II SAB/Ol 115/24
Podsumowanie
WSA w Olsztynie zobowiązał Burmistrza do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącego postępowań karnych z udziałem funkcjonariuszy publicznych, uznając, że takie informacje mają charakter publiczny.
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej postępowań karnych z udziałem Burmistrza i innych funkcjonariuszy. Organ uznał, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał jednak, że informacje o postępowaniach karnych z udziałem osób pełniących funkcje publiczne, w związku z wykonywaniem przez nich władzy publicznej, mają charakter informacji publicznej. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, stwierdzając bezczynność, ale nie rażące naruszenie prawa.
Skarżący M. S. złożył skargę na bezczynność Burmistrza O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniosek dotyczył pytań o to, czy toczą się postępowania karne z udziałem Burmistrza, Zastępcy Burmistrza lub Sekretarza Gminy, jakie są ich przedmioty, czy ww. osoby były przesłuchiwane w sprawach dotyczących art. 231 § 1 k.k. oraz w jakich terminach i przed jakimi organami. Burmistrz O. uznał pismo skarżącego za niebędące wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, twierdząc, że dotyczy ono spraw prywatnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając skargę, uznał, że informacje o postępowaniach karnych toczących się wobec funkcjonariuszy publicznych w związku z pełnieniem przez nich funkcji publicznych stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podkreślił szeroką definicję informacji publicznej i wskazał, że ograniczenia w dostępie mogą wynikać jedynie z przepisów prawa, a nie z błędnej oceny organu. Sąd zobowiązał Burmistrza do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt, stwierdzając bezczynność, ale jednocześnie uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zasądzono również koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, informacje o postępowaniach karnych toczących się wobec funkcjonariuszy publicznych, w związku z pełnieniem przez nich funkcji publicznych, są informacją publiczną.
Uzasadnienie
Sąd szeroko interpretuje pojęcie informacji publicznej, uznając, że każda informacja o sprawach publicznych i działalności organów władzy publicznej ma taki charakter. Informacje o postępowaniach karnych z udziałem osób pełniących funkcje publiczne, związane z wykonywaniem przez nich władzy publicznej, nie są informacjami prywatnymi i służą transparentności życia publicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (9)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Szeroka definicja obejmuje informacje wytworzone przez władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne, a także dotyczące tych podmiotów, o ile dotyczą faktów i danych o charakterze publicznym.
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Organ władzy publicznej jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 10 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Obowiązek udostępnienia informacji publicznej, jeśli znajduje się w posiadaniu podmiotu.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny w przypadku stwierdzenia bezczynności organu zobowiązuje go do wydania aktu lub dokonania czynności.
Konstytucja RP art. 61 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdemu obywatelowi przysługuje prawo do uzyskiwania informacji publicznej.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 5
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniom ze względu na ochronę informacji niejawnych, tajemnic ustawowo chronionych, prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji.
u.d.i.p. art. 16
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Organ zobowiązany do udostępnienia informacji powinien wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli istnieją ograniczenia.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
k.k. art. 231 § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Informacje dotyczące postępowań karnych z udziałem funkcjonariuszy publicznych, w związku z pełnieniem przez nich funkcji publicznych, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej, a dotyczą spraw prywatnych osób pełniących funkcje publiczne.
Godne uwagi sformułowania
Informacja o postępowaniach karnych toczących się wobec funkcjonariuszy publicznych w związku z pełnieniem przez nich funkcji publicznych jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sama informacja o tym, czy toczyło się postępowanie, czy został sporządzony wniosek o ukaranie, bądź że został sporządzony akt oskarżenia nie jest tożsama z udostępnieniem akt sprawy o wykroczenie czy akt sprawy karnej.
Skład orzekający
Anna Janowska
sprawozdawca
Jolanta Strumiłło
członek
Katarzyna Górska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że informacje o postępowaniach karnych z udziałem funkcjonariuszy publicznych są informacją publiczną, nawet jeśli dotyczą spraw związanych z pełnieniem funkcji publicznych."
