II SAB/Ol 116/24

II SAB/Ol 116/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący/
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, 4, 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Przemysław Krzykowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. (dalej: PPIS lub organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o udzielenie której, wnioskiem z 5 września 2024 r., zwróciła się A.K. (dalej: Skarżąca, strona), formułując następujące pytania:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu? 2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 r. życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego? 3. Według informacji od prof. I.P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do czterech tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich pięciu lat? 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich pięciu lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym? 10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia? 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? 13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagane w stosunku do naszego dziecka? Wniosek wpłynął do organu w dniu 9 września 2024 r. Organ, pismem z 20 września 2024 r. udzielił Skarżącej odpowiedzi na wniosek, przy czym odpowiadając na pytanie 3 i 4 organ wskazał, że nie prowadzi statystyk szczepień uwzględniających narodowość osoby szczepionej oraz statystyk szczepień odroczonych przez lekarzy. Odpowiedź została doręczona stronie 23 września 2024 r. Pismem z 24 września 2024 r., Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność PPIS w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej, wnioskowanej pismem z 5 września 2024 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dalej: u.d.i.p.) poprzez nieudostępnienie informacji publicznej i wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, orzeczenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: P.p.s.a.), w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że organ udzielił odpowiedzi na pytania w nikłym stopniu i odesłał do publikacji. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w odpowiedzi na wniosek Skarżącej. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych ustawie. Na podstawie zaś art. 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa powyżej, będące w posiadaniu takich informacji. Nie ulega wątpliwości, że PPIS jest organem administracji publicznej obowiązanym do udzielenia informacji publicznych, znajdujących się w jego posiadaniu. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ zachował termin na udzielenie odpowiedzi wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek z 5 września 2024 r., wpłynął do organu 9 września 2024 r., odpowiedzi zaś udzielono 20 września 2024 r. i doręczono Skarżącej 23 września 2024 r. Spór sprowadza się zatem do oceny udzielonej informacji. W treści wniesionej skargi Skarżąca podniosła, że organ udzielił niewyczerpującej odpowiedzi na zadane pytania i odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych sugeruje, że stanowi to o bezczynności organu w przedmiotowej sprawie. Podkreśla, że organ miał obowiązek albo udzielić wyczerpującej odpowiedzi na zadane pytania albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Należy wskazać, że na podstawie art. 149 p.p.s.a.: § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organ u lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Tytułem wstępu wskazać należy, że skarga na bezczynność organu stanowi środek dyscyplinujący w zakresie dotrzymania terminów załatwienia sprawy. Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oznacza zaniechanie działalności organu administracji publicznej wbrew prawnemu obowiązkowi działania. Jest to więc stan, w którym organ administracji publicznej, wbrew prawnemu obowiązkowi, nie załatwia sprawy we właściwej formie i terminie. Rozpoznając skargę na bezczynność, Sąd nie ocenia merytorycznie istoty sprawy i nie dokonuje oceny trafności wydawanych rozstrzygnięć. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do badania czy postępowanie organu cechowała należyta dynamika. Sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym, gdyż badanie istoty sprawy pozostaje domeną sądu rozpoznającego skargę na rozstrzygnięcie organu kończące dane postępowanie administracyjne. Dlatego wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności.
Dokonując kontroli postępowania organu w zakreślonych wyżej granicach, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem bezczynności. Skarżąca uzyskała odpowiedzi na zadane pytania, zaś sam fakt, że udzielona informacja nie jest satysfakcjonująca dla Skarżącej, nie oznacza bezczynności po stronie organu.
W ocenie Sądu, organ zasadniczo udzielił merytorycznych odpowiedzi na pytania Skarżącej. Odpowiadając zaś na pytanie 3 i 4 organ wskazał, że nie prowadzi statystyk szczepień uwzględniających narodowość osoby szczepionej oraz statystyk szczepień odroczonych przez lekarzy. Na pytanie 2 zmierzające do ustalenia czy organ posiada listę osób dorosłych uchylających się od szczepień, stwierdził że aktualnie brak jest podstawy prawnej do zgłaszania i rejestracji osób dorosłych powyżej 19 roku życia, uchylających się od szczepień. Wskazał, że większość szczepień obowiązkowych dotyczy dzieci i młodzieży do 19 roku życia. Z kolei, na pytanie o statystyki wykonywania szczepień u osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej - stwierdził, że nie gromadzi danych z podziałem na różne narodowości, w tym również wymienione w zapytaniu. Na pytania w kwestii odnotowanych przypadków zdarzeń wskazanych w pytaniach od 5 do 7 organ wskazał na brak stwierdzonych zdarzeń w okresie, o którym wskazała skarżąca. W odpowiedzi na pytania nr 1 i nr 8 tj. o okres utrzymywania się odporności po szczepieniu oraz o ilość nieporządnych odczynów poszczepiennych za które wypłacono odszkodowanie – organ stwierdził, że nie gromadzi takich danych, zaś w ostatnich 5 latach na terenie powiatu nidzickiego nie zgłoszono ciężkich, niepożądanych odczynów poszczepiennych. W związku z tym, nie mogły być wypłacane odszkodowania. Odpowiadając natomiast na pytanie 9 i 10, wskazał podstawy prawne działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz powołał ustawę o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W ocenie Sądu, organ udzielił wystarczająco precyzyjnej i wyczerpującej odpowiedzi na postawione mu pytania. Fakt, że skarżąca oczekiwałaby być może obszerniejszej odpowiedzi organu, nie stanowi o pozostawaniu organu w bezczynności. Należy bowiem zauważyć, że w treści wniesionej skargi, poza odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w kwestii niepełnej czy niejasnej odpowiedzi na pytanie o informację publiczną, nie sformułowano konkretnych zarzutów wglądem którejkolwiek z odpowiedzi organu, poprzestając na generalnym zarzucie bezczynności, bez próby wskazania jakiego rodzaju danych zabrakło w odpowiedzi udzielonej Skarżącej przez organ. Nie sposób zatem stwierdzić jakiego rodzaju niespójność czy niejasność miała na myśli autorka skargi. Należy podkreślić, że obowiązek organu w zakresie udzielenia informacji publicznej dotyczy informacji, które organ zgromadził w ramach wykonywania swoich obowiązków, które w dalszym ciągu posiada i w stosunkowo nieskomplikowany sposób może udostępnić na żądanie zainteresowanej osoby. Organ nie ma obowiązku poszukiwać odpowiedzi na zadane pytania, ani poszukiwać osób czy instytucji, które mogłyby zainteresowanym takiej odpowiedzi udzielić. Tego rodzaju działanie nie mieści się w zakresie udzielania informacji publicznej. W zakresie obowiązku udzielania informacji publicznej nie mieści się też udzielanie informacji o obowiązującym prawie, ani udzielanie informacji wynikających z fachowej literatury medycznej - nie znajduje tu zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2024 r. III OSK 3237/23, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019 r. I OSK 4346/18). Jeśli zatem organ nie prowadzi konkretnych statystyk – czy to według kryterium wieku, czy też narodowości osób szczepionych bądź uchylających się od szczepień – to na pytanie zadane w oparciu o te kryteria nie będzie w stanie udzielić odpowiedzi. Nie ma przy tym ani obowiązku, ani możliwości modyfikowania zadanego przez stronę pytania. W sytuacji gdy organ nie możne udzielić odpowiedzi na zadawane pytanie, z uwagi na brak informacji, o którą chodzi w pytaniu - nie można uznać, że organ pozostaje w bezczynności. Analogicznie, jeśli chodzi o ustalanie listę przeciwskazań do szczepień oraz ponoszenie odpowiedzialności za te ustalenia. Skoro wspomniane zadanie nie wchodzi w zakres działań organu i organ nie posiada takich informacji, to udzielona w niniejszej sprawie odpowiedź pomimo tego, że nie zawiera treści żądanej przez Skarżącą jest także odpowiedzią wyczerpującą to zagadnienie. Pamiętać bowiem należy, że określony podmiot jest obowiązany do udzielenia informacji, która jest w jego posiadaniu, bądź też wskazania, jeśli posiada taką wiedzę, gdzie informację można uzyskać. Jeśli nie ma takiej wiedzy, wystarczające jest - jak uczyniono to w niniejszej sprawie, powiadomienie wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji. Nie ma obowiązku poszukiwania gdzie informacje te można uzyskać.
Należy zauważyć, że Skarżąca domagała się udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać niepożądane odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu? W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych? W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem, ze wskazaniem konkretnych badań, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności? Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne, przymuszanie do szczepień, a jeśli tak, to w jakiej formie. Należy podkreślić, że zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 416). Wśród zadań wymienionych w art. 1-6a tej ustawy nie wymieniono zadań których dotyczyłyby zadane przez Skarżącą w pkt 9-12 pytania, jak również omówionych wyżej pkt 1, 4 i 8. W zakresie zwalczania i zapobiegania chorób zakaźnych do obowiązków organu należy:
1) dokonywanie analiz i ocen epidemiologicznych, 2) opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji podmiotom leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz kontrola realizacji tych programów i planów, 3) ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie; 4) wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych; 4a) wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia;
5) planowanie i organizowanie sanitarnego zabezpieczenia granic państwa; 6) nadzór sanitarny nad ruchem pasażerskim i towarowym w morskich i lotniczych portach oraz przystaniach;
7) udzielanie poradnictwa w zakresie spraw sanitarno-epidemiologicznych lekarzom okrętowym i personelowi pomocniczo-lekarskiemu, zatrudnionemu na statkach morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych;
8) kierowanie akcją sanitarną przy masowych przemieszczeniach ludności, zjazdach i zgromadzeniach. W pozostałym zakresie do obowiązków organu należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów sanitarnych. W żadnym z wymienionych przepisów nie mieszczą się zagadnienia objęte przedmiotowym wnioskiem. Końcowo wyjaśnić również należy, że właściwą formą udzielenia odpowiedzi była przyjęta przez organ forma pisemna, a nie jak żądała tego skarżąca - decyzja administracyjna. W ustawie o dostępie do informacji publicznej forma decyzji została zastrzeżona dla informacji publicznych, objętych chronioną tajemnicą - art. 5 ust. 1 u.d.i.p.; w sytuacji dotyczących odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy.(zob. art. 16 ust.1). W sytuacji natomiast, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną właściwą formą udzielonej odpowiedzi jest forma pisemna bez konieczności zachowania szczególnej formy (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r. I OSK 2055/16, wyrok NSA z dnia 24 października 2019 r. I OSK 910/18). Obowiązuje przy tym termin z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Mając to wszytko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.