II SAB/Ol 124/25

II SAB/Ol 124/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku w części; w pozostałym zakresie oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Polskiego Stowarzyszenia n. w K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. do rozpoznania wniosku Polskiego Stowarzyszenia n. w K. w zakresie punktów 2, 3, 26, 27, 30, 39, 40; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. na rzecz Polskiego Stowarzyszenia n. w K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W piśmie z 3 sierpnia 2025 r. [...] Stowarzyszenie [...] zadało Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w W. pytania następującej treści:
"1) Czy obecnie w Polsce ogólne prawdopodobieństwo zgonu dziecka szczepionego zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych jest mniejsze, większe, czy takie samo, jak ogólne prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego?
2) Czy w Polsce były wykonywane badania, celem których było sprawdzenie, czy Program Szczepień Ochronnych jest bezpieczny? Jeśli tak, to gdzie można się zapoznać z wynikami tych badań?
3) Czy w Polsce były wykonywane badania, celem których było sprawdzenie, czy Program Szczepień Ochronnych jest skuteczny? Jeśli tak, to gdzie można się zapoznać z wynikami tych badań?
4) Czy w Polsce były wykonywane badania, celem których było sprawdzenie, czy dzieci szczepione zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych są zdrowsze od dzieci nieszczepionych? Jeśli tak, to gdzie można się zapoznać z wynikami tych badań?
5) Czy w Polsce były wykonywane badania, celem których było sprawdzenie, czy korzyści ze szczepienia dziecka zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (dalej jako ,,PSO") na pewno ponad wszelką wątpliwość przewyższają ryzyka związane z poddawaniem dziecka wielokrotnym zabiegom szczepienia w ramach PSO? Jeśli tak, to gdzie można się zapoznać z wynikami tych badań?
6) Jakie jest obecnie w Polsce prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego z powodu odry w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 lat?
7) Jakie jest obecnie w Polsce prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego z powodu błonicy w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 Iat? (...).
8) Jakie jest obecnie w Polsce prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego z powodu tężca w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 lat? (...).
9) Jakie jest obecnie w Polsce prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego z powodu krztuśca w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 lat? (...).
10) Jakie jest obecnie w Polsce prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego z powodu pnemokoków w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 lat? (...).
11) Jakie jest obecnie w Polsce ogólne prawdopodobieństwo zgonu dziecka szczepionego zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 lat? (...).
12) Jakie jest obecnie w Polsce ogólne prawdopodobieństwo zgonu dziecka nieszczepionego w przypadku dziecka w wieku 1 rok, 2 lata, 5 lat, 10 lat, 15 lat? (...).
13) Ile hospitalizacji przypada obecnie w Polsce średnio na jedno dziecko szczepione zgodnie z PSO w ciągu pierwszych 5 lat życia, w ciągu pierwszych 10 lat życia i w ciągu pierwszych 15 lat życia tego dziecka? (...)
14) Ile hospitalizacji przypada obecnie w Polsce średnio na jedno dziecko nieszczepione w ciągu pierwszych 5 lat życia, w ciągu pierwszych 10 lat życia i w ciągu pierwszych 15 lat życia tego dziecka? (...).
15) Ile interwencji medycznych udzielanych w ramach świadczeń NFZ przypada obecnie w Polsce średnio na jedno dziecko szczepione zgodnie z PSO w ciągu pierwszych 5 lat życia, w ciągu pierwszych 10 lat życia i w ciągu pierwszych 15 lat życia tego dziecka? (...).
16) Ile interwencji medycznych udzielanych w ramach świadczeń NFZ przypada obecnie w Polsce średnio na jedno dziecko nieszczepione w ciągu pierwszych 5 lat życia, w ciągu pierwszych 10 lat życia i w ciągu pierwszych 15 lat życia tego dziecka? (...).
17) Jak często obecnie w Polsce autyzm występuje u dzieci szczepionych zgodnie z PSO i u dzieci nieszczepionych?
18) Jak często obecnie w Polsce choroby nowotworowe występują u dzieci szczepionych zgodnie z PSO i u dzieci nieszczepionych?
19) Jak często obecnie w Polsce choroby neurologiczne występują u dzieci szczepionych zgodnie z PSO i u dzieci nieszczepionych?
20) Jak często obecnie w Polsce choroby metaboliczne występują u dzieci szczepionych zgodnie z PSO i u dzieci nieszczepionych?
21) Jak często obecnie w Polsce choroby immunologiczne występują u dzieci szczepionych zgodnie z PSO i u dzieci nieszczepionych?
22) Jak często obecnie w Polsce choroby psychiczne występują u dzieci szczepionych zgodnie z PSO i u dzieci nieszczepionych? (...).
23) Czy jest Państwu znane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące powszechnie stosowanego kalendarza szczepień z dnia 9 maja 2023 (sygn. akt SK 81/19)?
24) Ile konkretnie grzywien i w jakiej wysokości zwrócono poszkodowanym rodzinom? Z jakiego okresu były te grzywny? ,
25) Czy w Polsce przeprowadza się badania nowo narodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością?
26) Czy rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (dalej jako ,,NOP") prowadzony przez Państwa instytucję podlega kontroli sądowej? Jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie to proszę o wyjaśnienie z jakiego powodu nie podlega kontroli?
27) Czy stwierdzenie ciężkiego NOP przyczynia się do wycofania partii szczepionek? Jeśli tak to dlaczego? Jeśli nie to dlaczego?
28) Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują? Od którego roku dane te są gromadzone?
29) Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Państwo wzywacie, mają charakter obowiązkowy?
30) Czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą w ramach Unii Europejskiej zasadą swobody przepływu osób odnotowaliście Państwo epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne?
31) Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia jesteście Państwo świadomi ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych?
32) Czy jest znane Państwu orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w sytuacji przymusu szczepień i braku systemu odszkodowawczego?
33) Czy jest Państwu wiadomo, że w związku z działalnością Państwa urzędu została skierowana skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?
34) Czy jest Państwu wiadomo, że w związku z działalnością Państwa urzędu została skierowana skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich?
35) Czy szczepienia, które mają być podane były przechowywane w prawidłowy sposób?
36) Czy kontrolowali Państwo przychodnie, która wykonują szczepienia, w szczególności czy posiadają one agregat zabezpieczający przerwanie dostaw energii elektrycznej oraz elektroniczny, całodobowy monitoring temperatury przechowywania szczepionek? Proszę o podanie szczegółowej listy przychodni.
37) Czy w kwestii przechowywania szczepionek, które mają być podane został zachowany ciąg chłodniczy podczas transportu i przechowywania pomiędzy Ministerstwem Zdrowia, hurtownią, apteką, przychodnią oraz właściwą państwową powiatową stacją sanitarną?
38) Czy prawdą jest, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dystrybuuje, dystrybuował, sprzedawał, sprzedaje szczepionki? Ile związku z tym uzyskano przychodów?
39) Czy jest znana Państwu treść Białej Księgi Pandemii Koronawirusa rozpowszechnianej przez Fundację Ordo Medicus? Czy Państwo otrzymali tą białą księgę? W jakiej formie? Czy jest ona dostępna publicznie na stronie internetowej Państwa instytucji lub w miejscu dostępnym publicznie dla penitentów?
40) Czy jest Państwu znana treść książki Żółwie aż do końca, która porusza temat szczepień? Czy została ona w jakiś sposób udostępniona publicznie za darmo na stronie internetowej Państwa instytucji? Czy udostępniono ją w innej formie? Czy jakieś materiały informacyjne na temat szczepień, które Państwo rozprowadzają, zawierają informacje zaczerpnięte z tej książki?
41) Proszę o podanie imion i nazwisk urzędników oraz innych osób pełniących funkcje publiczne, które w imieniu Państwa instytucji nakładają obecnie lub nakładali w latach wcześniejszych na rodziców uchylających się od obowiązku szczepień dzieci grzywny, nagany lub inne tego typu kary. Pytanie dotyczy okresu od 1 stycznia 2000 do 31 lipca 2025,
42) W jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok?
43) Ile zostało odnotowanych Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (dalej jako ,,NOP") dotyczących szczepień przeciwko: a) błonicy, b) tężcowi, c) krztuścowi, d) poliomyelitis, e) inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenzę, f) gruźlicy, g) wirusowemu zapaleniu wątroby (wszystkie typy), h) COVID-19, i) odrze, j) śwince, k) różyczce, l) HPV?
44) Ile zostało odnotowanych NOP po podaniu pozostałych szczepionek obowiązkowych i zalecanych, niewymienionych powyżej w pytaniu nr 43, w rozbiciu na dzieci i dorosłych?
45) Jaki charakter miały odnotowane NOP? Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne? Proszę o odpowiedź z podziałem na ilość i rodzaje w zakresie pytań 43 i 44."
W piśmie z 5 września 2025 r. organ poinformował:
"Ad 1-3) Zakres informacji nie mieści się w kategorii informacji publicznej.
Ad 4-5) Adresat nie jest w posiadaniu takich informacji.
Ad 6 - 12) Informacje objęte tymi pytaniami nie posiadają cech informacji publicznej.
Ad 13 - 16) Pytania dotyczą udzielenia informacji o ustaleniach, których dokonywanie nie leży w kompetencji PPIS w W.
Ad 17 - 22) PPIS w W. nie jest w posiadaniu przedmiotowych informacji.
Ad 23) Zakres informacji nie mieści się w kategorii informacji publicznej.
Ad 24) Adresat nie jest w posiadaniu takich informacji.
Ad 25) Adresat nie jest w posiadaniu takich informacji.
Ad 26 - 27) Zakres informacji nie mieści się w kategorii informacji publicznej.
Ad 28) Dane zgromadzone rejestrze niepożądanych odczynów poszczepiennych pochodzą z oryginałów zgłoszeń, które spływają do PSSE.
Ad 29 - 34) Zakres informacji nie mieści się w kategorii informacji publicznej.
Ad 35) Szczepionki stosowane do realizacji szczepień obowiązkowych są przechowywane w warunkach łańcucha chłodniczego zgodnie z przepisami ustawowymi i zaleceniami producentów szczepionek zawartymi w CHPL.
Ad 36) Świadczeniodawcy podlegający planowej kontroli państwowej inspekcji sanitarnej na terenie powiatu [...] w zakresie szczepień ochronnych: NZOZ [...], [...] MED W., [...] Sp. z o.o. w P., NZOZ Poradnia Medycyny Rodzinnej [...], Gabinet Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej w [...]. Cztery punkty szczepień wyposażone są w całodobowy elektroniczny pomiar temperatury i systemy powiadamiania SMS-em o przekroczeniu progów alarmowych i nie posiadają awaryjnego zasilania. Jeden punkt szczepień nie posiada elektronicznego pomiaru temperatury, ale szpital wyposażony jest w agregat prądotwórczy.
Ad 37) Zachowanie łańcucha chłodniczego w odniesieniu do preparatów szczepionkowych jest monitorowane przez okres transportu oraz przechowywania w stacjach sanitarno- epidemiologicznych i w punktach szczepień.
Ad 38) Inspekcja sanitarna nie prowadzi sprzedaży szczepionek, ani nie pobiera żadnych opłat z tytułu dystrybucji szczepionek.
Ad 39 - 40) Zakres informacji nie mieści się w kategorii informacji publicznej.
Ad 41) Na podstawie art. 20 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) w przypadku odmowy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych organem egzekucyjnym właściwym w zakresie egzekucji administracyjnej jest Wojewoda Warmińsko-Mazurski, który na mocy porozumienia z dnia 10 lutego 2014 roku powierzył Warmińsko-Mazurskiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Olsztynie prowadzenie spraw w zakresie egzekucji administracyjnej o charakterze niepieniężnym i to on posiada w świetle obowiązujących przepisów właściwość do wykonania - wskazanej czynności (...). Imię i nazwisko osoby pełniącej funkcje WMPWIS jest dostępne na stronie BIP Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Olsztynie.