Ograniczenia: Organ nadal ma prawo do oceny, czy poszczególne informacje podlegają ograniczeniom na podstawie art. 5 u.d.i.p. i może wydać decyzję odmowną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu transparentności życia publicznego i prawa obywateli do informacji o potencjalnych nieprawidłowościach w działaniu władzy, co jest tematem budzącym zainteresowanie.
“Czy informacje o ściganiu burmistrza to tajemnica? Sąd administracyjny wyjaśnia, co jest jawne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SAB/Ol 115/24 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2024-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Anna Janowska /sprawozdawca/ Jolanta Strumiłło Katarzyna Górska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 902 art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 5 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska (spr.) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Burmistrza O. w udostępnieniu informacji publicznej 1. zobowiązuje Burmistrza O. do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] o udostępnienie informacji publicznej - w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Burmistrza O. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Burmistrza O. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie M. S. (dalej jako: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Burmistrza O. (dalej jako: "organ", "Burmistrz") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 2 marca 2024 r. skarżący złożył do organu wniosek o udzielenie informacji publicznej, za pośrednictwem platformy e-PUAP, w poniżej wskazanym zakresie: "1. Czy obecnie toczą się postępowania karne z oskarżenia publicznego, w których w dowolnym charakterze występują Burmistrz O., Zastępca Burmistrza O. lub Sekretarz Gminy O. ? 2. Jakie przestępstwa są przedmiotem postępowań karnych, w których w dowolnym charakterze występują Burmistrz O., Zastępca Burmistrza O. lub Sekretarz Gminy O.? (żądam precyzyjnego wskazania przepisów prawa karnego materialnego) 3. Czy Burmistrz O., Zastępca Burmistrza O. lub Sekretarz Gminy O. byli przesłuchiwani w terminie od 01.01.2023 r. do 02.03.2024 r. w postępowaniu karnym w sprawie przestępstwa z art. 231 § 1 KK, które może polegać na niedopełnieniu obowiązków lub przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariusza publicznego? 4. W jakich terminach oraz przed jakimi organami ścigania byli przesłuchiwani Burmistrz O., Zastępca Burmistrza O. lub Sekretarz Gminy O.w okresie od dnia 01.01.2023 r. do 02.03.2024 r. w postępowaniu karnym w sprawie przestępstwa z art. 231 § 1 KK, które może polegać na niedopełnieniu obowiązków lub przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariusza publicznego?". Burmistrz pismem z 15 marca 2024 r. zawiadomił skarżącego, że wbrew tytułowi pismo nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Odpowiedzi na zadane przez skarżącego pytania nie stanowią bowiem informacji publicznej. W skardze na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p."), poprzez naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim ten przepis stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej przez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek, 2) art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. przez błędne uznanie, że wnioskowane przez skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: - rozstrzygnięcie, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi (zob. wyrok NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 916/12 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 11 lutego 2010 r., sygn. akt II SAB/Sz 176/09), - zobowiązanie Burmistrza, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), do wydania wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni, ewentualnie do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni, - stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Burmistrz dopuścił się bezczynności w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z 2 marca 2024 r. o udzielenie informacji publicznej w przypadku, gdy przed rozpatrzeniem niniejszej skargi Burmistrz wyda decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej albo wyda wnioskowaną informację publiczną, - zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący przedstawił stanowisko, że organ całkowicie zignorował jego pytania we wniosku z 2 marca 2024 r., uznając, że odpowiedzi na te pytania nie stanowią informacji publicznej. Tymczasem, w ocenie skarżącego, wnioskowane przez niego informacje są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy czym organ miał wiedzę o postępowaniu karnym o sygn. akt II K 116/24 w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k., tj. o przekroczenie uprawnień oraz niedopełniania obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy publicznych Urzędu Gminy O. w związku z przeprowadzoną procedurą wyboru oferty na realizację zamówienia z zakresu kompleksowych usług bhp i ppoż. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyroki: WSA w Gdańsku z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 545/12; NSA z 9 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 69/23; WSA w Warszawie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 271/10; NSA z 8 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7284/21. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pismo skarżącego z 2 marca 2024 r. nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Burmistrza, wniosek dotyczył nie spraw publicznych, a spraw prywatnych osób sprawujących funkcję: burmistrza, zastępcy burmistrza, sekretarza gminy, a organ nie posiadał informacji, których udostępnienia oczekiwał wnioskodawca. Co więcej źródłem wnioskowanych informacji powinien być właściwy sąd powszechny lub Państwowa Inspekcja Pracy. Udostępnienie informacji nastąpić powinno więc w trybie kodeksu postepowania karnego, kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia lub ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, skarżący w piśmie procesowym z 22 października 2024 r. podniósł, że treść odpowiedzi na skargę dotyczy innej sprawy, tj. sprawy ze skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem skarżącego z 7 marca 2024 r. Ponadto nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że wniosek dotyczył informacji prywatnej, w sytuacji gdy dotyczył postępowań karnych toczących się wobec funkcjonariuszy publicznych w sprawach związanych z wykonywaniem władzy publicznej (art. 231 § 1 k.k.). Wskazał, że wniosek nie dotyczył też dostępu do akt postępowania karnego. Pytania były bardzo ogólne i nie dotyczyły wiadomości z postępowania przygotowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy administracyjnej, czy też - w przypadku, gdy znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej - przez rozpoznanie wniosku w oparciu o przepisy tej ustawy. W świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w zw. z art. 5 u.d.i.p. bądź art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.); poinformować, że danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy - wbrew ocenie organu - wnioskodawca uznaje, że żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną i powinny być udostępnione w trybie u.d.i.p., może kwestionować stanowisko organu, wnosząc skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., dokonuje kontroli, czy wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (warunek podmiotowy), czy żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. (warunek przedmiotowy) oraz czy wniosek został rozpatrzony w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Burmistrz, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Kwestią sporną było natomiast to, czy żądanie skarżącego w przedmiocie udostępnienia danych dotyczących tego, czy są prowadzone postępowania karne z udziałem Burmistrza, Zastępcy Burmistrza i Sekretarza Gminy (pyt. 1); przestępstw będących przedmiotem tych postępowań (pyt. 2); przesłuchania ww. osób w toku postępowań karnych o czyn z art. 231 § 1 k.k. (pyt. 3) oraz terminów tych przesłuchań i organów ścigania prowadzących przesłuchania (pyt. 4); dotyczyło informacji publicznej, do której dostęp regulowany jest przepisami u.d.i.p. Odnosząc się do powyższej kwestii, należy wskazać, że przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto szeroką definicję pojęcia "informacja publiczna", wskazując, że jest to każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06; Lex nr 291357; z 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14; z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1574/19; opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe uprawniony jest pogląd, że każda informacja dotycząca działalności publicznej organów władzy publicznej, a więc każda informacja na temat spraw załatwianych przez te organy i każdy wydany przez te organy akt administracyjny jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Z tą wykładnią koresponduje treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p. eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10; z 27 października 2013 r. sygn. akt III OSK 2285/22; CBOSA). Informacją publiczną jest informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje publiczne. Ustawa nie definiuje wprawdzie pojęcia "osoby pełniącej funkcje publiczne", jednak w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że cechą wyróżniającą jest posiadanie określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej. Osobą pełniącą funkcję publiczną będzie każdy, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach jakichkolwiek osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, jeżeli funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym, lub majątkiem Skarbu Państwa. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną, powinno odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne. Chodzi zatem o podmioty, którym przysługuje co najmniej wąski zakres kompetencji decyzyjnej w ramach instytucji publicznej (por. wyrok NSA z 7 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1887/16, wyrok WSA w Opolu z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 43/18; CBOSA). Wskazać jednak trzeba, że samo zakwalifikowanie informacji do kategorii informacji publicznej nie oznacza w każdym przypadku bezwzględnego obowiązku udostępnienia tego rodzaju danych. Na podstawie art. 5 u.d.i.p. podlega bowiem ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.), a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) oraz w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o przymusowej restrukturyzacji (art. 5 ust. 2a u.d.i.p.). W przypadku zaistnienia okoliczności ograniczających prawo do informacji publicznych na podstawie art. 5 ust. 1, ust. 2 lub ust. 2a u.d.i.p. organ zobowiązany do udostępnienia informacji powinien, działając na podstawie art. 16 u.d.i.p., wydać decyzję odmawiającą udostępnienia informacji, wyjaśniając podstawy faktyczne i prawne dokonanej odmowy. Ograniczenie przez ustawodawcę dostępu do informacji, na podstawie art. 5 u.d.i.p., nie powoduje zmiany charakteru informacji jako publicznej. Jeżeli natomiast jakaś informacja publiczna nie może zostać udostępniona, to organ musi ustalić i wskazać, jakie informacje i na jakiej podstawie podlegają ochronie. Brak wydania w tym zakresie stosownej decyzji odmownej skutkuje bezczynnością. Uwzględnić przy tym należy, że ograniczenie określone w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z treścią tego przepisu, nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji. Oznacza to, że ograniczenie to nie może mieć zastosowania do informacji o funkcjonariuszu publicznym, takich jak o prowadzonych postępowaniach karnych w związku z pełnieniem przez niego władzy publicznej. Zdaniem Sądu, są to informacje odnoszące się do osób funkcjonujących w ramach instytucji publicznej i sprawujących funkcję publiczną, które mają znaczenie dla oceny tych instytucji i do których dostęp stanowi gwarancję transparentności życia publicznego w demokratycznym państwie. Nie są to informacje związane z życiem prywatnym, lecz informacje związane z pełnioną funkcją. Przyjąć tym samym należy, że nie są one objęte ochronną na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. z uwagi na prywatność funkcjonariusza publicznego. W ocenie Sądu, z uwagi na powyższe rozważania należy w niniejszej sprawie przyjąć, że ponad wszelką wątpliwość informacja o postępowaniach karnych, w toku których w dowolnym charakterze występują osoby pełniące funkcje publiczne, tj. Burmistrz, Zastępca Burmistrza i Sekretarz Gminy, jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ponieważ jest informacją o działalności podmiotów w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Wniosek o udostępnienie informacji o nieskonkretyzowanym i niezindywidualizowanym sposobie i rezultacie wykonywania władzy publicznej dotyczy wykonywania władzy mieszczącym się w granicach pojęcia sprawy publicznej. Wniosek taki jest skierowany na uzyskanie wiedzy o mechanizmach charakteryzujących działalność adresata wniosku w zakresie wykonywania przezeń zadań władzy publicznej i jako taki nie dotyka w sposób bezpośredni sfery ad personam (por. wyroki NSA z 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10; z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3429/18; z 27 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2710/17; z 18 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2434/16; z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1586/16; z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1380/17, w których zakwestionowano publiczny charakter informacji ad personam). Organ w odpowiedzi na skargę podkreślił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie stanowi dodatkowej podstawy do uzyskiwania treści materiałów zgromadzonych w toku innych postępowań, tj. postępowania karnego, postępowania w sprawach o wykroczenia lub w oparciu o ustawę o Państwowej Inspekcji Pracy. Odnosząc się do tej kwestii, trzeba zwrócić uwagę na zakres wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący domagał się w nim informacji, czy wobec wskazanych osób pełniących funkcje publiczne są prowadzone postępowania karne. Tak sformułowane żądanie nie obejmuje dostępu do akt innych postępowań, a informacja, czy postępowanie karne w jakiejś sprawie się toczy nie jest treścią zgromadzoną w toku postępowania karnego. Relacje pomiędzy przepisami u.d.i.p. i przepisami szczególnymi (w tym przypadku przepisami k.p.k.) wymagają wnikliwej analizy treści wniosku, w szczególności w zakresie kwalifikacji, czy podlega on załatwieniu przy zastosowaniu u.d.i.p., czy też w oparciu o przepisy odrębne. Należy przy tym w sposób wyraźny odróżnić żądanie dostępu do akt postępowania w sprawie o wykroczenie czy w sprawie karnej w toku, od treści różnego rodzaju zapisów o charakterze ewidencyjno-porządkującym, zgromadzonych poza tymi aktami, nawet jeżeli zapisy te powstały lub mogły powstać na tle konkretnej i indywidualnej sprawy karnej. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, sama informacja o tym, czy toczyło się postępowanie, czy został sporządzony wniosek o ukaranie, bądź że został sporządzony akt oskarżenia nie jest tożsama z udostępnieniem akt sprawy o wykroczenie czy akt sprawy karnej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Gd 104/19; CBOSA). Informacja w tym zakresie stanowi niewątpliwie informację publiczną, natomiast jej udostępnienie może podlegać ewentualnym ograniczeniom wynikającym jedynie z ochrony informacji niejawnych, tajemnic prawnie chronionych, prywatności i tajemnicy przedsiębiorcy (art. 5 u.d.i.p.). Ponadto o tym, że informacją publiczną jest m.in. informacja o postępowaniach karnych świadczy treść przepisu art. 5 ust. 3 u.d.i.p., gdzie mówi się o zakazie ograniczania dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, m.in. w postępowaniu karnym (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 404/07). Zgodnie z tym przepisem, nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2-2b, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że informacje wskazane we wniosku skarżącego z 2 marca 2024 r. mogą być informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie oznacza to jednak automatycznie, że na obecnym etapie postępowania Sąd jest władny do nakazania jej udostępnienia. Organ powinien był bowiem dokonać indywidualnej oceny w zakresie poszczególnych pytań zawartych we wniosku skarżącego, przy czym samo zakwalifikowanie danej informacji jako podlegającej przepisom u.d.i.p. nie oznacza jeszcze, że informacja ta bezwzględnie musi zostać udostępniona wnioskodawcy. Wobec powyższego, organ powinien był udostępnić żądane informacje, wydać odpowiednią decyzję odmowną lub w przypadku braku określonych informacji poinformować o tym skarżącego. To, którą z tych czynności wybierze organ w przyszłości będzie mogło być przedmiotem kontroli Sądu na dalszym etapie postępowania - jeśli strona wniesie kolejną skargę do sądu administracyjnego. Na aktualnym etapie postępowania Sąd nie może wskazać konkretnego sposobu załatwienia wniosku, może jedynie nakazać organowi jego załatwienie zgodnie z przepisami u.d.i.p. Sam bowiem fakt, że określona informacja, jak podniósł organ dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, zawiera prawem chronione tajemnice nie oznacza, że traci ona przez to charakter informacji publicznej. Jest to nadal informacja publiczna, z tym, że zgodnie z art. 5 u.d.i.p., prawo do jej uzyskania podlega stosownym ograniczeniom, o czym należy orzec w drodze decyzji. Uznanie przez organ, że niektóre informacje objęte wnioskiem podlegają ochronie na podstawie art. 5 u.d.i.p. nie może natomiast skutkować uznaniem, że wszystkie żądane przez skarżącego informacje nie podlegają udostępnieniu. Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że Burmistrz pozostaje w stanie bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącego złożonego w trybie przepisów u.d.i.p., w szczególności nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie wydał też decyzji o odmowie jej udostępnienia. Zawiadomienie skarżącego o tym, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, nie stanowi prawidłowego załatwienia sprawy. Z tych względów Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stwierdzając bezczynność organu, Sąd jednocześnie ocenił, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stwierdzenie tej kwalifikowanej postaci bezczynności wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie w kontekście danej sprawy. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a. łączy rażące naruszenie prawa z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (wyroki NSA: z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt Il OSK 151/21; z 27 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 644/21; z 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 2439/20; CBOSA). Takie okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie, gdyż bezczynność organu była skutkiem błędnej wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Tego typu uchybienie nie pozwala uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną. Nie sposób stwierdzić, by zaniechanie organu było zamierzone i celowe. Bezczynność nie była wynikiem złej woli organu, lecz skutkiem zaniechania wynikającego z błędnego stanowiska co do obowiązku rozpoznania wniosku i pozostawienia go bez rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną. Dokonane wyżej ustalenia nie przesądzają o bezwarunkowej i pełnej dopuszczalności udostępnienia wszystkich żądanych przez skarżącego danych poprzez udzielenie odpowiedzi na poszczególne pytania wyrażone w piśmie z 2 marca 2024 r. Organ będzie zatem zobowiązany do wnikliwej oceny przesłanek negatywnych udostępnienia informacji publicznych. Do organu należeć będzie ocena, czy należy wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, czy też dopuszczalne jest co najmniej częściowe udostępnienie wnioskowanych danych. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1. i 2. sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi (100 zł) Sąd postanowił w pkt 3. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI