podstawie przepisów u.d.i.p. Nie ma przy tym znaczenia, czy informacją publiczną są akta postępowania, czy dokumenty i informacje zawarte w tych aktach. Ponadto wskazano, że prawo dostępu do akt przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. Jednakże dostęp do akt zakończonego postępowania przygotowawczego podlega odmiennym reżimom prawnym w zależności od podmiotu chcącego ten dostęp uzyskać, gdyż w stosunku do stron i ich przedstawicieli zastosowanie ma art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, natomiast do innych osób przepisy u.d.i.p. W związku z tym, w ocenie strony skarżącej, bezczynność organu jest nieuzasadniona, a wniosek o zobowiązanie do udostępnienia informacji w wyznaczonym przez Sąd terminie w pełni zasadny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w odpowiedzi na wniosek. Dodatkowo podniesiono, że tezy wyroków sadów administracyjnych, na które powołuje się strona skarżąca są już nieaktualne, bowiem dotyczą stanu prawnego sprzed wejścia w życie art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego. Natomiast w świetle aktualnego orzecznictwa, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5b Kodeksu postępowania karnego stosuje się do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania przygotowawczego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Podkreślono ponadto, że stronie skarżącej zostały bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, udzielone odpowiedzi w formie zwykłego pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że w piśmiennictwie oraz judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
W niniejszej sprawie strona skarżąca domagała się udostępnienia przez Prokuratora - w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej - kopii orzeczenia kończącego postępowanie przygotowawcze.
Należy zatem zauważyć, że w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w u.d.i.p. Jednakże zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zatem w sytuacji, w której inna ustawa reguluje zasady dostępu do informacji publicznej, stosowanie przepisów u.d.i.p. jest wyłączone. W takim przypadku podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w u.d.i.p. W odniesieniu do informacji dotyczących postępowania przygotowawczego, które niewątpliwie mają walor informacji publicznej, zasady dostępu regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego. W wyroku NSA z 18 stycznia 2023 r. (sygn. akt III OSK 6466/21), odwołując się do uchwały składu 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 7/13) wskazano, że "całość wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego w ww. uchwale prowadzi do kilku niewątpliwych wniosków. Po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m. in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 K.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, powyżej wskazane przepisy K.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów tejże ustawy do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej". Takie stanowisko jest obecnie prezentowane dość jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 21 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2305/22; z 29 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1170/22; z 23 października 2024 r. sygn. akt III OSK 1342/24; z 14 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 1866/23; z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2806/24). W orzeczeniach tych wskazuje się ponadto, że przyjęcie, że strona postępowania przygotowawczego, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Należy zatem stwierdzić, że przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów Kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania dokumentów, czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. W związku z tym dokumenty zgromadzone w aktach postępowania przygotowawczego podlegają udostępnieniu wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, o czym strona skarżąca została poinformowana w pismach organu z 30 września 2025 r. oraz z 8 października 2025 r.
Stronie skarżącej należy jedynie wyjaśnić, że wprawdzie wyrokiem tut. Sądu z 3 kwietnia 2025 r. (sygn. akt II SAB/Ol 28/25) została uwzględniona skarga Stowarzyszenia w analogicznej sprawie, ale skład orzekający w niniejszej sprawie nie jest tym wyrokiem związany, a ponadto nie podziela poglądu w nim wyrażonego. Wskazać również należy, że w swojej skardze strona skarżąca powołała się na wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych, kiedy to w orzecznictwie pojawiały się rozbieżności co do kwestii dostępu do informacji publicznej zawartej w aktach postępowania przygotowawczego. Jednakże, jak wskazano wyżej, obecnie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego uległo ujednoliceniu, a skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela.
W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organ nie pozostaje w bezczynności w udzieleniu żądanej informacji publicznej.
Z powyższych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.