Ad 42) Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Program Szczepień Ochronnych, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi poszczególnych szczepionek w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Ad 43 - 45) W latach 2021 - 2025 w powiecie [...] odnotowano łącznie 7 przypadków wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych: szczepienie przeciwko Covid 19-1 NOP poważny u osoby dorosłej, szczepienie przeciwko meningokokom - 2 NOP łagodne u dziecka, szczepienie przeciwko odrze, śwince, różyczce (szczepionka 3 w 1) - 1 NOP poważny u dziecka, szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi (szczepionka 3 w 1) - 1 NOP łagodny u dziecka, szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (szczepionka 4 w 1) - 1 NOP łagodny u dziecka. Nie zostały odnotowane przypadki śmiertelne."
W skardze Stowarzyszenie zarzuciło, że organ uznał kilkanaście pytań za nieodnoszących się do informacji publicznej, jednak nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął takie stanowisko.
W odniesieniu do pytań 39 i 40 skarżący powtórzył za WSA we Wrocławiu (wyrok z 21 listopada 2024 r., IV SAB/Wr 672/24), że wynika z nich żądanie informacji, czy PPIS posiada, udostępnia oraz korzysta w swojej działalności informacyjnej z pozycji książkowych pt. "Biała Księga Pandemii Koronawirusa" oraz "Żółwie aż do końca". Skarżący zatem nie ograniczył pytania wyłącznie do tego, czy wskazana literatura jest organowi znana, ale rozszerzył zakres pytania o ewentualne czynności PPIS w zakresie jej udostępniania oraz wykorzystywania w działalności. Tego rodzaju informacja dotyczy niewątpliwie funkcjonowania organu władzy publicznej, tak więc nie było podstaw do uznania, że nie stanowi ona informacji publicznej.
Wnosząc o oddalenie skargi, organ wskazał, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Organ, aby udzielić takiej informacji musi być w jej posiadaniu. PPIS nie gromadzi, nie przetwarza danych, które nie leżą w jego kompetencji, nie prowadzi badań nad szczepionkami, nad prawdopodobieństwem wystąpienia różnych zagrożeń.
Odnośnie do pytań 1-3: Organ nie prowadzi takich badań naukowych i dlatego odpowiedź nie mieści się w kategoriach informacji publicznej. Odnośnie do pytań 6-12: mają one charakter ocenny i postulatywny i nie należą do sfery faktów, dlatego też informacje objęte zapytaniami nie mają przymiotu informacji publicznej. Organ nie posiada informacji, które dotyczą sfery domniemania/ prawdopodobieństwa. Pytania 23, 26, 27, 29-34, 39-40 nie mieszczą się w sferze informacji publicznej, ponieważ ustalenie tych danych nie leżą w kompetencji organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W przypadku skarg na bezczynność kontroli poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany, miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na gruncie spraw z zakresu informacji publicznej bezczynność zachodzi w szczególności wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, pomimo dysponowania żądaną informacją publiczną, nie udostępnia jej - zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) - bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, nieodpowiadający treści żądania bądź też w tym terminie nie wydaje, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Na równi z brakiem podjęcia przez organ określonych czynności co do wniosku o udostępnienie informacji publicznej traktuje się także udzielenie wnioskodawcy informacji innej niż ta, której oczekiwał, a także przedstawienie informacji niejasnej, czy niebędącej pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego.
Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy podmiot będący adresatem wniosku o udzielenie informacji publicznej pozostaje w bezczynności ma ustalenie, czy był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a także czy wnioskowana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., albowiem wykonuje zadania publiczne. Dla rozstrzygnięcia, czy jego odpowiedź na wniosek skarżącego czyni zadość wymaganiom u.d.i.p. zasadnicze znaczenie ma to, że informacja publiczna jest informacją o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.) dotyczącą sfery faktów.
Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale także te sporządzone przez inne podmioty, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez zobowiązane podmioty wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.
W orzecznictwie przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 416 ze zm.), w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych.
W niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej wpłynął do organu 4 sierpnia 2025 r. Pismem z 18 sierpnia 2025 r. organ przedłużył na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. termin udzielenia informacji publicznej do 5 września 2025 r. W piśmie z 5 września 2025 r. udzielił odpowiedzi na pytania nr: 28, 35-38, 41-45, a w odniesieniu do reszty żądanych informacji stwierdził, że część z nich nie mieści się w kategorii informacji publicznej (1-3, 6-12, 23, 26, 27, 29-34, 39, 40), część nie znajduje się w jego posiadaniu (4, 5, 17-22, 24-25), część zaś dotyczy ustaleń, których dokonywanie nie leży w jego kompetencji (13-16).
Zdaniem Sądu, w sprawie większości pytań należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że nie mogły one być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej, a więc informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, a zostały wytworzone lub są posiadane przez ten organ.
Z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wynika wprost, iż obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W razie niedysponowania żądaną informacją publiczną, po stronie adresata wniosku nie powstaje zatem również obowiązek wydania decyzji przewidzianej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że wskazanie, iż podmiot, do którego skierowano żądanie udzielenia informacji publicznej, informacji tej nie posiada, nie stanowi odmowy jej udzielenia. W takiej sytuacji adresat wniosku – tak jak i w przypadku żądania informacji niebędącej informacją publiczną – zobowiązany jest jedynie powiadomić pisemnie wnioskodawcę o tym fakcie (por. wyroki NSA z 27.09.2002 r., II SAB 289/02 i 16.03.2010 r., I OSK 1644/09; wyrok WSA w Warszawie z 15.05.2012 r., II SAB/Wa 103/12 i wyrok WSA w Kielcach z 5.11.2008 r., SAB/Ke 42/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarzut bezczynności może zostać uznany za zasadny wyłącznie wówczas, gdy organ dysponuje żądaną informacją publiczną, lecz jej nie udostępnia (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Obowiązek udzielenia informacji publicznej nie oznacza obowiązku opracowywania ekspertyz, tworzenia analiz, formułowania opinii prawnych ani wypowiadania się w formie komentarzy. Jeżeli zatem żądanie dotyczy wiedzy, której organ nie posiada, albo ma charakter postulatywny, ocenny czy interpretacyjny – organ może prawidłowo spełnić swój obowiązek poprzez wyjaśnienie, że nie dysponuje żądanymi danymi lub że pytanie nie dotyczy informacji publicznej (tak m.in. WSA w Rzeszowie w wyroku z 12.06.2025 r., II SAB/Rz 46/25). Informacji publicznej nie stanowią zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z 16.11.2022 r., II SAB/Sz 211/22 i wyrok WSA w Lublinie z 16.03.2023 r., II SAB/Lu 10/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Część kwestii objętych przedmiotowym wnioskiem dotyczy właśnie informacji ogólnych dotyczących ochrony zdrowia, w szczególności związanych z problematyką szczepień.
Wiedza, której dotyczą pytania 1 i 6-12 nie ma przymiotu informacji publicznej, gdyż dotyczy sfery domniemania/prawdopodobieństwa, przez co nie należy do sfery faktów w przedstawionym wyżej rozumieniu.
Do sfery faktów nie sposób zaliczyć również tego, czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia, organ jest świadomy ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych (31).
Z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wynika z kolei, aby PPIS był organem dysponującym informacjami:
- umożliwiającymi porównanie częstotliwości występowania określonych zaburzeń zdrowia u dzieci szczepionych i nieszczepionych (17-22),
- o zwróconych grzywach (24),
- na temat badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia, czy dziecko urodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością (25).
W kompetencji tego organu nie leży ustalanie ilości hospitalizacji (13 i 14) i interwencji medycznych (15 i 16).
Skład Sądu podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu powołanego w skardze wyroku WSA we Wrocławiu. Stwierdzono w nim, że pytania o znajomość przez orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (23) i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (32) stanowią w istocie zwrócenie organowi uwagi na pewne okoliczności, a nie pytanie o informację. W niniejszej sprawie dotyczy to również pytania o wiedzę o skierowaniu skargi na działalność PPIS do Rzecznika Praw Człowieka (33).
Jak również wskazał WSA we Wrocławiu, w kategoriach informacji publicznej nie można także traktować żądania udzielenia wyjaśnień, czy w innych krajach UE szczepienia, do których wzywa PPIS, mają charakter obowiązkowy (29). Okoliczność, jaki charakter mają szczepienia w innych krajach Unii Europejskiej nie dotyczy przedmiotu działalności ani też kompetencji lub zasad funkcjonowania PPIS. Treść regulacji prawnych dotyczących szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej, w ramach ich prawa wewnętrznego, nie została bowiem wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Wymogu przeprowadzenia analiz prawa obcego nie sposób wyprowadzić z jakiegokolwiek przepisu u.d.i.p., względnie innych ustaw.
Podsumowując powyższe, organ, poza udzieleniem odpowiedzi na pytania, które zakwalifikował jako informację publiczną, w większości pozostałych przypadków trafnie poinformował, że pewnych kategorii informacji nie posiada lub że sprawami takimi się nie zajmuje, czy że zagadnienia, o które pyta wnioskodawca nie należą do jego kompetencji.
O bezczynności PPIS przesądza jednak przyjęcie błędnej kwalifikacji niektórych żądanych informacji. Dotyczy to pytań 2, 3, 26, 27, 30, 39 i 40, które – wbrew ocenie przyjętej przez PPIS – stanowią informację publiczną.
Jak już wskazano, informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie.
Za mieszczące się w tym zakresie należy uznać informacje o tym
- czy w Polsce były wykonywane badania mające na celu sprawdzenie bezpieczeństwa i skuteczności Programu Szczepień (2 i 3), tu odpowiedź może się ograniczyć do zaprzeczenia, wskazania braku wiedzy lub potwierdzenia z odpowiedzią na końcową część pytania;
- czy stwierdzenie ciężkiego NOP przyczynia się do wycofania partii szczepionek (jeśli tak to dlaczego; jeśli nie to dlaczego?) (27), pytanie to nie jest ocenne, odnosi się zaś do skutków, zaś odpowiedź na nie powinna zostać udzielona przy uwzględnieniu stanu wiedzy organu;
- czy w związku z przystąpieniem Polski do UE i obowiązującą w ramach Unii Europejskiej zasadą swobody przepływu osób organ odnotował epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne (30). W tym przypadku informacją publiczną może być tylko pierwsza część pytania dotycząca odnotowania epidemii chorób zakaźnych.
Skoro informację publiczną stanowią informacje zbierane przez PPIS w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, uzasadnienia nie znajduje nieudzielenie odpowiedzi na pytanie (26), czy rejestr ten podlega kontroli sądowej. Jednocześnie stwierdzić trzeba, że w przypadku odpowiedzi negatywnej organ nie musi wyjaśniać powodów i przyczyn takiego stanu prawnego.
W odniesieniu do pytań nr 39 i 40 skład Sądu podziela stanowisko wyrażone w powołanym w skardze wyroku WSA we Wrocławiu. Z pytań tych wynika żądanie informacji odnośnie do tego, czy PPIS posiada, udostępnia oraz korzysta w swojej działalności informacyjnej z pozycji książkowych pt. "Biała Księga Pandemii Koronawirusa" oraz "Żółwie aż do końca". Skarżący nie ograniczył w powyższym zakresie pytania wyłącznie do tego, czy wskazana literatura jest dla PPIS znana, ale rozszerzył zakres pytania o ewentualne czynności PPIS w zakresie jej udostępniania oraz wykorzystywania w działalności. Tego rodzaju informacja dotyczy niewątpliwie funkcjonowania organu władzy publicznej, tak więc nie było podstaw do uznania, że nie stanowi ona informacji publicznej.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w zakresie w punktów 2, 3, 26, 27, 30, 39 i 40 w terminie 14 dni od zwrotu akt organowi.
W pkt II wyroku Sąd w pozostałym zakresie skargę oddalił.
Sąd ocenił, że udzielenie pismem z 5 lipca 2025 r. - po uprzednim skorzystaniu z możliwości przedłużenia terminu na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - niepełnej w nieznacznym zakresie odpowiedzi na obszerny wniosek złożony 4 sierpnia 2025 r. nie stanowi bezczynności noszącej znamiona rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p,p,s,a,).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, gdyż zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.